แอนนา ลี ฟิชเชอร์ คุณแม่คนแรกในอวกาศกับภารกิจกู้ดาวเทียมนาซา

การขึ้นสู่อวกาศครั้งแรกของ ดร. แอนนา ลี ฟิชเชอร์ (Dr. Anna Lee Fisher) ไม่ได้สร้างประวัติศาสตร์เพียงเพราะเธอเป็นหนึ่งในนักบินอวกาศหญิงรุ่นบุกเบิกขององค์การบริหารการบินและอวกาศแห่งชาติสหรัฐฯ หรือนาซาเท่านั้น แต่ยังทำให้เธอกลายเป็น “คุณแม่คนแรกในอวกาศ” หลังเดินทางขึ้นสู่วงโคจรในปี 1984 ขณะที่ลูกสาวของเธอมีอายุเพียง 14 เดือน

ดร. แอนนา ลี ฟิชเชอร์ ได้รับเลือกเป็นนักบินอวกาศของนาซาในปี 1978 ซึ่งเป็นรุ่นแรกขององค์กรที่เปิดรับผู้หญิงเข้ามาร่วมฝึกอย่างเป็นทางการ เธอมีพื้นฐานด้านวิทยาศาสตร์และการแพทย์จากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ลอสแอนเจลิส หรือ UCLA โดยได้รับปริญญาตรีด้านเคมีในปี 1971 และแพทยศาสตรบัณฑิตในปี 1976 ก่อนกลับมาเรียนต่อจนได้รับปริญญาโทด้านเคมีในเวลาต่อมา

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี 1983 เมื่อนาซามอบหมายให้ฟิชเชอร์เข้าร่วมภารกิจอวกาศ เพียงประมาณ 2 สัปดาห์ก่อนที่เธอจะให้กำเนิดลูกสาวชื่อ คริสติน (Kristin) จากนั้นเธอยังคงเดินหน้าฝึกเพื่อเตรียมตัวขึ้นสู่อวกาศ จนวันที่ 8 พฤศจิกายน 1984 ฟิชเชอร์ออกเดินทางด้วยกระสวยอวกาศดิสคัฟเวอรี (Discovery) ในภารกิจ STS-51A และสร้างประวัติศาสตร์ในฐานะคุณแม่คนแรกที่เดินทางสู่อวกาศ

ภารกิจ STS-51A ยังเป็นภารกิจที่มีความสำคัญด้านเทคโนโลยีอวกาศอย่างมาก เพราะลูกเรือไม่ได้มีหน้าที่เพียงนำดาวเทียมขึ้นสู่วงโคจรเท่านั้น แต่ต้องปฏิบัติภารกิจกู้ดาวเทียมที่ประสบปัญหาอีกด้วย ก่อนหน้านั้น ดาวเทียมสื่อสาร Palapa B2 ของอินโดนีเซีย และ Westar VI ของสหรัฐฯ ถูกส่งขึ้นสู่อวกาศในภารกิจ STS-41B แต่จรวดขั้นบนของดาวเทียมทั้งสองลำทำงานผิดพลาด ทำให้ดาวเทียมไม่สามารถเข้าสู่วงโคจรค้างฟ้าที่ต้องการได้ และกลายเป็นดาวเทียมที่ไม่สามารถใช้งานตามแผน

นาซาจึงวางแผนส่งลูกเรือ STS-51A ไปกู้ดาวเทียมทั้งสองกลับมายังโลก โดยนักบินอวกาศ โจเซฟ อัลเลน (Joseph Allen) และเดล การ์ดเนอร์ (Dale Gardner) ใช้ชุดขับเคลื่อนส่วนบุคคล Manned Maneuvering Unit หรือ MMU ออกไปจับดาวเทียมระหว่างการเดินอวกาศ ขณะที่ฟิชเชอร์รับหน้าที่ควบคุมแขนกลของกระสวยอวกาศ หรือ Remote Manipulator System (RMS) เพื่อจับดาวเทียมและนำกลับมาเก็บไว้ในห้องบรรทุกสัมภาระของกระสวยอวกาศดิสคัฟเวอรี

ภารกิจดังกล่าวประสบความสำเร็จ กระสวยอวกาศดิสคัฟเวอรีกลับถึงโลกเมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน 1984 หลังปฏิบัติภารกิจเกือบ 8 วัน และเดินทางราว 3.3 ล้านไมล์ การกู้ดาวเทียมครั้งนี้ยังถือเป็นหนึ่งในภารกิจกู้ดาวเทียมที่โดดเด่นที่สุดในยุคกระสวยอวกาศ และต่อมาดาวเทียมทั้งสองลำได้รับการปรับปรุงและนำกลับไปใช้งานอีกครั้ง

วันที่ 7 ธันวาคม 1984 ประธานาธิบดีโรนัลด์ เรแกน มอบ Silver Medal for Meritorious Salvage Operations ให้แก่ลูกเรือ STS-51A ที่ทำเนียบขาว เพื่อยกย่องภารกิจกู้ดาวเทียมครั้งนี้ และฟิชเชอร์เป็นผู้หญิงคนที่สองที่ได้รับรางวัลดังกล่าว

หลังกลับจากอวกาศ ฟิชเชอร์ยังคงทำงานกับนาซาอีกหลายบทบาท ทั้งงานด้านสถานีอวกาศนานาชาติ (International Space Station) งานสำนักงานนักบินอวกาศ และการพัฒนายานอวกาศโอไรออน (Orion) ก่อนเกษียณจากนาซาในปี 2017 หลังทำงานกับองค์กรมานานหลายทศวรรษ

เรื่องราวของแอนนา ลี ฟิชเชอร์ จึงไม่ได้เป็นเพียงประวัติศาสตร์ของผู้หญิงคนหนึ่งที่เดินทางสู่อวกาศ แต่ทำให้เราเห็นถึงการเปลี่ยนแปลงของวงการอวกาศในยุคที่ผู้หญิงเริ่มเข้ามามีบทบาทมากขึ้น ทั้งในฐานะนักวิทยาศาสตร์ แพทย์ วิศวกร และนักบินอวกาศ และพิสูจน์ว่าหน้าที่ความเป็นแม่กับการทำงานในภารกิจระดับประวัติศาสตร์สามารถเดินหน้าไปพร้อมกันได้