ประวัติประเพณีรับบัว บางพลี ตำนานศรัทธาหนึ่งเดียวในโลก

ประเพณีรับบัว 2569 สืบสานศรัทธาริมคลองสำโรง

วันที่ 25 ตุลาคม 2569 บรรยากาศงานประเพณีรับบัว หรือโยนบัว ประจำปี 2569 ที่วัดบางพลีใหญ่ใน พระอารามหลวง อำเภอบางพลี จังหวัดสมุทรปราการ เต็มไปด้วยความคึกคัก ประชาชนและนักท่องเที่ยวเดินทางมารวมตัวกันตั้งแต่ช่วงเช้าตรู่ เพื่อร่วมสืบสานประเพณีเก่าแก่ของชาวบางพลี ซึ่งจัดขึ้นเป็นประจำในช่วงวันขึ้น 14 ค่ำ เดือน 11 ก่อนวันออกพรรษา

ไฮไลต์สำคัญของงานคือขบวนเรือบุษบกอัญเชิญหลวงพ่อโตจำลอง พระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวบางพลีให้ความเคารพนับถือ ล่องไปตามคลองสำโรง โดยมีประชาชนรออยู่บริเวณหน้าวัดและสองฝั่งคลอง เมื่อขบวนเรือเคลื่อนผ่าน ผู้ร่วมงานต่างตั้งจิตอธิษฐาน ก่อนโยนดอกบัวหลวงสีชมพูและสีขาวลงบนเรือ เพื่อถวายเป็นพุทธบูชาและขอพรเพื่อความเป็นสิริมงคล

ภาพดอกบัวจำนวนมากที่ถูกโยนจากสองฝั่งคลองกลายเป็นเอกลักษณ์ของประเพณีรับบัว ซึ่งได้รับการสืบทอดจากคนรุ่นก่อนมาจนถึงปัจจุบัน และเป็นกิจกรรมทางวัฒนธรรมสำคัญที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวให้เดินทางมายังจังหวัดสมุทรปราการในช่วงเทศกาลออกพรรษาของทุกปี

เปิดตำนานประเพณีรับบัว จากน้ำใจชาวบางพลีสู่ประเพณีเก่าแก่

ประเพณีรับบัวมีประวัติความเป็นมายาวนาน โดยข้อมูลการศึกษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่ได้รับการสนับสนุนจากกรมส่งเสริมวัฒนธรรม ระบุข้อสันนิษฐานว่า ประเพณีนี้อาจมีจุดเริ่มต้นตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 2 หรือมากกว่า 180 ปีที่ผ่านมา อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีหลักฐานยืนยันปีที่เริ่มจัดประเพณีอย่างแน่ชัด 

ตามบันทึกของพระครูวุฒิธรรมสุนทร (พุฒ แย้มสบาย) อดีตเจ้าอาวาสวัดบางพลีใหญ่ใน ในอดีตพื้นที่บางพลีเป็นถิ่นฐานของผู้คน 3 กลุ่ม ได้แก่ ชาวไทย ชาวมอญหรือรามัญ และชาวลาว ซึ่งต่างประกอบอาชีพเกษตรกรรมและอาศัยเส้นทางน้ำในการเดินทางติดต่อค้าขาย

เรื่องเล่าระบุว่า เมื่อชาวมอญบางส่วนประสบปัญหาการเพาะปลูก จึงตัดสินใจย้ายกลับไปยังถิ่นฐานเดิมบริเวณปากลัด หรืออำเภอพระประแดงในปัจจุบัน โดยก่อนเดินทางได้เก็บดอกบัวหลวงจากท้องทุ่งบางพลี เพื่อนำไปใช้ประกอบพิธีทางพระพุทธศาสนา

ชาวมอญได้ฝากฝังให้ชาวไทยที่ยังอาศัยอยู่ในบางพลีช่วยเก็บดอกบัวไว้ให้ในช่วงวันขึ้น 14 ค่ำ เดือน 11 ของทุกปี เพื่อจะเดินทางกลับมารับดอกบัวไปทำบุญตามประเพณี

เมื่อถึงกำหนด ชาวบางพลีจึงจัดเตรียมดอกบัวพร้อมอาหารคาวหวานไว้ต้อนรับ ขณะที่ชาวมอญเดินทางมาทางเรือพร้อมเครื่องดนตรีและการละเล่นพื้นบ้าน เกิดเป็นกิจกรรมพบปะและทำบุญร่วมกันระหว่างชุมชนอย่างต่อเนื่อง 

จากการส่งบัวมือต่อมือ สู่พิธีโยนบัวกลางลำน้ำ

จุดเริ่มต้นของประเพณีรับบัวในอดีต เป็นการมอบดอกบัวให้แก่ผู้เดินทางมารับเพื่อนำไปถวายพระ โดยชาวบ้านจะส่งดอกบัวให้กันจากมือต่อมือ แต่เมื่อมีผู้เดินทางมาร่วมงานเพิ่มขึ้น ประกอบกับความคุ้นเคยระหว่างชุมชน จึงเริ่มมีการโยนดอกบัวจากริมคลองให้แก่ผู้ที่อยู่บนเรือ

รูปแบบดังกล่าวได้รับความนิยมและพัฒนากลายเป็นประเพณีโยนบัวในเวลาต่อมา ก่อนจะมีการอัญเชิญหลวงพ่อโตจำลองลงเรือบุษบก เพื่อให้ประชาชนสองฝั่งคลองได้ร่วมถวายดอกบัวเป็นพุทธบูชา

ปัจจุบัน ประเพณีรับบัวจัดขึ้นในช่วงเทศกาลออกพรรษา โดยวันที่ 13 ค่ำ เดือน 11 เป็นช่วงเตรียมกิจกรรมและต้อนรับผู้ร่วมงาน ส่วนเช้าวันขึ้น 14 ค่ำ เดือน 11 เป็นพิธีรับบัวและโยนบัว ซึ่งถือเป็นกิจกรรมสำคัญของเทศกาล 

หลวงพ่อโต วัดบางพลีใหญ่ใน ศูนย์รวมศรัทธาของชุมชน

อีกหนึ่งองค์ประกอบสำคัญของประเพณีรับบัว คือหลวงพ่อโต พระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ประจำวัดบางพลีใหญ่ใน ซึ่งเป็นศูนย์รวมความเคารพศรัทธาของประชาชนในจังหวัดสมุทรปราการและพื้นที่ใกล้เคียง

ในวันประกอบพิธี จะมีการอัญเชิญหลวงพ่อโตจำลองขึ้นประดิษฐานบนเรือบุษบกที่ประดับตกแต่งอย่างสวยงาม ก่อนล่องไปตามลำน้ำให้ประชาชนได้สักการะอย่างใกล้ชิด

ชาวบ้านมีความเชื่อว่า การตั้งจิตอธิษฐานและโยนดอกบัวถวายหลวงพ่อโตจะนำมาซึ่งความเป็นสิริมงคลแก่ตนเองและครอบครัว ถือเป็นการทำบุญที่เชื่อมโยงความศรัทธาทางพระพุทธศาสนาเข้ากับวิถีชีวิตชุมชนริมน้ำ 

มรดกวัฒนธรรมบางพลี เชื่อมชุมชนและการท่องเที่ยว

ประเพณีรับบัวเป็นเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของอำเภอบางพลีที่ได้รับการกล่าวถึงในฐานะประเพณีหนึ่งเดียวในโลก โดยมีลักษณะโดดเด่นจากการโยนดอกบัวลงบนเรือที่อัญเชิญพระพุทธรูปจำลองกลางลำน้ำ

นอกจากพิธีกรรมทางศาสนาแล้ว การจัดงานยังเป็นโอกาสให้ชุมชนร่วมกันอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้าน ทั้งขบวนเรือ การประดับดอกบัว และกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตริมน้ำ

สำหรับการจัดงานประจำปี 2569 ประชาชนและนักท่องเที่ยวที่เดินทางเข้าร่วมงานบริเวณวัดบางพลีใหญ่ใน ยังมีส่วนช่วยสนับสนุนการท่องเที่ยวชุมชน ร้านค้า และกิจกรรมทางเศรษฐกิจในพื้นที่

จากประเพณีที่เริ่มต้นด้วยการแบ่งปันดอกบัวระหว่างเพื่อนบ้าน สู่พิธีกรรมทางพระพุทธศาสนาที่ได้รับการสืบทอดมายาวนาน ประเพณีรับบัวยังคงเป็นส่วนสำคัญของอัตลักษณ์ชาวบางพลี และเป็นมรดกวัฒนธรรมที่คนในท้องถิ่นร่วมกันรักษาไว้ให้คนรุ่นต่อไป