กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงคืออะไร ? มีความสำคัญอย่างไรต่อตลาดค้าปลีกน้ำมันในประเทศ ? เวลาดูข่าวสารผ่านสื่อต่าง ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับข่าวเศรษฐกิจที่เกี่ยวข้องกับการอัพเดทราคาน้ำมันที่ปรับตัวขึ้นลง เชื่อเหลือเกินว่าหลายคนน่าจะเคยได้ยินชื่อของหน่วยงานนึง ซึ่งก็คือกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงนั่นเอง แต่ก็แน่นอนเช่นกันว่าหลายคนอาจจะไม่เข้าใจซะทีเดียวว่าหน่วยงานนี้คืออะไร และมีบทบาทสำคัญอย่างไรต่อตลาดค้าปลีกน้ำมันในประเทศเรา ทำไมทุกครั้งที่มีการประกาศปรับขึ้น หรือลดลงของราคาน้ำมันขายปลีก เราจึงมักจะได้ยินชื่อของหน่วยงานนี้อยู่เสมอ ในวันนี้เราจึงจะพากันมาไขข้อข้องใจให้ได้ทราบกันว่า กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงนั้นมีที่มาที่ไปอย่างไร และทำไมเราถึงจำเป็นต้องมีกองทุนนี้ กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงคือ ? อธิบายง่าย ๆ ได้ว่ากองทุนน้ำมันฯ นั้นเป็นหน่วยงานรัฐหน่วยงานนึงที่อยู่ภายใต้สังกัดของกระทรวงพลังงาน โดยมีชื่อเต็มว่า สำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ซึ่งรัฐจัดตั้งขึ้นเพื่อใช้เป็นกลไกและเครื่องมือในการบริหารเสถียรภาพของน้ำมันเชื้อเพลิงภายในประเทศ เหตุผลก็เพราะว่าน้ำมันถือเป็นสธารณูปโภคสำคัญส่วนหนึ่งที่มีส่วนขับเคลื่อนเศรษฐกิจและสังคมของทั้งประเทศจะปล่อยให้ขาดเสถียรภาพ หรือมีความผันผวนรุนแรงเกินไปไม่ได้นั่นเอง ความสำคัญ/บทบาทของกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง - ช่วยตรึงราคาน้ำมันชนิดต่าง ๆ เมื่อราคาตลาดโลกปรับตัวสูงขึ้น ความสำคัญประการแรกของกองทุนน้ำมันฯที่มีต่อตลาดค้าปลีกน้ำมันในประเทศเราก็คือ การช่วยตรึง หรือพยุงราคาน้ำมันในประเทศเราไว้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงสถานการณ์ที่ราคาน้ำมันในตลาดโลกปรับตัวสูงขึ้นอย่างรุนแรง เพื่อไม่ให้ภาคธุรกิจ ประชาชนผู้ใช้น้ำมันต้องแบกรับภาระค่าใช้จ่ายที่พุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็วนั่นเอง ซึ่งนั่นก็เป็นเหตุผลว่าทำไมในช่วงที่เราได้ยินข่าวคราวการปรับตัวขึ้นของน้ำมันตลาดโลกรุนแรงนั้น ราคาน้ำมันในบ้านเรากลับไม่ได้กระชากตัวสูงขึ้นมากขนาดนั้น - เก็บเงินเข้ากองทุนจากผู้ใช้น้ำมัน จากบทบาทของกองทุนน้ำมันฯ ในข้อแรกที่กล่าวมาอาจจะทำให้หลายคนเข้าใจได้ว่าการมีกองทุนน้ำมันฯนั้นมีแต่ได้กับได้นิ เพราะประชาชนอย่างเรา ๆ ไม่ต้องใช้น้ำมันราคาแพงเมื่อราคาน้ำมันในตลาดโลกสูงขึ้น ก็ถือว่าถูกต้องส่วนหนึ่ง แต่ไม่ทั้งหมด เพราะอย่างที่กล่าวไปแล้วว่าวัตถุประสงค์ของกองทุนน้ำมันนั้นมีไว้เพื่อรักษาเสถียรภาพของราคาเชื้อเพลิง ไม่ใช่มีไว้เพื่อช่วยเหลือเยียวยาประชาชน ดังนั้นเมื่อกองทุนมีค่าใช้จ่ายในส่วนของการช่วยพยุงราคาน้ำมันในประเทศเมื่อราคาตลาดโลกแพงแล้ว ก็ย่อมต้องมีการหารายได้เข้ามาเพื่อซัพพอร์ทค่าใช้จ่ายในส่วนนี้ด้วย ซึ่งโมเดลการหารายได้ของกองทุนก็คือ การเรียกเก็บเงินจากผู้ใช้ หรือผู้ซื้อน้ำมันอย่างเรา ๆ ในขณะที่ราคาน้ำมันตลาดโลกถูกนั่นเอง ซึ่งก็เป็นเหตุผลว่าทำไมในขณะที่ราคาตลาดโลกปรับตัวลงเยอะ ๆ ราคาขายปลีกในบ้านเรากลับไม่ได้ปรับตัวลงมากเท่ากับตลาดโลก โดยเงินส่วนนี้ที่กองทุนเก็บไปก็จะถูกวนกลับไปใช้เพื่อตรึงราคาเมื่อราคาน้ำมันแพงนั่นเอง - จัดหาน้ำมันเชื้อเพลิงในสถานการณ์พิเศษต่าง ๆ อย่างที่กล่าวว่ากองทุนน้ำมันฯนั้นมีหน้าที่ในการรักษาเสถียรภาพของตลาดน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศ ซึ่งก็ไม่นับเฉพาะแค่เรื่องของราคาเท่านั้น แต่ยังรวมถึงปริมาณน้ำมันที่มีให้ใช้สอย หรือซื้อขายได้ในประเทศด้วย ดังนั้นในช่วงสถานการณ์พิเศษต่าง ๆ เช่น ภาวะสงคราม ภัยธรรมชาติ ซึ่งอาจส่งผลให้เกิดภาวะขาดแคลนน้ำมัน กองทุนน้ำมันฯก็จะต้องมีหน้าที่ในการจัดหาน้ำมันเชื้อเพลิงชนิดต่าง ๆ มารองรับตลาดค้าปลีกในประเทศเพิ่มด้วย และอาจรวมไปถึงการออกมาตรการรับมือ ลงโทษกลุ่มคน บุคคลที่มีการกักตุนน้ำมัน ปั่นราคา หรือทำให้สังคมเข้าใจผิดว่าประเทศกำลังอยู่ในภาวะขาดแคลนน้ำมันด้วย ถ้าเงินของกองทุนน้ำมันฯหมดจะเกิดอะไรขึ้น ? เมื่อดูจะโมเดลรายจ่ายและรายได้ของกองทุน อาจทำให้หลายคนเข้าใจได้ว่าถ้าเกิดกองทุนต้องตรึงราคาน้ำมันไปเรื่อย ๆ ในช่วงสภาวะที่ราคาน้ำมันในตลาดโลกแพงต่อเนื่องจนเงินกองทุนหมดก็จะทำให้ราคาขายปลีกน้ำมันในประเทศเราต้องถูกปล่อยลอยตัวและทำให้ประชาชนอย่างเรา ๆ ต้องใช้น้ำมันที่มีราคาแพงมาก ๆ ซึ่งก็ต้องบอกว่ามันก็ถูกต้องส่วนหนึ่งนั่นแหละที่ราคาน้ำมันขายปลีกในบ้านเรามีแนวโน้มที่จะพุ่งสูงขึ้น ถ้าเงินในกองทุนน้ำมันหมด แต่ก็ต้องอธิบายกันเพิ่มเติมว่าแม้เงินของกองทุนที่ใช้ตรึงราคาน้ำมันจะหมดไป แต่นั่นก็ไม่ได้หมายความว่ากองทุนจะไม่สามารถบริการงานต่อได้ ไม่สามารถตรึงราคาน้ำมันได้อีกต่อไป เพราะนอกจากการเรียกเก็บเงินจากผู้ใช้น้ำมันอย่างเรา ๆ ในช่วงที่ราคาน้ำมันโลกถูกแล้ว กองทุนก็จะพอจะมีโมเดลอื่น ๆ เพื่อหาทุนสำหรับใช้ตรึงราคาน้ำมันได้อีก เช่น - เงินกู้ แน่นอนว่ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงเองก็สามารถกู้เงินจากแหล่งเงินทุนอื่น ๆ เพื่อนำไปใช้บริหารงาน หรือตรึงราคาน้ำมันต่อได้ และเมื่อราคาน้ำมันโลกปรับตัวลดลงก็เก็บเงินจากผู้ใช้น้ำมันเพื่อส่งคืนเจ้าหนี้ - งบประมาณรัฐ อย่างที่ทราบกันข้างต้นว่ากองทุนน้ำมันฯก็นับเป็นหน่วยงานรัฐ และเป็นเครื่องมือนึงที่รัฐจัดตั้งขึ้นเองเพื่อรักษาเสภียรภาพให้ตลาดค้าปลีกน้ำมันเชื้อเพลิงภายในประเทศ ดังนั้นเมื่อกองทุนติดขัด มีปัญหาในการบริหารงาน รัฐก็สามารถที่จะเข้ามาช่วยเหลือ หรือนำเงินงบประมาณส่วนที่เหมาะสมมาใช้พยุงกองทุนได้เช่นกัน ณัฐ ณัฐนันท์ ภาพปก/ภาพประกอบ โดยผู้เขียน (Tools Design Canva, ChatGPT) เปิดประสบการณ์ความบันเทิงที่หลากหลายสุดปัง บน App TrueID โหลดเลย ฟรี !