ลงทุนเพื่ออนาคต? พ่อแม่คนไทย ตัดอะไรก็ได้ แต่ไม่ยอมตัดรายจ่ายด้านการศึกษา เปิดเทอมปีนี้จ่ายพุ่งเกือบ 30,000 บาทต่อคน

"เปิดเทอม 2569" พ่อแม่กัดฟันสู้เพื่อลูก! ค่าใช้จ่ายพุ่งสูงสุดรอบ 17 ปี เงินสะพัด 6.6 หมื่นล้าน

เปิดเทอม 2569 ค่าใช้จ่ายพุ่งสูงสุดในรอบ 17 ปี

เปิดเทอมปีนี้ กลายเป็นอีกช่วงเวลาที่หลายครอบครัวไทยต้อง “กัดฟันสู้” ท่ามกลางภาระค่าครองชีพที่ยังอยู่ในระดับสูง แม้เศรษฐกิจไทยจะเริ่มฟื้นตัว แต่รายได้ของประชาชนจำนวนมากยังไม่กลับมาเต็มที่ ขณะที่ค่าใช้จ่ายด้านการศึกษากลับเพิ่มสูงขึ้นต่อเนื่อง

ข้อมูลล่าสุดจาก มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย โดยศูนย์พยากรณ์เศรษฐกิจและธุรกิจ ระบุว่า มูลค่าการใช้จ่ายช่วงเปิดภาคเรียนปี 2569 พุ่งขึ้นแตะ 66,372.50 ล้านบาท เพิ่มขึ้นประมาณ 6% จากปีก่อน และถือเป็นระดับสูงสุดนับตั้งแต่เริ่มสำรวจในปี 2553 หรือสูงสุดในรอบ 17 ปี

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนชัดว่า แม้ครัวเรือนไทยจะเผชิญแรงกดดันจากค่าครองชีพ หนี้ครัวเรือน และเศรษฐกิจที่ยังฟื้นตัวได้ไม่เต็มที่ แต่ “การศึกษา” ยังคงเป็นสิ่งที่พ่อแม่ผู้ปกครองให้ความสำคัญเป็นอันดับต้น ๆ ของครอบครัว

การศึกษาคืออนาคต ต่อให้แพงก็ต้องยอมจ่าย

ผู้ปกครองจำนวนมากยังมองว่า การศึกษาเป็น “ต้นทุนสำคัญของอนาคต” จึงยอมลดค่าใช้จ่ายด้านอื่น หรือแม้แต่กู้ยืมเงินเพิ่มเติม เพื่อให้ลูกหลานได้เรียนต่อในโรงเรียนที่ต้องการ

นายธนวรรธน์ พลวิชัย อธิการบดีและประธานที่ปรึกษาศูนย์พยากรณ์เศรษฐกิจและธุรกิจ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย ระบุว่า ค่าใช้จ่ายเปิดเทอมปีนี้ สะท้อนแรงกดดันด้านค่าครองชีพที่ยังอยู่ในระดับสูง แม้เศรษฐกิจจะขยายตัวในอัตราต่ำ แต่ครัวเรือนไทยยังไม่ตัดลดค่าใช้จ่ายด้านการศึกษา เพราะมองว่าเป็นสิ่งจำเป็นต่ออนาคตของบุตรหลาน

ผลสำรวจจากกลุ่มตัวอย่าง 1,250 รายทั่วประเทศ ยังพบว่า ผู้ปกครองจำนวนมากมีแนวโน้มเลือกโรงเรียนที่มีคุณภาพสูงขึ้น ไม่ว่าจะเป็นโรงเรียนเอกชน โรงเรียนสองภาษา หรือห้องเรียนพิเศษ แม้จะต้องแบกรับค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นก็ตาม

เปิดเทอมหนึ่งครั้ง จ่ายเฉลี่ยเกือบ 30,000 บาทต่อเด็ก 1 คน

ผลสำรวจระบุว่า ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยต่อเด็กหนึ่งคนในช่วงเปิดเทอมปีนี้ อยู่ที่ประมาณ 29,930 บาท แต่ตัวเลขดังกล่าวแตกต่างกันไปตามประเภทสถานศึกษา

* โรงเรียนรัฐบาลห้องปกติ เฉลี่ย 10,975 บาท

* โรงเรียนรัฐบาลห้องพิเศษ เฉลี่ย 33,874 บาท

* โรงเรียนเอกชนภาคภาษาไทย เฉลี่ย 31,040 บาท

* โรงเรียนเอกชนสองภาษา เฉลี่ยสูงถึง 52,660 บาทต่อคน

ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่า ครอบครัวไทยจำนวนมากยังคงเลือก “ลงทุนด้านการศึกษา” แม้เศรษฐกิจโดยรวมจะชะลอตัว

ขณะเดียวกัน ผู้ปกครองเกือบครึ่ง หรือ 48.3% ระบุว่า ค่าใช้จ่ายเปิดเทอมปีนี้ “เพิ่มขึ้น” โดยสาเหตุหลักมาจากราคาสินค้า ทั้งชุดนักเรียน หนังสือ และอุปกรณ์การเรียนที่แพงขึ้น

หลายครอบครัวยังต้องซื้อของใหม่จำนวนมาก เพราะลูกหลานเลื่อนระดับชั้น หรืออุปกรณ์เดิมชำรุด ขณะที่ต้นทุนด้านการเดินทาง ทั้งค่าน้ำมันและค่ารถ ก็กลายเป็นอีกภาระสำคัญ

ด้านพฤติกรรมการใช้จ่าย พบว่า รายจ่ายสูงสุดคือการซื้อหนังสือเรียนใหม่ทั้งหมด รองลงมาคือรองเท้าและถุงเท้านักเรียน ส่วนสินค้าอื่น เช่น ชุดนักเรียน กระเป๋า หรืออุปกรณ์การเรียน หลายครอบครัวเริ่มประหยัดมากขึ้น ด้วยการซื้อใหม่เฉพาะบางส่วน หรือใช้ของเดิมต่อเพื่อลดภาระค่าใช้จ่าย

เงินไม่พอ ต้องกู้ ต้องจำนำ เพื่อให้ลูกได้เรียน

อีกประเด็นที่น่ากังวล คือ ผู้ปกครองมากกว่าหนึ่งในสี่ หรือ 27.1% ระบุว่า มีเงินไม่เพียงพอสำหรับค่าใช้จ่ายช่วงเปิดเทอม และจำเป็นต้องหาแหล่งเงินเพิ่มเติม

รูปแบบการหาเงินมาหมุนของผู้ปกครอง มีดังนี้

* 26% กู้เงินในระบบ

* 21.7% นำทรัพย์สินไปจำนำ

* 15.7% ยืมญาติพี่น้อง

* 15.4% ผ่อนชำระเป็นงวด

* 12.4% ใช้บัตรกดเงินสด

* 3.6% พึ่งเงินกู้นอกระบบ

ภาพที่เกิดขึ้นสะท้อนว่า ค่าใช้จ่ายด้านการศึกษาในช่วงเปิดเทอม กำลังกลายเป็นแรงกดดันสำคัญต่อสภาพคล่องของครัวเรือนไทย โดยเฉพาะในช่วงที่ค่าครองชีพยังอยู่ในระดับสูง

นอกจากนี้ ผู้ปกครองเกือบครึ่ง หรือ 49.8% ยังระบุว่า ภาวะเศรษฐกิจปัจจุบันส่งผลกระทบต่อค่าใช้จ่ายด้านการศึกษาของบุตรหลาน “มาก” ทำให้หลายครัวเรือนต้องลดค่าใช้จ่ายด้านอื่นลง เพื่อให้ลูกหลานยังได้เรียนต่อและไม่ต้องออกจากระบบการศึกษา

พ่อแม่ยอมลดความสุขส่วนตัว เพื่อรักษาอนาคตลูก

ผลสำรวจยังพบว่า หลายครอบครัวเลือก “รัดเข็มขัด” ในชีวิตประจำวัน เพื่อรักษาระดับค่าใช้จ่ายด้านการศึกษาเอาไว้

รูปแบบการลดค่าใช้จ่ายของผู้ปกครอง ได้แก่

* 36.4% ลดการท่องเที่ยวและพักผ่อน

* 26.9% ลดค่าใช้จ่ายส่วนตัว

* 20.9% ลดค่าอาหารในครัวเรือน

* 13.7% นำเงินออมออกมาใช้

ในอีกด้านหนึ่ง ผู้ปกครองจำนวนมากยังเรียกร้องให้ภาครัฐออกมาตรการช่วยเหลือเพิ่มเติม เพื่อแบ่งเบาภาระค่าใช้จ่ายด้านการศึกษา โดยข้อเสนอหลัก ได้แก่

* 36.9% ต้องการเพิ่มมาตรการลดหย่อนภาษีด้านการศึกษา

* 34.5% ต้องการเงินอุดหนุนค่าเทอมและอุปกรณ์การเรียน

* 21.9% ต้องการอุดหนุนค่าเดินทางนักเรียน

* 6.7% ต้องการควบคุมราคาสินค้าเกี่ยวกับการศึกษา

การศึกษายังเป็น “รายจ่ายสำคัญ” ของครอบครัวไทย

มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย ระบุว่า แม้เม็ดเงินช่วงเปิดเทอมจะช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจในระยะสั้น แต่ในอีกด้านหนึ่ง ก็สะท้อนภาระทางการเงินของครัวเรือนไทยที่เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง

โดยเฉพาะค่าใช้จ่ายด้านการศึกษา ที่หลายครอบครัวยังคงพยายาม “รักษาระดับ” เอาไว้ แม้จะต้องลดคุณภาพชีวิตด้านอื่น หรือเพิ่มภาระหนี้สินก็ตาม

แนวโน้มดังกล่าวยังสะท้อนการเปลี่ยนแปลงของพฤติกรรมผู้ปกครองไทยในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ที่ให้ความสำคัญกับคุณภาพการศึกษา ทักษะด้านภาษา เทคโนโลยี และกิจกรรมเสริมทักษะมากขึ้น ส่งผลให้ค่าใช้จ่ายด้านการศึกษาขยายตัวต่อเนื่อง แม้เศรษฐกิจจะอยู่ในภาวะชะลอตัว

ท้ายที่สุด สำหรับพ่อแม่จำนวนมาก “การศึกษา” อาจไม่ใช่แค่ค่าใช้จ่าย แต่คือความหวังและอนาคตของลูกหลาน และเด็กเหล่านี้เอง ก็คือกำลังสำคัญของประเทศในอนาคตเช่นกัน