น้ำท่วมจริง ภาพอาจปลอม! เปิดวิธีจับโป๊ะ “ภาพภัยพิบัติจาก AI”

น้ำท่วมจริง แต่ภาพอาจปลอม: เตือนภัย "ภาพภัยพิบัติจาก AI"

ท่ามกลางสถานการณ์อุทกภัยที่เกิดขึ้นในหลายพื้นที่ ภาพน้ำท่วม ถนนจมอยู่ใต้น้ำ บ้านเรือนเสียหาย หรือประชาชนกำลังเผชิญเหตุ กลายเป็นข้อมูลสำคัญที่ถูกส่งต่ออย่างรวดเร็วผ่านสื่อสังคมออนไลน์ เพราะนอกจากสะท้อนสถานการณ์ที่เกิดขึ้นจริงแล้ว ยังช่วยให้ผู้คนรับรู้และเตรียมรับมือกับภัยพิบัติได้ทันท่วงที

แต่ในยุคที่เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI สามารถสร้างภาพเสมือนจริงได้อย่างแนบเนียน สิ่งที่เห็นบนหน้าจออาจไม่ใช่ภาพจากเหตุการณ์จริงเสมอไป

“น้ำท่วมจริง แต่ภาพอาจปลอม” จึงกลายเป็นประเด็นที่ผู้ใช้โซเชียลต้องเพิ่มความระมัดระวัง โดยเฉพาะในช่วงเกิดภัยพิบัติ เพราะภาพที่สร้างหรือดัดแปลงด้วย AI อาจถูกนำมาเผยแพร่โดยอ้างว่าเป็นภาพเหตุการณ์ปัจจุบัน ทั้งที่ไม่เคยเกิดขึ้นจริงในพื้นที่ดังกล่าว

ตำรวจสอบสวนกลาง เตือนช่วงฝนตกหนัก น้ำท่วม หรือเกิดภัยพิบัติ เรามักเห็นภาพเหตุการณ์สุดสะเทือนใจถูกแชร์อย่างรวดเร็วบนโลกออนไลน์ แต่ระวัง เหตุการณ์อาจเกิดขึ้นจริง แต่ภาพที่เห็น อาจไม่ใช่ภาพจริง

5 จุดสังเกต “ภาพภัยพิบัติจาก AI”

1. คนและร่างกายผิดธรรมชาติ ลองซูมดูมือ นิ้ว แขน ขา ใบหน้า หรือสัดส่วนร่างกาย หากมีส่วนที่บิดเบี้ยว ซ้อนกัน หรือดูผิดธรรมชาติ ให้สงสัยไว้ก่อน

2. รถและสิ่งของดูแปลก ล้อรถไม่สมมาตร กระจกหรือประตูผิดรูป วัตถุเชื่อมติดกัน หรือรายละเอียดบางส่วนเหมือนละลาย อาจเป็นร่องรอยของภาพ AI

3. ตัวอักษรอ่านไม่ออก  สังเกตป้ายทะเบียน ป้ายร้าน ป้ายถนน หรือข้อความในภาพ หากตัวอักษรมั่ว บิดเบี้ยว หรือคล้ายภาษาแต่ไม่มีความหมาย ต้องระวัง

4. แสง เงา และภาพสะท้อนไม่สัมพันธ์กัน ทิศทางเงาของคน รถ และอาคารควรไปในทิศทางที่สมเหตุสมผล รวมถึงเงาสะท้อนบนกระจกหรือผิวน้ำ หากขัดกับสภาพแวดล้อม อาจเป็นภาพที่สร้างขึ้น

5. ภาพใหญ่สมจริง แต่รายละเอียดเล็กๆ ผิดเพี้ยน  AI สามารถสร้างภาพรวมให้ดูสมจริงและน่าตกใจได้มากขึ้นเรื่อย ๆ จุดผิดปกติจึงอาจซ่อนอยู่ตามรายละเอียดเล็ก ๆ ของภาพ

วิธีเช็กให้ชัวร์ก่อนแชร์

อย่าตัดสินจากภาพเพียงอย่างเดียว ตรวจสอบ วัน–เวลา–สถานที่–ต้นทางของภาพ และลองค้นหาภาพย้อนหลังด้วย Google Lens รวมถึงตรวจสอบข้อมูลจากหน่วยงานราชการหรือสำนักข่าวที่น่าเชื่อถือ

ตำรวจสอบสวนกลาง (CIB) ขอย้ำเตือนว่า ภาพที่เราเห็นบนโลกออนไลน์อาจไม่ใช่ภาพจริง ยิ่งเป็นเหตุการณ์ฉุกเฉิน ยิ่งต้อง เช็กก่อนเชื่อ คิดก่อนแชร์ เพราะภาพปลอมเพียงภาพเดียว อาจสร้างความตื่นตระหนกและทำให้เข้าใจสถานการณ์ผิดได้

ภาพจาก ตำรวจสอบสวนกลาง

อย่างไรก็ตาม ภาพ AI จำนวนมากยังอาจมี “ร่องรอย” ให้สังเกต หากพิจารณาอย่างละเอียด เช่น ตัวหนังสือหรือป้ายที่อ่านไม่รู้เรื่อง วัตถุที่มีรูปร่างผิดธรรมชาติ รายละเอียดของรถหรืออาคารที่ไม่สมเหตุสมผล รวมถึงเงา แสงสะท้อน หรือมุมมองของวัตถุที่ไม่สอดคล้องกัน

แต่การสังเกตด้วยตาเพียงอย่างเดียวไม่สามารถรับประกันได้ว่าภาพนั้นเป็นของจริงหรือสร้างด้วย AI เพราะภาพที่ผ่านการสร้างและปรับแต่งมาอย่างดีอาจตรวจจับได้ยาก