CERN รับเงินบริจาค 3 หมื่นล้านบาท เติมทุนสร้างเครื่องเร่งอนุภาค 5 แสนล้านบาท ยาวเกือบ 100 กม.

CERN (Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire - European Organization for Nuclear Research) สถาบันวิจัยนิวเคลียร์และอนุภาคที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของโลก รับมอบเงินบริจาค 3 หมื่นล้านบาท เพื่อสานต่อโครงการสร้างเครื่องเร่งอนุภาคตัวใหม่ที่ยาวที่สุดในโลกเกือบ 100 กิโลเมตร

CERN ทำเครื่องเร่งอนุภาคทำไม ?

CERN เป็นหน่วยงานสร้าง LHC (Large Hadron Collider) เครื่องเร่งอนุภาคที่ใหญ่ที่สุดในโลก ซึ่งเป็นระบบอุโมงค์ใต้ดินความยาวกว่า 27 กิโลเมตร ที่ผ่านมา LHC ทำหน้าที่เป็นอุโมงค์ทางเชื่อมของอนุภาคให้วนมาชนกันด้วยความเร็วเกือบเท่ากับความเร็วของแสง หรือที่ประมาณ 300 ล้านเมตรต่อวินาที เพื่อสร้างการทดลองต่าง ๆ ในระดับอนุภาค ที่เอาไปประยุกต์กับการรักษาด้วยรังสีของแพทย์ ศึกษาความเป็นไปได้ในการสร้างพลังงานไฟฟ้า 

ตลอดจนหาคำตอบที่สำคัญที่สุด ว่าจักรวาลทั้งหมดเกิดขึ้นมาได้อย่างไร โดยมีสมมติฐานหลักว่าการกำเนิดของจักรวาล จะอธิบายได้ด้วยโมเดลมาตรฐาน Standard Model ผ่านอนุภาคที่เรียกว่า Higgs Boson หรือสื่อชอบเรียกกันว่าอนุภาคพระเจ้า

โดยเครื่อง LHC ในปัจจุบันได้มีบทบาทสำคัญ คือการค้นพบอนุภาค Higgs Boson ว่ามีอยู่จริง ๆ ซึ่งกลายเป็นประตูบานแรกของการไขความลับจักรวาล แต่การจะหาว่าประตูบานถัดไปคืออะไร นักวิจัยพบว่า LHC ไม่มีความสามารถเพียงพออีกแล้ว เลยเป็นที่มาของโครงการใหม่ ที่ชื่อว่า FCC 

FCC เครื่องเร่งอนุภาคใหม่ของ CERN

Future Circular Collider (FCC) เป็นอุโมงค์ยักษ์รูปวงกลมที่มีเส้นรอบวงยาวถึง 90.7 กิโลเมตร หรือยาวกว่า LHC เดิมประมาณ 3 เท่า และจะวางแนวลึกลงไปใต้ดินเฉลี่ย 200 เมตร 

โดย FCC แบ่งการสร้างเป็น 2 เฟส  เฟสแรกจะเรียกว่า FCC-ee ที่เป็นการสร้างเครื่องเร่งอนุภาคจากอนุภาคอิเล็กตรอน-โพซิตรอน เพื่อมาทดแทน LHC ซึ่งจะปิดการทำงานภายในปี 2047 นี้ FCC-ee จะมุ่งเน้นการสร้างอนุภาคฮิกส์จำนวน 1 ล้านอนุภาค เพื่อให้นักฟิสิกส์ศึกษาคุณสมบัติได้แม่นยำกว่าเครื่องเดิมถึง 10 เท่า 

ส่วนเฟสต่อไป จะเป็นการสร้าง FCC-hh ที่ใช้อนุภาคที่เรียกว่าฮาดรอนแทนคู่ของอิเล็กตรอน-โพซิตรอน กำลังการเร่ง 85 TeV โดยมีเป้าหมายต่างจาก FCC-ee คือเน้นไปที่การค้นหาอนุภาคแบบใหม่ที่มนุษยชาติไม่รู้จักมาก่อนด้วยการเร่งอนุภาคกำลังสูง ซึ่งจะเกิดขึ้นในช่วงปี 2073 นี้

หรือโดยพื้นฐานแล้ว CERN กำลังจะสร้างเครื่องเร่งอนุภาคที่ใหญ่กว่าเดิม 3 เท่า ทำงานได้ดีขึ้น 10 เท่า และต่อยอดไปสู่การค้นพบประตูบานต่อไปในการไขความลับจักรวาล

เครื่องเร่งอนุภาคใหม่กับงบประมาณมหาศาล

แต่ความคาดหวังทั้งหมดนี้ ต้องใช้เงินมหาศาลมาก ๆ ครับ ทั้งโปรเจคที่พูด ๆ คือคือ 18,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือตีกลม ๆ ก็ 560,000 ล้านบาท แม้ว่าโครงการจะเป็นการแบ่งจ่าย 12 ปี และจะเก็บเงินร่วมกันจากชาติสมาชิกของ CERN กว่า 24 ประเทศ แต่มันก็คือเงินมหาศาลอยู่ดี

CERN จึงตัดสินใจว่า เพื่อให้มีเงินขวัญถุงก้อนแรกสำหรับเริ่มโครงการ ก็จะรับบริจาคจากมูลนิธิหรือใครก็ได้ในโลกใบนี้ โดยยืนยันว่าจะไม่ให้จำนวนเงินมาทำให้เป้าหมายทางวิทยาศาสตร์มีมลทิน ซึ่งก็มีบุคคลปริศนาบริจาคเข้ามาจริง ๆ เป็นเงิน 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือบริจาคมากกว่า 30,000 ล้านบาท 

ต่อจากนี้หลัง CERN จัดการเรื่องเอกสาร วางแผนการก่อสร้างต่าง ๆ เป็นรายงานวิเคราะห์ออกมา ก็จะเสนอสภาของ CERN ภายในปี 2028 เพื่อเริ่มก่อสร้าง FCC จริง ๆ ภายในปี 2030 นี้