อดีตแรปเปอร์สู่นายกฯ เนปาล "บาเลนดรา ชาห์" ชนะเลือกตั้งถล่มทลาย

บาเลนดรา ชาห์ อดีตแร็ปเปอร์ชาวเนปาล เตรียมขึ้นดำรงตำแหน่งเป็นนายกรัฐมนตรีของเนปาล หลังพรรคของเขาชนะเลือกตั้งถล่มทลายในการเลือกตั้งทั่วไปที่เพิ่งผ่านมา

พรรค Rastriya Swatantra หรือ RSP ของชาห์คว้าชัยชนะอย่างท่วมท้นในการเลือกตั้งครั้งแรก นับตั้งแต่การประท้วงของ Gen Z ที่ต้องการโค่นล้มรัฐบาลของเนปาลก่อนหน้านี้ จนนำไปสู่การปะทะและทำให้มีผู้เสียชีวิตหลายสิบคน โดยบาเลนดรา ชาห์ เป็นอดีตแร็ปเปอร์ที่ผันตัวมาเป็นนักการเมือง และกลายเป็นสัญลักษณ์ของการปฏิวัติของคน Gen Z ด้วยคะแนนที่ทิ้งห่างอย่างไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน

ด้าน ราเมช โปเดียล ผู้นำอาวุโสของพรรค RSP กล่าว ชัยชนะนี้คือการรับรองที่งดงามที่สุดต่อขบวนการ Gen Z และการรำลึกถึงผู้เสียชีวิต ซึ่งความไม่พอใจของประชาชนต่อกลุ่มการเมืองเก่าปรากฏชัดในผลการเลือกตั้ง โดยพรรคการเมืองรุ่นเก่าและผู้นำของพวกเขาสูญเสียที่นั่งจำนวนมาก ขณะที่พรรค RSP ซึ่งก่อตั้งเพียง 3 ปีก่อนโดยอดีตผู้บริหารสถานีโทรทัศน์กลับได้รับเสียงข้างมาก

สำหรับระบบเลือกตั้งของเนปาล เป็นการผสมผสานระหว่างระบบเขตเลือกตั้งแบบผู้ได้คะแนนสูงสุด (First-past-the-post) และระบบสัดส่วน มักทำให้เกิดรัฐบาลผสมที่มีศักยภาพอ่อนแอ แต่เมื่อการนับคะแนนใกล้เสร็จสิ้น พรรค RSP ได้ที่นั่งอย่างน้อย 122 จาก 165 ที่นั่งแบบแบ่งเขต และยังนำในอีก 3 เขต ทำให้มีแนวโน้มจะได้เสียงข้างมากมากที่สุดนับตั้งแต่เนปาลปกครองแบบระบอบประชาธิปไตย โดยผลการเลือกตั้งสุดท้ายซึ่งรวมที่นั่งที่จัดสรรผ่านระบบสัดส่วน คาดว่าจะประกาศในอีกไม่กี่วันข้างหน้า

การเลือกตั้งครั้งนี้ถือเป็นหนึ่งในการแข่งขันทางการเมืองที่สำคัญและเข้มข้นที่สุดในรอบหลายปี โดยเป็นการปะทะกันระหว่างนักการเมืองรุ่นเก่าที่ครองการเมืองเนปาลมานานหลายทศวรรษ กับคนรุ่นใหม่ที่ให้คำมั่นว่าจะยุติการทุจริตและเริ่มต้นใหม่ให้ประเทศแม้จะเป็นนักการเมืองหน้าใหม่ แต่ชาห์ในวัย 35 ปี ถูกมองว่าเป็นตัวเต็งจากการหาเสียงอันทรงพลังของเขาที่ตอบโจทย์ความต้องการการเปลี่ยนแปลงโดยเฉพาะในหมู่คนรุ่นใหม่ของเนปาล

บาเลนดรา ชาห์ เรียนจบด้านวิศวกรรมและเริ่มมีชื่อเสียงจากการเป็นแร็ปเปอร์ที่แต่งเพลงวิพากษ์วิจารณ์ปัญหาความยากจน การว่างงาน และการทุจริต ในประเทศ จนในปี 2022 เขาก้าวเข้าสู่การเมือง โดยลงสมัครอิสระและชนะการเลือกตั้งเป็นนายกเทศมนตรีของกรุงกาฐมาณฑุ หลังได้รับชัยชนะอย่างท่วมท้น เขาเริ่มภารกิจใหญ่ในการจัดระเบียบเมือง เช่น การรื้อถอนอาคารที่ไม่ได้รับอนุญาตก่อสร้าง และแก้ปัญหาขยะที่ไม่ได้รับการแก้ไข

แต่เหตุการณ์ที่ทำให้เขากลับเป็นคนที่โดดเด่นในระดับประเทศคือการลุกฮือของคนรุ่นใหม่ในเดือนกันยายนปีที่แล้ว หลังการประท้วงปะทุขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยมีชนวนจากการแบนโซเชียลมีเดีย และความไม่พอใจที่กว้างขวางต่อการขาดโอกาสในประเทศที่รัฐบาลเนปาลในขณะนั้น ตอบโต้ด้วยการใช้กำลังจนเหตุการณ์บานปลายกลายเป็นความไม่สงบและการวางเพลิงที่ทำให้มีผู้เสียชีวิตรวม 70 คน และนำไปสู่การลาออกของรัฐบาลที่นำโดยอดีตนายกรัฐมนตรีสี่สมัย เคพี ชาร์มา โอลิ และพรรคคอมมิวนิสต์ของเขา

ความรวดเร็วที่รัฐบาลถูกโค่นล้มทำให้ผู้ร่วมขบวนการหลายคนตกใจ ชาห์ถูกเสนอชื่อจากผู้นำการประท้วง Gen Z ให้เป็นนายกรัฐมนตรีชั่วคราว แต่เขาปฏิเสธและเลือกที่จะรอลงเลือกตั้งอย่างเป็นทางการ ซึ่งจัดขึ้นเมื่อวันที่ 5 มีนาคมที่ผ่านมา และเพื่อแสดงถึงการต่อสู้ระหว่างการเมืองรุ่นเก่าและรุ่นใหม่ ชาห์ตัดสินใจลงสมัครในเขต Jhapa-5 แข่งโดยตรงกับอดีตนายกรัฐมนตรีโอลิในวัย 74 ปี อย่างไรก็ตาม หลังจากโอลิยอมรับความพ่ายแพ้ เขากล่าวว่าเขาขออวยพรให้ชาห์ “ดำรงตำแหน่งครบวาระ 5 ปีอย่างราบรื่น”

ขณะที่ บาห์วานา โรต ผู้นำขบวนการ Gen Z กล่าวว่า ผลการเลือกตั้งครั้งนี้อาจนำไปสู่ “การเยียวยา” หลังความรุนแรงในการประท้วงเดือนกันยายน และนี่ส่งข้อความชัดเจนถึงทุกคนที่ขึ้นสู่อำนาจว่า พวกเขาต้องรับผิดชอบต่อประชาชนเพราะแม้แต่ผู้นำที่ขึ้นสู่อำนาจจากการต่อสู้ครั้งใหญ่ ก็สามารถถูกประชาชนทำให้หมดอำนาจได้ในพริบตา รัฐบาลต้องเป็นผู้รับใช้ประชาชน ไม่ใช่เป็นผู้ปกครองเหนือประชาชน

ทั้งนี้ นักวิเคราะห์เตือนว่าชาห์กำลังเผชิญภารกิจที่ยากลำบาก รวมถึงการจัดการกับความคาดหวังสูงจากคนรุ่นใหม่ หนึ่งในคำมั่นสำคัญของเขา คือการสอบสวนและดำเนินคดีกับผู้นำก่อนหน้าในข้อหาทุจริต รวมถึงบทบาทของรัฐบาลโอลีในการสังหารผู้ประท้วง Gen Z