ภัยเงียบคุกคาม “แอนตาร์กติกา” มวลน้ำอุ่นเคลื่อนใกล้ขั้วโลกใต้ แผ่นน้ำแข็งเสี่ยงละลายแบบหยุดไม่อยู่

งานวิจัยล่าสุดที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร Communications Earth & Environment ได้ค้นพบ “มวลน้ำอุ่น” ใต้มหาสมุทรกำลังขยายตัวและเคลื่อนเข้าใกล้ทวีปแอนตาร์กติกา ซึ่งอาจคุกคามชั้นน้ำแข็งที่เปราะบางบริเวณขอบทวีป การค้นพบนี้สร้างความกังวลให้กับนักวิทยาศาสตร์เป็นอย่างมาก เนื่องจากหากมวลน้ำอุ่นซึมเข้าไปในชั้นน้ำแข็งได้ ก็จะก่อให้เกิดการละลายจากด้านล่างจนชั้นน้ำแข็งขาดเสถียรภาพและเสี่ยงพังทะลายครั้งใหญ่ เนื่องจากชั้นน้ำแข็งเหล่านี้มีบทบาทสำคัญที่ช่วยพยุงแผ่นน้ำแข็งและธารน้ำแข็ง และหากละลายหมดลงก็อาจทำให้ระดับน้ำทะเลโลกเพิ่มสูงขึ้นถึง 58 เมตร

ก่อนหน้านี้นักวิทยาศาสตร์เคยคาดการณ์สถานการณ์นี้เอาไว้ในแบบจำลองภูมิอากาศที่ได้รับผลกระทบจากภาวะโลกร้อน แต่เนื่องจากการเก็บข้อมูลมหาสมุทรในอดีตมีข้อจำกัด ทำให้ข้อมูลที่ได้ไม่ต่อเนื่อง แต่ในปัจจุบันมีการพัฒนาการเก็บข้อมูลของมหาสมุทรได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยอาศัยทุ่นอุปกรณ์ลอยตัวที่อยู่ทั่วโลกในการเก็บรวบรวมข้อมูลการเปลี่ยนแปลงของมหาสมุทร ประกอบกับการวิเคราะห์ร่วมกับข้อมูลในอดีต จนได้ข้อมูลย้อนหลัง 40 ปี จึงสามารถตรวจพบการเคลื่อนตัวของมวลน้ำอุ่นได้อย่างชัดเจนเป็นครั้งแรก

แม้ว่าความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจะเป็นเพียงการคาดการณ์จากแนวโน้มของสถานการณ์ แต่นักวิทยาศาสตร์กลับเห็นถึงผลกระทบที่มหาศาล เนื่องจากชั้นน้ำแข็งโดยรอบแอนตาร์กติกาทำหน้าที่เหมือนกำแพงช่วยชะลอการไหลของน้ำแข็งที่อยู่บนแผ่นดินลงสู่ทะเล แต่หากชั้นน้ำแข็งเหล่านี้ถูกมวลน้ำอุ่นกัดเซาะจากด้านล่าง ก็จะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง เปิดทางให้น้ำแข็งปริมาณมหาศาลไหลลงสู่มหาสมุทรได้ง่ายขึ้นกว่าเดิม เสี่ยงต่อการพังทะลายของน้ำแข็งมากขึ้นตามไปด้วย

ผลกระทบนี้ไม่ได้ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเฉพาะพื้นที่ในขั้วโลกเท่านั้น เนื่องจากมหาสมุทรมีบทบาทสำคัญในการควบคุมสมดุลความร้อนและการดูดซับคาร์บอนของโลก และยังเป็นส่วนหนึ่งของระบบหมุนเวียนน้ำขนาดใหญ่ที่เชื่อมโยงกับมหาสมุทรทั่วโลก และยังเชื่อมโยงกับวิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและภาวะโลกร้อน เนื่องจากกว่า 90% ของความร้อนส่วนเกินที่เกิดจากการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของมนุษย์นั้นจะถูกดูดซับเอาไว้ในมหาสมุทร ดังนั้นผลกระทบที่เกิดขึ้นจะส่งผลต่อกลไกพื้นฐานของระบบต่างๆ ในโลกอีกด้วย