ส่องวิธีจัดการขยะอาหาร จาก “เกาหลี” สู่ “ไทย” ต้องพัฒนาไปทางไหน?

ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat เผยเหตุผลที่ประเทศเกาหลีใต้ประสบความสำเร็จด้านการจัดการขยะอาหาร โดยระบุว่า 

เกาหลีใต้ประสบความสำเร็จอย่างมากในการจัดการขยะอาหาร โดยสามารถ รีไซเคิลขยะอาหารได้เกือบ 98% ของปริมาณทั้งหมด ความสำเร็จนี้เกิดจากการผสมผสานระหว่างกฎหมายที่เข้มแข็ง เทคโนโลยีที่ทันสมัยและส่งเสริมการมีส่วนร่วมอย่างจริงจังของภาคประ ชาชนผ่านระบบ "จ่ายตามปริมาณที่ทิ้ง" (Pay -As-You-Throw) 

1.การกำหนดนโยบายและหลักการ

ประเทศเกาหลีใต้เปลี่ยนผ่านจากการฝังกลบขยะอาหาร (Landfill) มาสู่การรีไซเคิลแบบครบวงจรผ่านขั้นตอนสำคัญ ดังนี้

1.1.ออกกฎหมายห้ามฝังกลบ (2005)

รัฐบาลได้ออกกฎหมายห้ามฝังกลบขยะอาหารโดยตรง ซึ่งกระตุ้นให้เกิดการคัดแยกและการนำไปแปรรูปแทน ผู้รับผิดชอบคือผู้ว่าราชการจัง หวัดและท้องถิ่น

1.2.ระบบจ่ายตามน้ำหนัก(RFIDหรือ Radio Frequency Identification)

ในย่านพักอาศัยหลายแห่งจะมีถังขยะอัจฉริยะ (RFID Bins) ที่ผู้ใช้ต้องแตะบัตรเพื่อเปิดถัง ซึ่งถังจะทำการชั่งน้ำหนักขยะที่ทิ้งและคิดค่าธรรมเนียมตามปริมาณจริง โดยจะเรียกเก็บพร้อมใบแจ้งหนี้รายเดือน

1.3.ใช้ถุงขยะอาหารเฉพาะ

ในพื้นที่ที่ไม่มีถัง RFID ประชาชนต้องซื้อถุงขยะอา หารสีเหลือง หรือตามสีที่แต่ละท้องที่กำหนด ซึ่งเป็นถุงแบบย่อยสลายได้และมีราคาสูงกว่าถุงปกติซึ่งได้รวมค่าธรรมเนียมการกำจัดไว้ในราคาถุงแล้ว

1.4.การจัดการในร้านอาหาร

ร้านอาหารในเกาหลีมักเสิร์ฟอาหารประเภทเครื่องเคียง (Banchan)จำนวนมาก รัฐบาลจึงรณรงค์ให้ใช้ระบบ "Empty Dish" (กินให้หมด) และมีบทลงโทษหรือมีค่าปรับหากร้านอาหารคัดแยกขยะไม่ถูกต้อง 

2.การนำขยะอาหารไปใช้ประโยชน์ (Circular Economy)

ขยะอาหารที่เก็บรวบรวมได้จะถูกส่งไปยังโรงงานแปร รูปเพื่อเปลี่ยนเป็นของมีค่า

2.1.อาหารสัตว์

ขยะจะถูกคัดแยกสิ่งปลอมปน (เช่น กระดูก เปลือกไข่) ออก แล้วนำไปบด อบแห้ง และฆ่าเชื้อเพื่อผลิตเป็นอาหารเสริมสำหรับไก่และเป็ด

2.2.ปุ๋ยอินทรีย์

ขยะอาหารจะถูกนำไปหมักเพื่อทำปุ๋ย ซึ่งรัฐบาลมักแจกจ่ายให้เกษตรกรหรือนำไปใช้ในฟาร์มในเมือง (Urban Farming)

2.3.พลังงานชีวภาพ (Biogas)

ขยะส่วนที่เป็นของเหลวจะถูกนำไปผลิตเป็นก๊าซชีวภาพเพื่อใช้เป็นพลังงานไฟฟ้าหรือให้ความร้อนแก่ครัวเรือน 

ในปี 2567 พบว่าประเทศไทยมีขยะอาหารสูงถึง 10.1ล้านตันต่อปี หรือคิดเป็นสัดส่วนประมาณ 38% ของปริมาณขยะมูลฝอยชุมชนทั้งหมด คนไทยผลิตขยะอาหารเฉลี่ย 154 กิโลกรัมต่อคนต่อปีซึ่งสูงกว่าค่าเฉลี่ยโลกที่อยู่ที่ประมาณ 79-86 กิโลกรัมต่อคนต่อปี การจัดการขยะอาหารในประเทศไทยส่วนใหญ่กว่า 57% ยังคงใช้วิธีฝังกลบหรือถมกลางแจ้งรวมกับขยะชุมชน ซึ่งสร้างมลพิษและกลิ่นเหม็นโดยมีการคัดแยกและนำไปใช้ประโยชน์น้อย กทม.รีไซเคิลได้เพียง 2% การออกกฎหมายมาจากส่วนกลาง พรบ.การสาธารณสุขและพรบ.รักษาความสะอาดแต่โยนให้ท้องถิ่นทำทั้งหมด สุดท้ายทำได้แค่ฝังกลบกับเทกองรวมกับมูลฝอยชุมชนเกือบ 2000 แห่ง ทั่วประเทศ