AI ทำพิษ ! ยายอเมริกันวัย 50 ปี ติดคุกฟรี 6 เดือน หลังระบบ AI จดจำใบหน้าชี้ตัวผิด

กลายเป็นประเด็นร้อนในโลกเทคโนโลยีและสิทธิมนุษยชน เมื่อเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์จดจำใบหน้า (AI Facial Recognition) ที่ตำรวจใช้ในการตามล่าอาชญากร กลับทำงานผิดพลาดจนทำให้ผู้บริสุทธิ์ต้องติดคุกฟรีเกือบ 6 เดือน ทั้งที่ไม่เคยไปเมืองที่เกิดเหตุ

จุดเริ่มต้นของคดี

เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นกับ เอนเจลา ลิปส์ (Angela Lipps) คุณยายวัย 50 ปี จากรัฐเทนเนสซี สหรัฐอเมริกา ซึ่งตกเป็นผู้ต้องสงสัยในคดีที่เกิดขึ้นที่เมืองฟาร์โก รัฐนอร์ทดาโคตา ในข้อหาฉ้อโกงธนาคาร โดยหลักฐานสำคัญที่ตำรวจใช้มัดตัวเธอคือ ระบบ AI จดจำใบหน้าที่วิเคราะห์ภาพกล้องวงจรปิดในที่เกิดเหตุ และระบุว่าเธอมีใบหน้าตรงกับคนร้าย

กระบวนการสอบตรวจด้วย AI ของตำรวจ

จากบันทึกของตำรวจเมืองฟาร์โก ซึ่งสำนักข่าวดับเบิลยูเดย์ นิวส์ (WDAY News) สื่อท้องถิ่นของเมืองฟาร์โก รัฐนอร์ทดาโคตาได้รับมา ระบุว่า เจ้าหน้าที่ได้มีการสืบสวนคดีฉ้อโกงธนาคารในเดือนเมษายนและพฤษภาคม ปี 2025 โดยได้ตรวจสอบวิดีโอจากกล้องวงจรปิด ซึ่งแสดงให้เห็นภาพของหญิงคนหนึ่งที่ใช้บัตรประจำตัวทหารปลอมของกองทัพสหรัฐฯ ถอนเงินหลายหมื่นดอลลาร์สหรัฐฯ

ข้อมูลอ้างว่าเจ้าหน้าที่ได้ใช้ระบบ AI จดจำใบหน้า (Facial Recognition) สแกนหาใบหน้าที่ใกล้เคียงจากฐานข้อมูล และพบว่าใบหน้าของเอนเจลามีความคล้ายคลึงกับคนร้ายมากที่สุด รวมถึงเว็บไซต์ข่าวต่างประเทศ เดอะการ์เดียน (The Guardian) ยังรายงานถึงข้อมูลจากบันทึกของนักสืบประจำคดี ที่เขียนไว้ในเอกสารของศาลว่าเอนเจลามีลักษณะตรงกับผู้ต้องสงสัยจากลักษณะใบหน้า รูปร่าง และทรงผม 

อย่างไรก็ตาม เอนเจลาให้สัมภาษณ์กับสื่อ WDAY News ว่า เธอไม่เคยได้รับการติดต่อจากเจ้าหน้าที่ตำรวจกรมตำรวจฟาร์โก ก่อนที่จะถูกจับกุม

AI ผิดพลาด นำไปสู่การบุกจับผู้บริสุทธิ์

โดยในเดือนกรกฎาคมปี 2025 เธอเล่าว่า ขณะที่กำลังทำหน้าที่พี่เลี้ยงดูแลหลาน 4 คนอยู่ที่บ้านในรัฐเทนเนสซี เจ้าหน้าที่หน่วยงานรักษาความปลอดภัยของสหรัฐฯ (U.S. Marshals Service) ได้บุกเข้ามาจับกุมเธอ ซึ่งเธอระบุว่า มีการใช้ปืนจ่อ พร้อมแจ้งข้อหาว่าเธอเป็นผู้ร้ายข้ามแดนจากรัฐนอร์ทดาโคตา ในข้อหาฉ้อโกงข้อมูลส่วนบุคคลและลักทรัพย์รวม 8 กระทง

เธอให้ข้อมูลกับ WDAY News ด้วยความอัดอั้นว่า เธอไม่เคยไปรัฐนอร์ทดาโคตา ไม่รู้จักใครที่นั่นเลย เธอใช้ชีวิตส่วนใหญ่อยู่ที่รัฐเทนเนสซี และที่สำคัญคือ เธอไม่เคยขึ้นเครื่องบินเลยสักครั้งในชีวิต จนกระทั่งวันที่ตำรวจคุมตัวเธอ บินไปยังรัฐนอร์ทดาโคตา เพื่อรับทราบข้อกล่าวหา

6 เดือนที่หายไปและไม่มีวันได้คืน

ความผิดพลาดของ AI ส่งผลให้เธอต้องถูกคุมขังในเรือนจำที่รัฐเทนเนสซีเป็นเวลาเกือบ 4 เดือนโดยไม่ได้รับอนุญาตให้ประกันตัว ก่อนจะถูกส่งตัวต่อไปยังรัฐนอร์ทดาโคตา รวมระยะเวลาการคุมขังทั้งหมดเกือบ 6 เดือน  

จนกระทั่งในเวลาต่อมา เมื่อมีการตรวจสอบในชั้นศาลอย่างละเอียดและใช้หลักฐานอื่นประกอบ เช่น บันทึกธุรกรรมทางการเงินและพฤติกรรมการใช้ชีวิต ซึ่งยืนยันว่าเธออยู่ห่างจากที่เกิดเหตุกว่า 1,200 ไมล์ หรือประมาณ 1,900 กิโลเมตร แต่ข้อมูลเหล่านี้กลับไม่ได้ถูกตรวจสอบก่อนการจับกุม จนกระทั่งทนายความนำหลักฐานมายืนยัน ศาลจึงยกฟ้องในภายหลังและปล่อยตัวเธอในช่วงเดือนธันวาคม ปี 2025

ความผิดพลาดที่แลกมาด้วยความสูญเสีย

นอกจากนี้เธอยังเปิดใจกับ WDAY News ว่า ในระหว่างที่เธอถูกคุมขังและไม่สามารถออกไปทำงานหรือชำระค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ได้ เธอต้องสูญเสียทุกอย่างที่สร้างมา ไม่ว่าจะเป็น บ้าน รถยนต์ และที่สะเทือนใจที่สุดคือ สุนัขของเธอที่หายไปในช่วงเวลานั้น

กรณีนี้สะท้อนให้เห็นว่า แม้ AI จะช่วยให้การสืบสวนรวดเร็วขึ้น แต่หากขาดการตรวจสอบอย่างรอบคอบ ความผิดพลาดเพียงครั้งเดียว อาจแลกมาด้วยอิสรภาพและชีวิตของผู้บริสุทธิ์คนหนึ่ง