"ซึมเศร้าหลังหยุดยาว" ภาวะจิตที่ต้องเฝ้าระวัง ก่อนหมดไฟ กระทบการทำงาน

ช่วงวันหยุดยาวปีใหม่ เป็นช่วงเวลาแห่งความสุข เพราะหลายคนได้ใช้เวลากับครอบครัวเพื่อนฝูง หรือได้เดินทางท่องเที่ยว แต่หลังกลับมาใช้ชีวิตตามปกติแล้ว จำนวนหนึ่งอาจเกิด ภาวะซึมเศร้าหลังหยุดยาว (Post Vacation Blues) ที่ทำให้รู้สึกเบื่อหน่าย รู้สึกเศร้า คิดวนไปมา หรือหงุดหงิดง่ายขึ้น ซึ่งไม่จัดว่าเป็นความเจ็บป่วยทางจิตเวช 

สาเหตุของภาวะนี้มีหลายข้อ แต่ละข้อล้วนสะท้อนบางอย่างในชีวิตประจำวันของเราอย่างตรงไปตรงมา

1. จังหวะชีวิตที่เปลี่ยนกะทันหัน จากตื่นสาย ใช้ชีวิตช้า ๆ ไปสู่ตารางงานที่ต้องแม่นเป๊ะ ร่างกายจึงตอบสนองด้วยความง่วง อ่อนล้า หรือหัวตื้อแบบหาสาเหตุไม่เจอ

2. การเปลี่ยนแปลงของสารสื่อประสาท ช่วงพักผ่อนเต็มไปด้วยกิจกรรมที่ทำให้สมองหลั่งสารแห่งความสุขมากกว่าปกติ พอความสุขที่จับต้องได้จบลง ระดับฮอร์โมนตกฮวบตาม ทำให้รู้สึกโหวง ๆ หรือขาดแรงจูงใจได้ง่าย

3. ความกดดันจากงานที่รออยู่ ไม่ว่าจะเป็นงานค้าง ประชุม หรืออีเมลที่ยังไม่ได้ตอบ ทั้งหมดนี้เป็นเหมือนเงาที่ทาบทับอยู่ตั้งแต่คืนก่อนเปิดงาน ทำให้คนจำนวนมากกลับมาแล้วรู้สึกอยากเลื่อนทุกอย่างออกไปให้ไกลที่สุด

4. การเปรียบเทียบทางอารมณ์ ช่วงวันหยุดคือพื้นที่ที่เรามักได้เป็นตัวเองมากที่สุด พอกลับเข้าระบบที่ต้องใส่บทบาทต่าง ๆ กลับไป จึงรู้สึกเหมือนชีวิตยุบตัวลงนิดหนึ่งโดยไม่รู้ตัว

และอีกประเด็นที่ไม่ค่อยมีใครพูด แต่สำคัญมากคือ ภาวะนี้อาจกำลังบอกคุณว่า

“คุณไม่ได้มีความสุขกับงานเท่าเมื่อก่อนแล้ว”

อาการของภาวะซึมเศร้าหลังหยุดยาว

-เหนื่อยง่ายแม้นอนเต็มที่

-เบื่องานแบบจับต้นชนปลายไม่ถูก

-หลับไม่ลึก

-ขาดไฟ หรือไม่อยากคุยกับใคร

4 เคล็ดลับ รับมือภาวะซึมเศร้าหลังหยุดยาว

1. ทำกิจวัตรตามปกติและทำกิจกรรมที่ชอบหรืองานอดิเรกที่สนใจ

ปฏิบัติตัวตามตารางเวลาและกิจกรรมเดิม และอาจเพิ่มกิจกรรมผ่อนคลายที่ชอบ เช่น ออกกำลังกาย ปลูกต้นไม้ ดูหนัง ฟังเพลง เพื่อช่วยปรับสภาพจิตใจให้กลับมาสดใสดังเดิม

2. นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอและหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์

เพื่อให้สมองได้ปรับสมดุลสารสื่อประสาท ช่วยให้ร่างกายพร้อมที่จะใช้ชีวิตในวันใหม่ ๆ

3. ยอมรับกับความเปลี่ยนแปลงของชีวิต 

ทำความเข้าใจว่า เป็นเรื่องธรรมดาที่ชีวิตจะต้องพบเจอทั้งความสุขและความทุกข์ในช่วงเวลาต่าง ๆ

4. วางแผนทริปใหม่ไว้ล่วงหน้า

ช่วยให้เรามีแรงบันดาลใจหรือมีไฟที่จะทำงานเก็บเงิน เพื่อไปเที่ยวในวันหยุดยาวครั้งต่อไป

ซึมเศร้าหนักเท่าไหน ถึงควรไปพบนักจิตวิทยาหรือจิตแพทย์ ?

หากรู้สึกว่ามีอาการเศร้า นานเกิน 2 สัปดาห์ หรือรู้สึกว่าสภาพจิตใจเริ่มส่งผลต่อสุขภาพกาย เช่น นอนไม่หลับ หรือรู้สึกอ่อนเพลียตลอดเวลา ส่งผลอย่างชัดเจนต่อการทำงาน ควรไปพบนักจิตวิทยาหรือจิตแพทย์ เพื่อรับคำแนะนำเพิ่มเติมต่อไป