ย้อนดูเพดานหักประกันสังคม จาก 750 สู่ 875 บาท จุดเปลี่ยนแรงงานไทย

ในช่วงที่ผ่านมา ประเด็นประกันสังคมกลับมาอยู่ในความสนใจของสังคมอีกครั้ง หลังมีการปรับเพดานเงินสมทบของผู้ประกันตนมาตรา 33 ส่งผลให้เกิดคำถามตามมาเกี่ยวกับภาระที่เพิ่มขึ้น ความเหมาะสมของระบบ และสิทธิประโยชน์ที่ผู้ประกันตนควรได้รับควบคู่กันไป

เมื่อพิจารณาโครงสร้างการหักเงินสมทบย้อนหลัง โดยโฟกัสเฉพาะ “เพดานหักเต็ม” จะเห็นว่าระบบประกันสังคมของไทยแทบไม่เปลี่ยนตัวเลขนี้มานานหลายทศวรรษ ขณะที่การปรับลดเงินสมทบในบางช่วงที่ผ่านมาเกิดขึ้นในลักษณะมาตรการชั่วคราว มากกว่าการปรับโครงสร้างอย่างถาวร

หัวใจของเพดานหักเต็ม อยู่ที่ฐานเงินเดือนสูงสุดที่ใช้คำนวณเงินสมทบ เมื่อฐานดังกล่าวถูกกำหนดตายตัว การคำนวณเงินสมทบในอัตราปกติ 5% จึงนำไปสู่เพดานที่คงที่ตามไปด้วย แม้บริบทเศรษฐกิจ ค่าครองชีพ และรายได้ของแรงงานจะเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา

ตลอดช่วงเวลาประมาณปี 2533 จนถึงปี 2568 กฎหมายกำหนดฐานเงินเดือนสูงสุดที่ใช้คำนวณเงินสมทบไว้ที่ 15,000 บาท ส่งผลให้ผู้ประกันตนมาตรา 33 จ่ายเงินสมทบสูงสุด 750 บาทต่อเดือน ตัวเลขนี้ถูกใช้ต่อเนื่องยาวนานราวสามทศวรรษ และกลายเป็นเพดานที่แรงงานไทยคุ้นเคยมายาวนาน

ในบางช่วง เงินสมทบที่ถูกหักจริงต่อเดือนต่ำกว่า 750 บาท แต่สาเหตุไม่ได้มาจากการปรับเพดาน หากเกิดจากการลดอัตราเงินสมทบชั่วคราวในช่วงที่เศรษฐกิจเผชิญแรงกดดัน โดยเฉพาะในช่วงการแพร่ระบาดของโควิด-19 ที่รัฐลดอัตราเงินสมทบจาก 5% ลงเหลือ 1–3% ทั้งฝั่งลูกจ้างและนายจ้าง เพื่อบรรเทาภาระในระยะสั้น

ในช่วงปี 2563–2564 มาตรการดังกล่าวทำให้ยอดเงินสมทบที่ถูกหักต่อเดือนลดลง แม้ฐานเงินเดือนสูงสุดยังคงอยู่ที่ 15,000 บาทเช่นเดิม เมื่อมาตรการสิ้นสุด ระบบก็กลับมาใช้อัตราปกติ และในปี 2568 ผู้ประกันตนยังคงจ่ายเงินสมทบเต็มเพดาน 750 บาท

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี 2569 เมื่อมีการปรับฐานเงินเดือนสูงสุดที่ใช้คำนวณเงินสมทบเป็น 17,500 บาท ส่งผลให้เพดานหักเต็มของผู้ประกันตนมาตรา 33 เพิ่มเป็น 875 บาทต่อเดือน หรือเพิ่มขึ้น 125 บาทจากเพดานเดิม การขยับครั้งนี้ถือเป็นการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้าง หลังจากระบบใช้ตัวเลขเดิมมาเป็นเวลานาน

เมื่อมองในภาพรวม ตัวเลข 750 บาทจึงเป็นผลลัพธ์ของโครงสร้างที่ถูกตรึงไว้ต่อเนื่องหลายสิบปี การเข้าสู่ยุค 875 บาทจึงนำไปสู่คำถามใหม่เกี่ยวกับความคุ้มค่าของเงินสมทบที่เพิ่มขึ้น การบริหารกำไรสะสมของกองทุนประกันสังคม และการปรับสิทธิประโยชน์ให้สอดคล้องกับภาระที่ผู้ประกันตนต้องรับมากขึ้น