“เคมบริดจ์” ใช้ AI ช่วยพัฒนา “วัคซีน Master Key” สยบโรคระบาดใหญ่ในอนาคต

เมื่อเอ่ยชื่อไวรัสอย่างโควิด (Covid) ซาร์ส (Sars) หรืออีโบลา (Ebola) แม้ว่าที่ผ่านมาการพัฒนาวัคซีนสำหรับไวรัสแต่ละชนิด จะช่วยบรรเทาสถานการณ์ได้บ้าง แต่การกลายพันธุ์ของสายพันธุ์ใหม่ ๆ ยังคงเป็นความท้าทายที่ไร้จุดสิ้นสุด  

เพื่อจัดการกับปัญหานี้ ทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ (Cambridge University) ร่วมกับบริษัทเทคโนโลยีชีวภาพ ไดโอซินแว็กซ์ (DIOSynVax) จึงได้พัฒนาเทคโนโลยีวัคซีนรูปแบบใหม่ โดยอาศัยปัญญาประดิษฐ์ (AI) ซึ่งผลงานนี้อาจสร้างวัคซีนที่ครอบคลุมไวรัสได้ทั้งตระกูล และอาจเป็นกุญแจสำคัญในการป้องกันการแพร่ระบาดใหญ่ครั้งต่อไป

เป้าหมายคือการสร้าง "วัคซีนครอบจักรวาล"

ศาสตราจารย์ โจนาธาน ฮีนีย์ (Jonathan Heeney) หัวหน้าห้องปฏิบัติการไวรัสติดต่อจากสัตว์สู่คน มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ ได้เปรียบเทียบเทคนิคใหม่นี้ว่าเหมือนกับการมี Master Key หรือกุญแจหลัก ที่สามารถไขห้องพักได้ทุกห้องในอพาร์ตเมนต์

เขาชี้ให้เห็นว่า ปัญหาหลักของวัคซีนในปัจจุบันคือการพัฒนาที่ไล่ตามอดีต ซึ่งหมายความว่าสายพันธุ์ของไวรัสที่เราฉีดวัคซีนเข้าไปในวันนี้ อาจไม่ใช่สายพันธุ์ที่เราต้องเผชิญจริงในอีก 6 เดือนข้างหน้า แต่เทคโนโลยีใหม่นี้จะทลายข้อจำกัด ด้วยการสร้างสิ่งที่ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายสามารถจดจำได้อย่างครอบคลุม ซึ่งถือเป็นการเปลี่ยนผ่านครั้งใหญ่ในวงการแพทย์

นำ AI มาใช้ช่วยเร่งกระบวนการสร้างวัคซีน

โดยทีมวิจัยได้เริ่มนำระบบ AI ยุคแรกมารวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลทั้งหมดเกี่ยวกับไวรัสสายพันธุ์ต่าง ๆ ทำให้พวกเขาสามารถค้นหาความเหมือนและความต่างในส่วนสำคัญของไวรัสที่ระบบภูมิคุ้มกันจะตอบสนอง ส่งผลให้วัคซีนสามารถตรวจจับและทำลายไวรัสได้ทุกสายพันธุ์ ไม่ใช่แค่สายพันธุ์ใดสายพันธุ์หนึ่ง นอกจากนี้การใช้เทคโนโลยี AI เพื่อสร้างแพลตฟอร์มที่ทรงพลัง ทำให้นักวิจัยสามารถทำงานได้เร็วขึ้น พร้อมข้อมูลที่มากขึ้น 

โดยผลการทดลองในอาสาสมัครจำนวน 39 คน ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยเซาแธมป์ตัน (University Hospital Southampton) พบว่า ไม่พบข้อกังวลด้านความปลอดภัยที่สำคัญ สำหรับวัคซีนต้านไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ ซาร์บีโคไวรัส (Sarbecovirus) แบบครอบจักรวาลที่พัฒนาขึ้นด้วยเทคโนโลยี AI นี้

ในขั้นตอนต่อไป ทีมวิจัยจะทดสอบในกลุ่มตัวอย่างที่ใหญ่ขึ้น และมองว่าเทคโนโลยีนี้ จะมีความสำคัญมากยิ่งขึ้นเมื่อพิจารณาถึงความถี่ในการเกิดไวรัสใหม่ ๆ ในปัจจุบัน อันเนื่องมาจากการเพิ่มขึ้นของประชากร การเคลื่อนย้ายข้ามพรมแดนที่มากขึ้น และการรุกล้ำถิ่นที่อยู่อาศัยของสัตว์โดยมนุษย์