LC3 กลไกสำคัญใน 7 มาตรการ ปรับอุตสาหกรรมปูนสู่ Net Zero

อุตสาหกรรมปูนซีเมนต์กับโจทย์ลดคาร์บอนโลก

อุตสาหกรรมปูนซีเมนต์เป็นหนึ่งในภาคการผลิตที่มีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจและการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน แต่ขณะเดียวกันก็เป็นภาคส่วนที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกจำนวนมาก โดยทั่วโลกประเมินว่าการผลิตปูนซีเมนต์คิดเป็นประมาณ 7–8% ของการปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ทั้งหมด

ความท้าทายดังกล่าวทำให้ภาคอุตสาหกรรมถูกจัดอยู่ในกลุ่ม hard-to-abate sector หรือภาคส่วนที่ลดการปล่อยคาร์บอนได้ยาก เนื่องจากกระบวนการผลิตต้องใช้พลังงานสูงและเกี่ยวข้องกับปฏิกิริยาเคมีของวัตถุดิบโดยตรง

ในบริบทนี้ หลายประเทศจึงเร่งพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่อลดการปล่อยคาร์บอนจากกระบวนการผลิต โดยหนึ่งในแนวทางที่ถูกพูดถึงมากขึ้นคือ LC3 หรือ Limestone Calcined Clay Cement ซึ่งถูกมองว่าเป็นเทคโนโลยีที่สามารถนำไปใช้ได้จริงในเชิงอุตสาหกรรม

LC3 นวัตกรรมปูนซีเมนต์ลดคาร์บอน

สมาคมอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ไทย (TCMA) กำลังผลักดันการพัฒนา แคลไซน์ เคลย์ ซีเมนต์ (LC3) ในฐานะหนึ่งในเครื่องมือสำคัญในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของภาคอุตสาหกรรม

แนวคิดของ LC3 คือการลดสัดส่วน ปูนเม็ด (clinker) ซึ่งเป็นส่วนประกอบหลักของปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์ และเป็นขั้นตอนที่ปล่อยคาร์บอนสูงที่สุดในกระบวนการผลิต โดยนำ ดินเหนียวเผา (calcined clay) และหินปูนบางส่วนมาใช้แทน

ผลลัพธ์ที่ได้คือปูนซีเมนต์ที่ยังคงคุณสมบัติด้านความแข็งแรงและความทนทานตามมาตรฐาน แต่สามารถลดการปล่อยคาร์บอนได้สูงสุดประมาณ 40% เมื่อเทียบกับปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์แบบดั้งเดิม

ดร.ชนะ ภูมี นายกกิตติมศักดิ์ TCMA ระบุว่า LC3 ถือเป็นหนึ่งใน 7 มาตรการหลัก ภายใต้ Thailand 2050 Net Zero Cement & Concrete Roadmap ซึ่งเป็นแผนระยะยาวของอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ไทยในการลดการปล่อยคาร์บอน

เชื่อมโยงเป้าหมาย NDC 3.0 ของไทย

การพัฒนา LC3 ยังถูกวางบทบาทให้สอดคล้องกับ NDC 3.0 (Nationally Determined Contribution) ซึ่งเป็นแผนการลดก๊าซเรือนกระจกที่ไทยเสนอภายใต้ความตกลงปารีส

ความร่วมมือในโครงการดังกล่าวเกิดขึ้นผ่านเวทีประชุมเชิงปฏิบัติการด้านเทคโนโลยี LC3 ซึ่งจัดขึ้นภายใต้โครงการลดคาร์บอนในอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์และคอนกรีตของไทย โดยได้รับการสนับสนุนจากองค์การพัฒนาอุตสาหกรรมแห่งสหประชาชาติ (UNIDO) และรัฐบาลแคนาดา

หน่วยงานภาครัฐของไทย เช่น กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม และกรมโรงงานอุตสาหกรรม มีบทบาทสนับสนุนในด้านนโยบาย การติดตามผล และระบบตรวจสอบการปล่อยคาร์บอน หรือ MRV

เป้าหมายสำคัญคือการทำให้การเปลี่ยนผ่านสู่ อุตสาหกรรมคาร์บอนต่ำ เกิดขึ้นอย่างเป็นระบบ ทั้งด้านเทคโนโลยี มาตรฐาน และกลไกทางการเงิน

SARABURI SANDBOX พื้นที่ทดลองอุตสาหกรรมคาร์บอนต่ำ

หนึ่งในพื้นที่สำคัญของการทดลองแนวคิดดังกล่าวคือ SARABURI SANDBOX ซึ่งถูกวางให้เป็นพื้นที่ต้นแบบของการเปลี่ยนผ่านอุตสาหกรรม

โครงการนี้ครอบคลุมแนวทางลดคาร์บอนหลายด้าน เช่น

• การใช้ปูนซีเมนต์คาร์บอนต่ำ
• การใช้เชื้อเพลิงทดแทน
• การเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนในภาคการผลิต

แนวคิดของ sandbox คือการทดลองนโยบายและเทคโนโลยีในพื้นที่จริง เพื่อประเมินผลและขยายผลในระดับประเทศ

ความร่วมมือระดับภูมิภาคอาเซียน

ในระดับภูมิภาค TCMA ยังเชื่อมโยงการดำเนินงานกับ สภาผู้ผลิตปูนซีเมนต์แห่งอาเซียน (AFCM) เพื่อแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ด้านการลดคาร์บอน

ภายใต้ AFCM Decarbonization Roadmap อุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ในภูมิภาคกำลังพยายามจัดแนวทางลดคาร์บอนให้สอดคล้องกับเป้าหมายระดับโลกของ Global Cement and Concrete Association (GCCA)

ความร่วมมือในระดับอาเซียนมีความสำคัญ เนื่องจากภูมิภาคนี้เป็นหนึ่งในตลาดก่อสร้างที่เติบโตเร็วของโลก และความต้องการใช้ปูนซีเมนต์ยังเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง

เป้าหมายผลิตเชิงพาณิชย์ปี 2573

แม้เทคโนโลยี LC3 ยังอยู่ในช่วงการวางรากฐานในประเทศไทย แต่ภาคอุตสาหกรรมตั้งเป้าหมายให้สามารถผลิตเชิงพาณิชย์ได้ภายใน ปี 2573

การเปลี่ยนผ่านดังกล่าวต้องอาศัยองค์ประกอบหลายด้าน เช่น

• การพัฒนาเทคโนโลยีการผลิต
• มาตรฐานผลิตภัณฑ์
• การจัดซื้อจัดจ้างสีเขียว
• กลไกการเงินเพื่อสนับสนุนการลงทุน

อุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ไทยมองว่าหากความร่วมมือระหว่างภาครัฐ เอกชน และภาคสังคมดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง เทคโนโลยีอย่าง LC3 อาจเป็นหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่ช่วยลดการปล่อยคาร์บอนของภาคอุตสาหกรรมได้อย่างเป็นรูปธรรมในอนาคต