แพทย์เผย 5 เหตุผลที่คนเป็น “ซึมเศร้า” หลังตัดกระเพาะอาหาร หรือลดน้ำหนักเร็ว แบบไม่รู้ตัว

นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา เปิดเผยผ่าน Facebook หมอเจด เกี่ยวกับ อาการซึมเศร้า หลังผ่าตัดกระเพาะอาหาร โดยระบุว่า

5 เหตุผลที่ “ซึมเศร้า” หลังตัดกระเพาะหรือลดน้ำหนักเร็ว แบบไม่รู้ตัว

นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์  เปิดเผยว่า หลายคนตัดสินใจลดน้ำหนักด้วยการผ่าตัดกระเพาะ หรือใช้วิธีที่ทำให้น้ำหนักลดลงเร็วมาก แล้วคิดว่าหลังจากนี้ชีวิตจะดีขึ้นทุกอย่าง แต่ความจริงคือ ในคนจำนวนไม่น้อยกลับเกิดอาการ “หดหู่ ซึมเศร้า ใจดิ่ง” หลังน้ำหนักลดลงครับ ซึ่งไม่ใช่เรื่องแปลก และไม่ใช่ความอ่อนแอเลย แต่มันคือการเปลี่ยนแปลงของสมอง ฮอร์โมน และตัวตนที่เกิดขึ้นพร้อมกันแบบรวดเร็ว วันนี้ผมสรุปให้ 5 กลไกสำคัญที่ควรรู้ครับ

1️.ลำไส้เปลี่ยน ฮอร์โมนอารมณ์ก็แกว่งตาม

หลายคนไม่รู้ว่าลำไส้มีผลกับอารมณ์มาก เพราะสารที่ทำให้เรารู้สึกสงบอย่าง “เซโรโทนิน” ส่วนใหญ่สร้างจากลำไส้ครับ พอผ่าตัดกระเพาะ ระบบทางเดินอาหารเปลี่ยนทันที ฮอร์โมนความหิว–ความอิ่มก็เปลี่ยนเร็ว สมองเลยปรับไม่ทัน ช่วงแรกจึงเกิดอารมณ์แปรปรวน ใจดิ่ง เศร้าแบบไม่มีเหตุผลได้ ซึ่งเป็นเรื่องที่พบได้จริงครับ

2️.กินได้น้อยลง สมองเหมือนขาดความสุขเดิม

สำหรับหลายคน อาหารคือที่พึ่งทางใจ เวลเครียด เหงา หรือเหนื่อย การกินช่วยให้รู้สึกดีขึ้น เพราะสมองหลั่งสารแห่งความสุขออกมา แต่หลังผ่าตัดกินได้น้อย ของอร่อยเดิม ๆ กินไม่ได้เหมือนก่อน สมองเลยเหมือน “ถูกตัดความสุขบางอย่างออก” ทำให้รู้สึกว่าง เบื่อ หมดสนุกกับสิ่งที่เคยชอบ นี่ไม่ใช่ความผิดของคุณครับ แต่มันคือสมองกำลังปรับตัว

นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา

3️.ขาดวิตามินบางตัว ทำให้ใจดิ่งง่ายขึ้นจริง

หลังผ่าตัดบางแบบ ร่างกายดูดซึมสารอาหารได้น้อยลง ทำให้ขาดวิตามินสำคัญแบบไม่รู้ตัว เช่น B12 โฟเลต วิตามินดี ธาตุเหล็ก ซึ่งจำเป็นต่อสมองมาก ถ้าขาดจะเหนื่อยง่าย สมองไวต่อความเครียด และมีอาการซึมเศร้าได้จริง เพราะฉะนั้นหลังผ่าตัดต้องตรวจเลือดและเสริมวิตามิน ไม่ใช่ดูแค่น้ำหนักลดครับ

4️.ตัวผอมลง แต่ใจยังปรับภาพตัวเองไม่ทัน

แม้ตัวเลขบนตาชั่งจะลด แต่หลายคนยังรู้สึกไม่มั่นใจเหมือนเดิม บางคนเครียดกับผิวหนังหย่อนหลังน้ำหนักลงเร็ว หรือถูกคนรอบข้างคาดหวังมากขึ้น จนเกิดความกดดันว่า “ต้องผอมให้สุด” ความเปลี่ยนแปลงเร็วเกินไปทำให้ใจตามไม่ทัน และกลายเป็นความเศร้าเงียบ ๆ ได้ครับ

5️.บางคนเลิกกินไม่ได้ แต่ไปติดอย่างอื่นแทน

เมื่ออาหารไม่ใช่ทางระบายเหมือนเดิม สมองอาจหาทางออกใหม่ บางคนหันไปพึ่งแอลกอฮอล์ ช้อปปิ้ง หรือพฤติกรรมเสพติดอื่น ๆ เพื่อแทนความเครียด ซึ่งเกิดได้จริงหลังผ่าตัดกระเพาะ เพราะสมองยังต้องการ “ที่พึ่งทางใจ” อยู่ ดังนั้นการดูแลหลังผ่าตัดจึงต้องดูทั้งอาหารและสุขภาพจิตควบคู่กันครับ

ถ้ารู้สึกหดหู่หลังผ่าตัดกระเพาะ ไม่ได้แปลว่าตัวเองล้มเหลวนะครับ แต่เป็นปฏิกิริยาของสมอง ฮอร์โมน และตัวตนที่กำลังปรับตัวกับการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ อยากให้จำไว้ว่า การลดน้ำหนักที่ปลอดภัยที่สุด คือการมีทีมดูแลแบบครบด้าน ทั้งแพทย์ นักโภชนาการ และนักจิตวิทยา เพราะ “ร่างกายที่เบาขึ้น” ควรมาพร้อมกับ “ใจที่เบาสบายขึ้น” ด้วยครับ ถ้าคุณหรือคนใกล้ชิดเริ่มมีอาการเศร้า ดิ่ง นอนไม่หลับ หรือหมดความสุขนานเกิน 2 สัปดาห์หลังผ่าตัด อย่าปล่อยไว้คนเดียว ควรปรึกษาแพทย์ทันทีนะครับ