น้ำดื่มปลอดภัยไหม? รู้จัก M-Sense ชุดตรวจสารหนูแบบพกพา รู้ผลใน 5 นาที

นักวิจัยไทยพัฒนา M-Sense ชุดตรวจสารหนูในน้ำแบบพกพา ที่รู้ผลเป็นตัวเลขได้ภายใน 3-5 นาที ด้วยต้นทุนประมาณ 60 บาทต่อครั้ง และเป็นนวัตกรรมที่พัฒนามาหลายปีแล้ว นี่จะเป็นหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่ช่วยตรวจสอบว่า น้ำที่คนไทยดื่มมีค่าสารหนูอยู่ในระดับปลอดภัยหรือไม่
ทำไมต้องมีชุดตรวจสารหนูในน้ำที่รู้ผลเร็ว
ผลตรวจนี้เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน บริเวณบ้านหัวฝาย ทั้งน้ำที่ขุ่นจัดและการพบสารหนูในน้ำดิบ ทำให้ประปาแม่สายต้องหยุดผลิตน้ำชั่วคราว กระทบประชาชน 14 หมู่บ้าน
สารหนูหากสะสมในร่างกายเป็นเวลานาน เสี่ยงต่อโรคผิวหนังเรื้อรังและมะเร็งบางชนิด การมีชุดตรวจสารหนูในน้ำที่รู้ผลได้รวดเร็วจึงมีความสำคัญ เพราะช่วยให้สามารถตรวจสอบและเฝ้าระวังความเสี่ยงได้เร็วขึ้น
M-Sense คืออะไร ตรวจสารหนูในน้ำได้อย่างไร
M-Sense คือชุดตรวจโลหะหนักในน้ำแบบพกพา พัฒนาโดยทีมนักวิจัยของศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ หรือ นาโนเทค โดยใช้เทคนิคเคมีไฟฟ้า ซึ่งวัดสัญญาณไฟฟ้าที่เปลี่ยนแปลงไปเมื่อโลหะหนักจับกับวัสดุบนขั้วไฟฟ้า ทำให้สามารถตรวจได้ทั้งสารหนู ตะกั่ว แคดเมียม และปรอท
ชุดตรวจประกอบด้วยน้ำยาทดสอบและชิปขั้วไฟฟ้า วิธีใช้งานเริ่มจากเสียบชิปเข้ากับเครื่องอ่านที่เชื่อมต่อกับคอมพิวเตอร์ จากนั้นผสมตัวอย่างน้ำกับน้ำยา เขย่าให้เข้ากัน แล้วหยดลงบนชิป เพียง 3-5 นาที เครื่องก็จะแสดงปริมาณสารหนูออกมาเป็นตัวเลข
ต้นทุนการตรวจแต่ละครั้งอยู่ที่ประมาณ 60 บาท ขณะที่วิธีเดิมต้องส่งตัวอย่างไปตรวจในห้องปฏิบัติการ ซึ่งต้องใช้เครื่องมือราคาสูงและใช้เวลารอผลนาน ทั้งนี้ ข้อมูลที่นำเสนอระหว่างลงพื้นที่ระบุว่า ผลตรวจของ M-Sense ใกล้เคียงกับห้องปฏิบัติการกลาง จึงอาจช่วยให้ชุมชนสามารถตรวจสอบคุณภาพน้ำได้บ่อยขึ้น
"ยศชนัน" ลงพื้นที่ติดตามการใช้ M-Sense ชุดตรวจสารหนู
วันที่ 15 พฤศจิกายน ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ลงพื้นที่สะพานมิตรภาพไทย-เมียนมา แห่งที่ 1 เพื่อติดตามการใช้ชุดตรวจนี้ โดยระบุว่า ปัญหาสารหนูปนเปื้อนเป็นวาระระดับภูมิภาคที่รัฐบาลให้ความสำคัญสูงสุด
“วันนี้ทีมนาโนเทค สวทช. จึงได้นำ ‘M-Sense’ ชุดเซนเซอร์ตรวจสารหนูภาคสนามมาสนับสนุนหน้างาน เครื่องมือนี้ใช้ง่ายครับ รู้ผลเป็นตัวเลขชัดเจนใน 5 นาที ด้วยต้นทุนเพียง 60 บาทต่อครั้ง ช่วยให้การประปา ท้องถิ่น และชุมชนใช้คัดกรองและแจ้งเตือนกันได้แบบเรียลไทม์” ศ.ดร.ยศชนันกล่าว
นอกจากนี้ ยังมีการระดมเครื่องมือห้องปฏิบัติการจากหน่วยงานและสถาบันการศึกษาในพื้นที่ ทั้ง สวทช. กรมวิทยาศาสตร์บริการ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา เชียงราย เพื่อสนับสนุนจังหวัด รวมถึงขยายผลระบบกรองน้ำประปาชุมชนด้วยไบโอชาร์ และจัดการกากของเสียจากระบบกรองน้ำ RO ให้ปลอดภัยตามมาตรฐาน
ขั้นต่อไป จะมีการตรวจสอบความแม่นยำของผลตรวจควบคู่กับห้องปฏิบัติการของกรมควบคุมมลพิษ เพื่อให้ได้ข้อมูลที่น่าเชื่อถือสำหรับใช้เจรจาระดับรัฐบาลต่อรัฐบาลกับเมียนมาในประเด็นมาตรฐานความปลอดภัยของน้ำ
แนวทางรับมือสารหนูปนเปื้อน ทั้งการสกัดสารพิษและตรวจสอบต้นทาง
นอกจากการตรวจวัดสารปนเปื้อนแล้ว ศ.ดร.ยศชนันยังกล่าวถึงแนวทางสกัดสารพิษในฝั่งไทย โดยอาศัยหลักวิศวกรรมและธรรมชาติบำบัด เนื่องจากข้อมูลทางวิชาการชี้ว่าสารหนูมักเกาะติดมากับความขุ่นและตะกอนดิน จึงมีแนวทางทำฝายชะลอน้ำเพื่อดักตะกอน ก่อนขุดลอกออกไปกำจัด ควบคู่กับการใช้พืชดูดซับสารพิษ
อีกส่วนหนึ่งคือการตรวจสอบดิน พืช ประมง และปศุสัตว์ เพื่อดูแลเกษตรกรและสร้างความเชื่อมั่นให้กับผลผลิตในพื้นที่แม่สาย
“ปัญหานี้ต้องแก้ตั้งแต่ต้นน้ำ ... แต่การเจรจาให้เกิดผลและเป็นที่ยอมรับของทุกฝ่าย ต้องมีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่แม่นยำและอ้างอิงมาตรฐานเดียวกัน”
ศ.ดร.ยศชนันระบุว่า กระทรวง อว. จะรับหน้าที่ตรวจยืนยันผลควบคู่กับกรมควบคุมมลพิษ รวมถึงเตรียมตรวจพิสูจน์ระดับไอโซโทปร่วมกับมหาวิทยาลัยนเรศวร เพื่อระบุแหล่งที่มาของสารปนเปื้อนให้ชัดเจน และใช้เป็นข้อมูลประกอบการเจรจากับทั้งภาครัฐและเอกชนของประเทศเพื่อนบ้าน
M-Sense ยังเป็นต้นแบบ ใช้คัดกรองสารหนูเบื้องต้น
อย่างไรก็ตาม ข้อมูลของนาโนเทคระบุว่า M-Sense ยังอยู่ในระดับต้นแบบ ซึ่งผ่านการทดสอบในห้องปฏิบัติการแล้ว และอยู่ระหว่างหาเอกชนมารับสิทธิ์เพื่อนำไปผลิตเชิงพาณิชย์
นอกจากนี้ ชุดตรวจดังกล่าวมีไว้สำหรับคัดกรองเบื้องต้น สามารถบอกได้ว่ามีสารหนูอยู่ในน้ำมากน้อยเพียงใด แต่ไม่ได้ทำหน้าที่กำจัดสารหนูออกจากน้ำ
จะเห็นว่า ชุดตรวจสารหนูในน้ำที่มีต้นทุนประมาณ 60 บาท อาจช่วยให้ประชาชนริมแม่น้ำสายรู้ทันความเสี่ยงได้รวดเร็วขึ้น แต่คำถามสำคัญที่ยังรอคำตอบคือ ต้นตอของสารหนูในแม่น้ำสายจะได้รับการแก้ไขเมื่อไร
Tag
ยอดนิยมในตอนนี้
