“เงินเฟ้อ” ไทยพุ่งสูงสุดรอบ 45 เดือน ค่าครองชีพกดดัน คนรายได้น้อยแบกภาระหนัก

เงินเฟ้อไทยกลับมาเป็นแรงกดดันสำคัญต่อเศรษฐกิจ หลังราคาพลังงานและอาหารปรับตัวสูงขึ้นพร้อมกัน ส่งผลให้ค่าครองชีพของประชาชนเพิ่มขึ้นในช่วงที่กำลังซื้อยังอ่อนแอ ขณะที่ภาคธุรกิจต้องเผชิญต้นทุนการผลิตและขนส่งที่สูงขึ้น แต่ไม่สามารถปรับราคาขายได้ง่าย

ศูนย์วิจัยกสิกรไทยรายงานว่า อัตราเงินเฟ้อทั่วไปของไทยเดือนตุลาคม 2569 เพิ่มขึ้น 3.90% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน สูงที่สุดในรอบ 45 เดือน นับตั้งแต่เดือนมกราคม 2566

สถานการณ์ดังกล่าวกระทบประชาชนแต่ละกลุ่มไม่เท่ากัน โดยเฉพาะครัวเรือนรายได้น้อยที่ต้องใช้เงินส่วนใหญ่ไปกับอาหารและสินค้าจำเป็น ทำให้มีความสามารถรับภาระราคาสินค้าที่เพิ่มขึ้นได้น้อยกว่าครัวเรือนรายได้สูง

เงินเฟ้อไทยเดือนตุลาคม 2569 พุ่ง พลังงาน–อาหารดันราคา

ปัจจัยสำคัญที่ทำให้เงินเฟ้อไทยปรับตัวสูงขึ้นมาจากราคาพลังงานและอาหารที่เพิ่มขึ้นพร้อมกัน โดยเฉพาะผลกระทบจากความขัดแย้งในตะวันออกกลาง ซึ่งสร้างความผันผวนต่อราคาน้ำมันโลกและต้นทุนขนส่ง

ศูนย์วิจัยกสิกรไทย (KResearch) ระบุว่า ดัชนีราคาพลังงานเดือนตุลาคม 2569 เพิ่มขึ้น 15.6% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน

ราคาน้ำมันที่สูงขึ้นไม่ได้กระทบเฉพาะค่าเติมน้ำมันของประชาชน แต่ยังเพิ่มต้นทุนให้ธุรกิจขนส่ง โรงงานอุตสาหกรรม และผู้ประกอบการที่ใช้พลังงานในการผลิตสินค้าและให้บริการ

ขณะเดียวกัน น้ำท่วมในพื้นที่เพาะปลูกภาคกลางและภาคตะวันตกส่งผลให้ผลผลิตทางการเกษตรบางส่วนเสียหาย ทำให้ราคาอาหารสดเพิ่มขึ้นตามปริมาณสินค้าที่เข้าสู่ตลาดลดลง

ข้อมูล KResearch พบว่า ดัชนีราคาอาหารสดเพิ่มขึ้น 5.2% โดยเฉพาะราคาผักสดที่พุ่งขึ้น 17.3% เมื่อเทียบกับเดือนตุลาคมปีก่อน

แรงกดดันจากพลังงานและอาหารทำให้ศูนย์วิจัยกสิกรไทยปรับคาดการณ์เงินเฟ้อเฉลี่ยปี 2569 จากเดิม 1.8% เป็น 2.1% เนื่องจากประเมินว่าราคาพลังงานจะอยู่ในระดับสูงนานกว่าที่คาดไว้

แม้เงินเฟ้อในช่วงที่เหลือของปีอาจชะลอลงจากเดือนตุลาคม แต่ราคาสินค้าจำเป็นที่เพิ่มขึ้นยังเป็นภาระต่อครัวเรือน และสร้างความท้าทายให้ผู้ประกอบการในการบริหารต้นทุน

หากธุรกิจปรับราคาขายขึ้นตามต้นทุน อาจกระทบยอดขายในช่วงที่กำลังซื้ออ่อนแอ แต่หากไม่สามารถปรับราคาได้ ก็อาจต้องยอมรับกำไรที่ลดลง

ทำไมคนรายได้น้อยเจอเงินเฟ้อหนักกว่าคนรายได้สูง?

เงินเฟ้อไม่ได้ส่งผลกระทบต่อประชาชนทุกกลุ่มเท่ากัน เพราะแต่ละครัวเรือนมีโครงสร้างรายจ่ายและความสามารถในการเลือกซื้อสินค้าแตกต่างกัน

งานวิจัยของสถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ๊งภากรณ์ พบว่า ในช่วงวิกฤตเงินเฟ้อจากสงครามรัสเซีย–ยูเครนปี 2565 คนรายได้น้อยเผชิญเงินเฟ้อสูงกว่าคนรายได้สูงถึง 2.6 จุดเปอร์เซ็นต์

สาเหตุสำคัญมาจากสัดส่วนค่าใช้จ่ายด้านอาหารที่แตกต่างกัน โดยข้อมูลปี 2568 พบว่า ครัวเรือนรายได้น้อยใช้จ่ายด้านอาหารคิดเป็น 44% ของรายจ่ายทั้งหมด ขณะที่ครัวเรือนรายได้สูงใช้จ่ายด้านอาหารเพียง 31%

เมื่อราคาอาหารเพิ่มขึ้น คนรายได้น้อยจึงได้รับผลกระทบมากกว่า เพราะอาหารเป็นรายจ่ายจำเป็นที่ไม่สามารถลดหรือหลีกเลี่ยงได้ง่าย

นอกจากนี้ งานวิจัยยังพบว่า สินค้าราคาถูกบางประเภทกลับมีอัตราการขึ้นราคาสูงกว่าสินค้าราคาแพง

ในช่วงวิกฤตเงินเฟ้อปี 2565 สินค้าราคาถูกปรับราคาเพิ่มขึ้น 6.6% ขณะที่สินค้าพรีเมียมเพิ่มขึ้น 4.6%

สาเหตุส่วนหนึ่งมาจากสินค้าราคาถูกมีกำไรต่อหน่วยต่ำ เมื่อผู้ผลิตเผชิญต้นทุนเพิ่มขึ้น จึงมีความสามารถดูดซับต้นทุนได้น้อยกว่า และจำเป็นต้องปรับราคาขาย

อีกปัญหาคือการลดขนาดบรรจุภัณฑ์ โดยสินค้าบางชนิดยังขายในราคาเดิม แต่มีปริมาณลดลง ทำให้ผู้บริโภคจ่ายแพงขึ้นเมื่อคำนวณราคาต่อหน่วย หรือที่เรียกว่า Shrinkflation

ครัวเรือนรายได้น้อยยังมีข้อจำกัดในการซื้อสินค้าแพ็กใหญ่ แม้ราคาต่อหน่วยจะถูกกว่า เพราะไม่มีเงินก้อนเพียงพอสำหรับซื้อสินค้าในปริมาณมาก

ข้อจำกัดเหล่านี้ทำให้คนที่มีรายได้น้อยมีโอกาสประหยัดค่าใช้จ่ายน้อยกว่า และอาจต้องแบกรับภาระเงินเฟ้อสูงกว่าคนรายได้สูง

เงินเฟ้อซ้ำเติมความเหลื่อมล้ำ ธุรกิจค้าปลีกต้องปรับตัว

ผลการศึกษาสะท้อนว่า การปรับขึ้นของราคาสินค้าจำเป็นไม่ได้เป็นเพียงปัญหาค่าครองชีพ แต่ยังอาจซ้ำเติมความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ

สำหรับธุรกิจค้าปลีก การมีสินค้าหลายระดับราคาและการแสดงราคาต่อหน่วยอย่างชัดเจน จะช่วยให้ผู้บริโภคเปรียบเทียบความคุ้มค่าและเลือกซื้อสินค้าได้เหมาะสมกับงบประมาณ

ขณะที่ภาครัฐ งานวิจัยเสนอให้พิจารณามาตรการช่วยเหลือกลุ่มรายได้น้อยโดยตรง แทนการอุดหนุนราคาสินค้าแบบทั่วถึง ซึ่งอาจทำให้ผู้มีรายได้สูงได้รับประโยชน์ด้วย

นอกจากนี้ ยังมีข้อเสนอให้ปรับรูปแบบความช่วยเหลือให้ยืดหยุ่น เพื่อให้ผู้มีรายได้น้อยสามารถซื้อสินค้าแพ็กประหยัดได้ รวมถึงส่งเสริมการแจ้งเตือนเมื่อผู้ผลิตลดขนาดบรรจุสินค้า

มาตรการเหล่านี้มีเป้าหมายช่วยให้ประชาชนเข้าถึงสินค้าจำเป็นในราคาที่เหมาะสม และลดผลกระทบจากค่าครองชีพที่เพิ่มขึ้น

ค่าใช้จ่ายครัวเรือนไทยพุ่งเฉลี่ย 21,217 บาทต่อเดือน

ข้อมูลจากสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) กระทรวงพาณิชย์ ระบุว่า ในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2569 ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยของครัวเรือนไทยอยู่ที่ 21,217 บาทต่อเดือน เพิ่มขึ้น 326 บาท จากช่วงเดียวกันของปี 2568 ซึ่งอยู่ที่ 20,891 บาท

ค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้นส่วนใหญ่มาจากหมวดอาหารและการเดินทาง ซึ่งเป็นรายจ่ายจำเป็นในชีวิตประจำวัน

ค่าอาหารและเครื่องดื่มอยู่ที่ 8,342 บาทต่อเดือน เพิ่มขึ้น 118 บาท โดยเฉพาะอาหารสำเร็จรูปที่มีค่าใช้จ่ายเฉลี่ย 3,528 บาท เพิ่มขึ้น 93 บาท

สนค. ระบุว่า ปัจจัยสำคัญมาจากต้นทุนวัตถุดิบ ค่าขนส่ง และพฤติกรรมผู้บริโภคที่ซื้ออาหารปรุงสำเร็จมากขึ้น

ขณะที่ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับบ้านและที่อยู่อาศัยอยู่ที่ 5,117 บาทต่อเดือน ลดลง 17 บาท ส่วนหนึ่งจากค่าไฟฟ้าที่ลดลง

หมวดที่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นมากที่สุดคือ การเดินทาง ขนส่ง และสื่อสาร อยู่ที่ 4,895 บาทต่อเดือน เพิ่มขึ้น 228 บาท คิดเป็นประมาณ 23% ของรายจ่ายครัวเรือนทั้งหมด

การเพิ่มขึ้นของค่าเดินทางมีสาเหตุสำคัญจากราคาน้ำมันและค่าโดยสารที่สูงขึ้น ซึ่งกระทบทั้งประชาชนและต้นทุนขนส่งของภาคธุรกิจ

ส่วนค่าใช้จ่ายด้านเครื่องนุ่งห่มและรองเท้าอยู่ที่ 444 บาท ลดลง 4 บาท ขณะที่ค่าใช้จ่ายด้านยาสูบและเครื่องดื่มแอลกอฮอล์อยู่ที่ 250 บาท ลดลง 1 บาท

การเปลี่ยนแปลงของรายจ่ายเหล่านี้อาจสะท้อนว่า ครัวเรือนบางส่วนกำลังลดการใช้จ่ายสินค้าที่ไม่จำเป็น เพื่อนำเงินไปใช้กับค่าอาหารและการเดินทางมากขึ้น

ค่าอาหาร–ค่าเดินทางเพิ่ม กำลังซื้อไทยเสี่ยงชะลอ

เมื่อค่าใช้จ่ายจำเป็นเพิ่มขึ้น แต่รายได้ไม่ได้ปรับตัวตามในอัตราเดียวกัน ประชาชนย่อมมีเงินเหลือสำหรับการออม การชำระหนี้ และการซื้อสินค้าอื่นลดลง

สถานการณ์ดังกล่าวสร้างแรงกดดันต่อธุรกิจที่พึ่งพาการใช้จ่ายของผู้บริโภค โดยเฉพาะสินค้าแฟชั่น สินค้าฟุ่มเฟือย และสินค้าคงทน ซึ่งอาจถูกชะลอการซื้อได้ง่ายกว่าสินค้าจำเป็น

ในทางกลับกัน ธุรกิจอาหารและสินค้าจำเป็นยังมีความต้องการซื้อ แต่ต้องเผชิญการแข่งขันด้านราคาและความคุ้มค่ามากขึ้น

ผู้ประกอบการจึงต้องบริหารต้นทุนอย่างระมัดระวัง ทั้งการจัดซื้อวัตถุดิบ การขนส่ง และการกำหนดราคาสินค้าให้สอดคล้องกับกำลังซื้อของลูกค้า

สำหรับธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม ความท้าทายสำคัญคือการรักษากำไรในช่วงที่ต้นทุนสูงขึ้น แต่ไม่สามารถผลักภาระทั้งหมดไปยังผู้บริโภคได้

สนค. ประเมินว่า ค่าใช้จ่ายครัวเรือนยังมีแนวโน้มทรงตัวในระดับสูง จากความผันผวนของราคาพลังงานและการเดินทางช่วงเทศกาลปลายปี 2569

ขณะเดียวกัน ความเสียหายจากน้ำท่วมยังอาจกระทบผลผลิตทางการเกษตรและราคาผักสด รวมถึงเพิ่มภาระค่าใช้จ่ายซ่อมแซมบ้านเรือนของครัวเรือนที่ประสบภัย

เงินเฟ้อไทยกดดันเศรษฐกิจ ธุรกิจต้องแข่งด้วยความคุ้มค่า

แรงกดดันเงินเฟ้อที่เกิดจากราคาพลังงานและอาหารกำลังส่งผลต่อเศรษฐกิจไทยทั้งระบบ ตั้งแต่ต้นทุนการผลิต ราคาสินค้า ไปจนถึงกำลังซื้อของประชาชน

แม้เงินเฟ้ออาจชะลอลงในระยะต่อไป แต่ไม่ได้หมายความว่าราคาสินค้าจะกลับมาลดลงทันที เพราะอัตราเงินเฟ้อที่ลดลงหมายถึงราคาสินค้าโดยรวมเพิ่มขึ้นช้าลง ไม่ใช่ราคาสินค้าลดลง

สำหรับผู้บริโภค โดยเฉพาะกลุ่มรายได้น้อย การเพิ่มขึ้นของค่าอาหารและค่าเดินทางยังคงเป็นภาระสำคัญที่กระทบเงินเหลือใช้ในแต่ละเดือน

ส่วนภาคธุรกิจ การแข่งขันในช่วงค่าครองชีพสูงอาจไม่ได้ขึ้นอยู่กับการเพิ่มยอดขายเพียงอย่างเดียว แต่ต้องรักษาความสามารถในการทำกำไรและเสนอสินค้าที่ตอบโจทย์ความคุ้มค่าของผู้บริโภค

โจทย์สำคัญของเศรษฐกิจไทยจึงไม่ใช่เพียงการควบคุมเงินเฟ้อ แต่ต้องรักษากำลังซื้อของประชาชน ควบคู่กับการช่วยให้ภาคธุรกิจสามารถบริหารต้นทุนและแข่งขันได้ในช่วงที่ราคาพลังงานและอาหารยังมีความผันผวน