อารยะธรรมโบราณใน “อิรัก” อายุ 4,000 ปี เสี่ยงล่มสลาย “ภาวะโลกร้อน” กำลังคุกคามมรดกโลก

วิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกำลังส่งผลกระทบไปทั่วโลก รวมถึงมรดกทางวัฒนธรรมที่เก่าแก่ของมนุษยชาติ อย่าง “ซิกกูแรตแห่งอูร์” ซึ่งเป็นหนึ่งในโบราณสถานสำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของโลก มีอายุกว่า 4,000 ปี ตั้งอยู่ที่จังหวัดดีการ์ ทางตอนใต้ของอิรัก โดดเด่นด้วยวิหารทรงพีระมิดขั้นบันได เชื่อว่าสร้างขึ้นเพื่อบูชาเทพ “นันนา” ในยุคอารยธรรมสุเมเรียน

ปัจจุบันโบราณสถานแห่งนี้กำลังถูกคุกคามจากวิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและภาวะโลกร้อน ทั้งความชื้นและน้ำฝนที่กัดเซาะจนส่งผลกระทบต่อโครงสร้างของโบราณสถานซึ่งทำจากดินโบราณโดยตรง ก่อให้เกิดการเสื่อมสภาพลงอย่างรวดเร็วและเสี่ยงพังทลายหากไม่ได้รับการอนุรักษ์อย่างเร่งด่วน

โบราณสถานแห่งนี้ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกองค์การยูเนสโก และนับเป็นหนึ่งในตัวอย่างสถาปัตยกรรมยุคเมโสโปเตเมียที่ได้รับการอนุรักษ์ที่ดีที่สุดในโลก แต่การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทำให้ภูมิภาคตะวันออกกลางเผชิญอุณหภูมิสูงขึ้น ภัยแล้ง และพายุฝุ่นบ่อยครั้งขึ้น ส่งผลโดยตรงต่อโบราณสถานที่สร้างจากดินเหนียวและวัสดุธรรมชาติ 

รัฐบาลอิรักได้จัดสรรงบประมาณราว 500 ล้านดีนาร์อิรัก (ประมาณ 381,000 ดอลลาร์สหรัฐ) สำหรับการบูรณะระยะแรกของซิกกูแรตแห่งอูร์ การซ่อมแซมครั้งนี้ครอบคลุมโครงสร้างชั้นแรกและชั้นที่สอง รวมถึงบันไดและผนังด้านสำคัญของอาคารโบราณ โดยใช้วัสดุแบบดั้งเดิมเพื่อคงความเป็นต้นฉบับทางประวัติศาสตร์ ได้แก่ แคลเซียมไฮดรอกไซด์ แคลเซียมซัลเฟต และอิฐที่ผลิตใหม่จากตัวอย่างของเดิม รวมถึงการใช้ดินเหนียวจากพื้นที่ใกล้เคียงเมืองอูร์ เพื่อให้มีคุณสมบัติใกล้เคียงกับวัสดุโบราณมากที่สุด

แต่อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า แม้จะมีการบูรณะ แต่ซิกกูแรตแห่งอูร์ยังคงต้องเผชิญความเสี่ยงต่อเนื่องจากสภาพอากาศที่รุนแรงขึ้น โดยเฉพาะการขาดแนวป้องกันธรรมชาติ เช่น พื้นที่เกษตรกรรมและพืชพรรณที่เคยช่วยลดแรงลมและพายุ ทำให้โบราณสถานต้องเผชิญกับสภาพอากาศโดยตรงมากขึ้น

ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา อิรักสูญเสียโบราณสถานจำนวนมากจากสงครามและความขัดแย้ง ตั้งแต่สงครามอิหร่าน-อิรัก สงครามอ่าวเปอร์เซีย การรุกรานของสหรัฐฯ ในปี 2003 รวมถึงการทำลายโบราณวัตถุโดยกลุ่มรัฐอิสลาม และปัจจุบันโบราณสถานหลายแห่งของอิรักยังต้องเผชิญกับการคุกคามในรูปแบบของภัยธรรมชาติจากวิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและภาวะโลกร้อนอีกด้วย