ทำไมมุกตลก "เพิร์ล ฮาร์เบอร์" ของทรัมป์ ถึงไม่มีใครขำด้วย?

“ใครจะรู้เรื่องเซอร์ไพร์สดีไปกว่าญี่ปุ่นล่ะ ทำไมเขาไม่บอกเราก่อนที่จะโจมตี เพิร์ล ฮาร์เบอร์?”

ทันทีที่ โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ พูดประโยคนี้จบต่อหน้า ซานาเอะ ทาคาอิจิ นายกรัฐมนตรีของญี่ปุ่น ที่เดินทางเยือนทำเนียบขาว และต่อหน้านักข่าวอีกหลายสิบชีวิต ทั้งห้องก็เงียบสนิททันที พร้อมด้วยใบหน้าอึดอัดอย่างเห็นได้ชัดของทาคาอิจิ ที่ไม่รู้ว่าตัวเองควรจะหัวเราะให้กับมุกตลกของทรัมป์ หรือควรจะทำสีหน้าไม่พอใจออกมาที่ทรัมป์เล่นมุกตลกเรื่อง เพิร์ล ฮาร์เบอร์ ที่ไม่มีใครขำออกมาแบบนี้

มุกตลกเรื่อง เพิร์ล ฮาร์เบอร์ ของทรัมป์ กลายเป็นข่าวใหญ่ทั่วโลกในทันที แม้ทรัมป์จะเคยเป็นข่าวหลายครั้งแล้ว เกี่ยวกับการเล่นมุกตลกที่ผิดกาลเทศะ แต่ครั้งนี้ ดูเหมือนจะผิดกาลเทศะมากกว่าทุกครั้งที่ผ่านมา ทำไมการเล่นตลกเรื่อง เพิร์ล ฮาร์เบอร์ ครั้งนี้ของทรัมป์ จึงเป็นมุกตลกที่ไม่มีใครขำ และทำให้ผู้นำของญี่ปุ่นรู้สึกอึดอัดมากขนาดนี้?

มุกตลก เพิร์ล ฮาร์เบอร์ ของทรัมป์หมายถึงเหตุการณ์ที่ กองทัพจักรวรรดิของญี่ปุ่นโจมตีฐานทัพเรือของสหรัฐฯ ที่เพิร์ล ฮาร์เบอร์  ในรัฐฮาวาย เมื่อช่วงเช้าวันที่ 7 ธันวาคม ปี 1941 ซึ่งเป็นการโจมตีแบบที่ไม่มีใครเคยคิดว่ามันจะเกิดขึ้น สร้างความเสียหายให้กองเรือสหรัฐฯ ทำลายเครื่องบินและเรือรบของสหรัฐฯ นับร้อยลำ และทำให้ทหารและพลเรือนอเมริกัน เสียชีวิตรวมกันกว่า 2,400 คน ซึ่งการโจมตีครั้งนั้น ดึงให้อเมริกาเข้าสู่สงครามโลกครั้งที่ 2 อย่างเป็นทางการ และนำไปสู่การประกาศสงครามกับญี่ปุ่นในวันถัดมา ซึ่งทุกคนก็รู้ดีว่าสงครามโลกครั้งที่สองนั้น จบลงด้วยการที่สหรัฐฯ ทิ้งระเบิดนิวเคลียร์ใส่เมืองฮิโรชิม่า และนางาซากิ ที่ทำให้มีผู้เสียชีวิตรวมกันมากกว่า 200,000 คน ซึ่งแม้ว่าสหรัฐฯ กับญี่ปุ่น จะกลายเป็นพันธมิตรที่ดีต่อกัน หลังสงครามโลกจบลง แต่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ก็ยังเป็นเหตุการณ์ที่เป็นเหมือนรอยแผลในใจของทั้งสหรัฐฯ และญี่ปุ่นมาจนถึงทุกวันนี้

เรื่อง เพิร์ล ฮาร์เบอร์ รวมถึงเหตุการณ์อื่น ๆ ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เป็นประเด็นที่อ่อนไหวสำหรับญี่ปุ่น แม้รัฐบาลญี่ปุ่นในปัจจุบัน จะเป็นรัฐบาลที่มาจากระบบประชาธิปไตย และไม่มีความเกี่ยวข้องใด ๆ กับรัฐบาลที่ฝักใฝ่ลัทธิทหารในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 แต่คนญี่ปุ่นยังคงแบกรับความรู้สึกผิดในฐานะประเทศที่รุกรานประเทศอื่นหลายประเทศในเอเชีย และรู้สึกลำบากใจทุกครั้ง เวลาที่ถูกพูดถึงเรื่องเกี่ยวกับสงครามโลกครั้งที่ 2 ต่อหน้าแบบนี้  

ตอนที่ทรัมป์เล่นมุกตลกเรื่อง เพิร์ล ฮาร์เบอร์ ต่อหน้าทาคาอิจิ เราจะเห็นได้ชัดเลยว่า สีหน้าเธอเปลี่ยนสีในทันที และมีอาการอึดอัดอย่างเห็นได้ชัด จนแทบจะเก็บสีหน้าไม่อยู่ เธอเลือกที่จะเงียบ ไม่หัวเราะ ไม่ตอบโต้ เพราะไม่อยากทำให้สถานการณ์มันดูน่าอึดอัดไปมากกว่านี้ และหวังว่าทรัมป์จะรีบเปลี่ยนบทสนทนาไปพูดเรื่องอื่น 

การพูดถึงเหตุการณ์ในสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 ของญี่ปุ่น สามารถทำได้ หากเป็นการพูดในเชิงวิชาการ หรือในแง่ข้อเท็จจริงตามประวัติศาสตร์ แต่การพูดเรื่องนี้กับคนญี่ปุ่นทั่วไปนับว่าเป็นเรื่องที่อ่อนไหวมาก ๆ เหมือนเป็นการเอาเรื่องความผิดพลาดของผู้อื่นในอดีตมาตอกย้ำ ที่อาจจะทำให้ผิดใจกันได้ แม้จะเป็นแค่การพูดเล่น ๆ เพื่อเรียกเสียงหัวเราะ ก็คงไม่มีใครขำด้วย และผิดกาลเทศะอย่างมาก เหมือนอย่างที่ทรัมป์เพิ่งทำลงไป