สัญญาณอันตรายธรรมชาติ พืชหลายหมื่นสายพันธุ์ อาจหายไปตลอดกาล

เมื่อพูดถึงผลกระทบของภาวะโลกร้อน หลายคนมักนึกถึงสัตว์ใกล้สูญพันธุ์อย่างหมีขั้วโลก หรือภัยพิบัติรุนแรงที่เกิดขึ้นทั่วโลก แต่สิ่งที่กำลังถูกมองข้าม คือ “พืช” ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของระบบนิเวศและความอยู่รอดของมนุษย์เอง ขณะนี้นักวิทยาศาสตร์กำลังออกมาเตือนว่า การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอาจทำให้พืชนับหมื่นสายพันธุ์ทั่วโลกหายไปภายในสิ้นศตวรรษนี้

งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Science ซึ่งถูกเผยแพร่ผ่าน UNN ระบุว่า นักวิทยาศาสตร์ได้วิเคราะห์พืชมีท่อลำเลียงกว่า 67,000 สายพันธุ์ หรือเกือบ 1 ใน 5 ของพืชทั้งหมดบนโลก และพบว่า ระหว่าง 7% ถึง 16% ของพืชเหล่านี้อาจสูญเสียพื้นที่อาศัยตามธรรมชาติมากกว่า 90% จากผลกระทบของอุณหภูมิที่สูงขึ้น รูปแบบฝนที่เปลี่ยนแปลง ภัยแล้ง และไฟป่าที่รุนแรงขึ้น 

นักวิจัยระบุว่า หากสถานการณ์การปล่อยก๊าซเรือนกระจกยังดำเนินต่อไปในระดับปานกลาง อาจมีพืชมากถึง 35,000–50,000 สายพันธุ์เสี่ยงสูญพันธุ์ภายในอีก 55-75 ปีข้างหน้า 

หนึ่งในประเด็นสำคัญที่นักวิทยาศาสตร์ค้นพบ คือ ปัญหาไม่ได้อยู่แค่ “พืชย้ายถิ่นไม่ทัน” แต่คือ “สภาพแวดล้อมที่เหมาะสมกำลังหายไป” ทั้งอุณหภูมิ ความชื้น ชนิดของดิน และปริมาณน้ำฝนที่พืชต้องการเริ่มไม่สอดคล้องกันอีกต่อไป แม้พืชบางชนิดจะสามารถกระจายพันธุ์ไปยังพื้นที่ใหม่ได้ แต่พื้นที่ที่มีเงื่อนไขเหมาะสมครบถ้วนกลับลดลงเรื่อย ๆ 

พืชที่ถูกจับตาว่าเสี่ยงสูง ได้แก่ ต้น Catalina ironwood ในรัฐแคลิฟอร์เนีย มอสโบราณบางชนิด รวมถึงต้นยูคาลิปตัสประมาณหนึ่งในสามของออสเตรเลีย

นักวิทยาศาสตร์ยังเตือนว่า การหายไปของพืชไม่ได้หมายถึงการสูญเสียความสวยงามทางธรรมชาติเท่านั้น แต่จะส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ต่อทั้งระบบนิเวศ เพราะพืชคือหัวใจสำคัญในการดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์ รักษาความชื้นของดิน ผลิตออกซิเจน และเป็นฐานของห่วงโซ่อาหาร หากความหลากหลายของพืชลดลง อาจยิ่งเร่งให้ภาวะโลกร้อนรุนแรงขึ้นกว่าเดิม 

งานวิจัยอีกชิ้นยังพบว่า พืชดอกกว่า 10,000 สายพันธุ์กำลังอยู่ในภาวะเสี่ยงสูญพันธุ์ และหลายชนิดถือเป็นสายพันธุ์โบราณที่มีคุณค่าทางวิวัฒนาการสูง หากหายไปจะเท่ากับสูญเสีย “ประวัติศาสตร์วิวัฒนาการของโลก” จำนวนมหาศาล 

นักวิทยาศาสตร์จำนวนมากมองว่า วิกฤตนี้กำลังถูกมองข้าม เพราะสังคมมักให้ความสนใจกับสัตว์มากกว่าพืช ทั้งที่พืชคือรากฐานของอาหาร ยารักษาโรค และระบบนิเวศทั้งหมดบนโลก ขณะที่ในโลกออนไลน์ มีผู้คนจำนวนมากแสดงความกังวลว่า มนุษย์กำลังทำลายธรรมชาติเร็วกว่าที่ระบบนิเวศจะฟื้นตัวได้ทัน 

ผู้เชี่ยวชาญจึงเรียกร้องให้ทั่วโลกเร่งลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ควบคู่กับการอนุรักษ์พื้นที่ธรรมชาติ ธนาคารเมล็ดพันธุ์ และระบบนิเวศสำคัญ ก่อนที่โลกจะสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพครั้งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์มนุษยชาติ

 นักวิทยาศาสตร์เตือนว่า ภาวะโลกร้อนอาจทำให้พืชนับหมื่นสายพันธุ์ทั่วโลกสูญพันธุ์ภายในสิ้นศตวรรษ หลังพื้นที่อาศัยตามธรรมชาติลดลงอย่างหนักจากอุณหภูมิสูงขึ้น ภัยแล้ง และไฟป่า พืชจำนวนมากแม้พยายามปรับตัวหรือย้ายถิ่น ก็อาจไม่สามารถอยู่รอดได้ เพราะสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมกำลังหายไปจากโลกอย่างรวดเร็ว