"เวียดนาม" คุมเข้มส่งออกแรงงาน แก้ปัญหาผีน้อย ปรับ 100 ล้านดอง

ปัญหา "ผีน้อย" หรือการหลบหนีอยู่ต่ออย่างผิดกฎหมายหลังหมดสัญญาจ้าง ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะกับแรงงานไทยเท่านั้น แต่ประเทศเพื่อนบ้านอย่างเวียดนามกำลังเผชิญปัญหานี้ขั้นรุนแรงเช่นกัน จนรัฐบาลต้องเร่งออกกฎหมายคุมเข้มเพื่อจัดระเบียบโครงสร้างแรงงานของประเทศเป็นการด่วน

ล่าสุดทางการเวียดนามเตรียมบังคับใช้กฎหมายใหม่ โดยกำหนดโทษปรับแรงงานที่ไม่ยอมเดินทางกลับประเทศหลังหมดสัญญาจ้างสูงถึง 80–100 ล้านดอง (มากกว่า 1 แสนบาทไทย) ซึ่งจะมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 10 กันยายน 2569 เป็นต้นไป โดยมีข้อยกเว้นเฉพาะกรณีที่ถูกข่มขู่หรือบังคับ นอกจากนี้ รัฐสภาเวียดนามยังได้ผ่านกฎหมายห้ามจัดหาและส่งออกแรงงานไปทำงานบางประเภทในต่างประเทศ โดยเฉพาะ "งานนวด" ภายใต้ระบบสัญญาจ้าง ซึ่งจะมีผลตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม 2570 เพื่อความปลอดภัยและภาพลักษณ์ของประเทศ

จากข้อมูลสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองญี่ปุ่น ณ วันที่ 1 มกราคม 2569 พบว่า ชาวเวียดนามครองแชมป์พำนักเกินกำหนดมากที่สุดในญี่ปุ่นกว่า 13,000 คน แม้แรงงานเวียดนามในต่างประเทศกว่า 860,000 คน จะส่งเงินกลับบ้านสูงถึง 6.5–7 พันล้านดอลลาร์ต่อปี และตลาดหลักอย่างญี่ปุ่น ไต้หวัน และเกาหลีใต้ จะรองรับแรงงานรวมกันกว่า 92% ก็ตาม

ทว่าในมุมของรัฐบาล นี่คือวิกฤตความเสี่ยง เนื่องจากเวียดนามกำลังขยายอุตสาหกรรมในประเทศและต้องการแรงงานฝีมือจำนวนมาก ปัจจุบันแรงงานเวียดนามที่ไปต่างประเทศ 85–90% ยังเป็นแรงงานไร้ฝีมือ การคุมเข้มครั้งนี้จึงไม่ใช่แค่การปราบผีน้อย แต่เป็นการวางยุทธศาสตร์เพื่อลดปัญหาภาวะสมองไหล ยกระดับทักษะแรงงาน และสร้างงานที่มีรายได้มั่นคงภายในประเทศตนเอง ซึ่งเป็นบทเรียนสำคัญที่ประเทศไทยต้องหันมามองและปรับตัวเช่นกัน