นักวิทยาศาสตร์พัฒนาสเปรย์พ่นจมูกชะลอการเสื่อมของสมอง

นักวิทยาศาสตร์ได้พัฒนาสเปรย์พ่นจมูกชนิดใหม่ ซึ่งจากการศึกษาใหม่พบว่าสามารถลดการอักเสบในสมองได้อย่างมาก และฟื้นฟูความจำได้เพียงใช้ 2 ครั้ง โดยผลลัพธ์อาจอยู่ได้นานหลายเดือน

ในช่วงหลัง งานวิจัยจำนวนมากชี้ว่าอาการ “สมองล้า” หรือคิดไม่ค่อยออกเมื่ออายุมากขึ้น เกิดจากการอักเสบเรื้อรังในส่วนของสมองที่เกี่ยวกับความจำ นักวิทยาศาสตร์เรียกภาวะนี้ว่า “neuroinflammaging” ซึ่งเชื่อกันว่าเป็นผลตามธรรมชาติของความชราแต่การศึกษาใหม่ในหนูทดลองชี้ว่า การอักเสบดังกล่าวอาจ “ย้อนกลับได้” ด้วยสเปรย์พ่นจมูกแบบง่าย ๆ

นักวิจัยจากมหาวิทยาลัย Texas A&M ระบุว่า สเปรย์นี้อาจเปลี่ยนอนาคตของการรักษาโรคอย่าง Alzheimer’s disease และอาจเปลี่ยนความเข้าใจเกี่ยวกับการเสื่อมของสมองไปโดยสิ้นเชิง

Ashok Shetty ผู้เขียนหลักของงานวิจัยกล่าวว่า “เมื่อเราพัฒนาและขยายการรักษานี้ได้ สเปรย์พ่นจมูกเพียง 2 ครั้งอาจมาแทนการรักษาที่ต้องผ่าตัดเสี่ยงสูง หรือการกินยานานหลายเดือน”

จำนวนผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อมทั่วโลกคาดว่าจะเพิ่มขึ้นมากกว่าสองเท่าในอีกไม่กี่สิบปีข้างหน้า เนื่องจากประชากรโลกมีอายุยืนขึ้น ทำให้จำเป็นต้องมีวิธีลดความเสี่ยงและความรุนแรงของโรคอย่างเร่งด่วน

“แนวทางของเรากำลังนิยามใหม่ของการแก่ตัว” Shetty กล่าว

“เราต้องการให้ผู้คนมีสมองที่ยังทำงานดี มีความตื่นตัว และมีคุณภาพชีวิตที่ดี ไม่ใช่แค่มีอายุยืน แต่ต้องมีชีวิตที่ดีขึ้นด้วย”

สเปรย์นี้ทำงานได้ดีทั้งในเพศชายและหญิง และในอนาคตอาจช่วยผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองฟื้นฟูการทำงานของสมองได้

สเปรย์ดังกล่าวมีอนุภาคชีวภาพขนาดเล็กจำนวนมากที่เรียกว่า extracellular vesicles (EVs) ซึ่งทำหน้าที่เป็นพาหนะขนส่ง “microRNAs” ซึ่งเป็นสารสำคัญในการรักษา microRNAs ทำหน้าที่ควบคุมการทำงานของยีนและกระบวนการต่าง ๆ ในสมอง ด้วย EVs เหล่านี้ microRNAs สามารถผ่านแนวป้องกันของสมอง และเข้าสู่เนื้อสมองได้โดยตรง

วิธีการพ่นผ่านจมูกถือเป็นจุดเด่นสำคัญ เพราะสามารถส่งยาไปยังสมองได้โดยไม่ต้องผ่าตัด

เมื่อเข้าสู่สมอง microRNAs จะไปยับยั้งระบบโปรตีนที่เกี่ยวข้องกับการอักเสบ เช่น NLRP3 และ cGAS–STING ซึ่งเป็นตัวกระตุ้นการอักเสบเรื้อรังในสมองที่แก่ตัว การรักษานี้ยังช่วยฟื้นฟูไมโทคอนเดรีย (แหล่งพลังงานของเซลล์) ในเซลล์ประสาทด้วยนักวิจัยอธิบายว่า

“เรากำลังช่วยให้เซลล์ประสาทกลับมามีพลังอีกครั้ง โดยลดความเครียดจากอนุมูลอิสระ และกระตุ้นการทำงานของไมโทคอนเดรีย”

หนูทดลองที่ได้รับสเปรย์นี้มีความสามารถดีขึ้นอย่างชัดเจน ทั้งในการจำวัตถุเดิม การสังเกตสิ่งใหม่ และการรับรู้การเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อม “เรากำลังเห็นระบบซ่อมแซมของสมองทำงานอีกครั้ง ลดการอักเสบ และฟื้นฟูตัวเองได้” Shetty กล่าว

ขณะนี้นักวิจัยได้ยื่นขอสิทธิบัตรในสหรัฐฯ แล้ว และหวังว่าสเปรย์นี้จะกลายเป็นความก้าวหน้าครั้งสำคัญในการรักษาภาวะสมองเสื่อมในอนาคต