“ตุรกี” เจ้าภาพ COP31 แต่ “มีเทน” รั่วสนั่นโลก หลุมขยะปล่อยก๊าซมหาศาล ถูกจี้แก้ก่อนประชุมโลกร้อน!

ตุรกีเผชิญแรงกดดันด้านสิ่งแวดล้อมก่อนรับหน้าที่เป็นเจ้าภาพการประชุม COP31 หลังการตรวจสอบพบหลุมฝังกลบขยะหลายแห่งปล่อยก๊าซมีเทนในปริมาณมหาศาล โดยเฉพาะพื้นที่เมืองอิสตันบูล ซึ่งมีการตรวจพบกลุ่มก๊าซที่รุนแรงจนสามารถมองเห็นได้จากอวกาศ ขณะที่รัฐบาลตุรกีประกาศให้การลดการปล่อยก๊าซมีเทนเป็นหนึ่งในวาระสำคัญของการประชุมสภาพภูมิอากาศโลกครั้งนี้

รายงานระบุว่า ชาวบ้านในหมู่บ้านชนบทบริเวณชานเมืองอิสตันบูลต้องเผชิญกลิ่นเหม็นจากหลุมฝังกลบขยะเทศบาลซิลิวรีมานานหลายปี โดยกลิ่นรุนแรงจนบางครอบครัวต้องปิดหน้าต่างแม้ในช่วงกลางคืนของฤดูร้อน

ปัญหาดังกล่าวไม่ได้จำกัดอยู่เพียงเรื่องกลิ่นหรือผลกระทบต่อชุมชน เนื่องจากหลุมฝังกลบแห่งนี้ปล่อยก๊าซมีเทน ซึ่งเป็นก๊าซเรือนกระจกที่มีศักยภาพในการทำให้โลกร้อนสูง โดยข้อมูลจากการตรวจสอบด้วยดาวเทียมพบว่า หลุมฝังกลบซิลิวรีเป็นแหล่งปล่อยก๊าซมีเทนขนาดใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของตุรกี และมีการปล่อยก๊าซในปริมาณมากจนสามารถตรวจพบกลุ่มก๊าซจากอวกาศ

นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ลอสแอนเจลิส หรือ UCLA ประเมินว่า หลุมฝังกลบแห่งนี้ปล่อยก๊าซมีเทนเฉลี่ยประมาณ 7.4 ตันต่อชั่วโมง ทำให้เป็นหนึ่งในแหล่งปล่อยก๊าซมีเทนที่มีขนาดใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลกที่มีการตรวจพบ โดยผลกระทบด้านภาวะโลกร้อนของการรั่วไหลเพียงแห่งเดียวเทียบเท่ากับการปล่อยมลพิษจากรถยนต์เอสยูวีที่สิ้นเปลืองเชื้อเพลิงประมาณ 1.5 ล้านคัน

นอกจากซิลิวรีแล้ว ยังพบหลุมฝังกลบขยะขนาดใหญ่ในพื้นที่อื่นของตุรกี ตั้งแต่เมืองอิซเมียร์ทางตะวันตก กรุงอังการาทางตอนกลาง ไปจนถึงเมืองอันตัลยาทางตอนใต้ โดยนักวิจัยระบุว่าหลายแห่งมีอัตราการปล่อยก๊าซมีเทนในระดับสูงอย่างน่าตกใจ

การเปิดเผยข้อมูลดังกล่าวเกิดขึ้นในช่วงเวลาที่มีความอ่อนไหว เนื่องจากตุรกีมีกำหนดเป็นเจ้าภาพการประชุม COP31 ในเดือนพฤศจิกายนนี้ และรัฐบาลตุรกีได้ประกาศให้การลดการปล่อยก๊าซมีเทน รวมถึงแนวคิด “ขยะเป็นศูนย์” เป็นหนึ่งในวาระสำคัญที่ต้องการผลักดันให้ประเทศต่าง ๆ เห็นพ้องร่วมกัน

“เอมีเน แอร์โดอัน” สุภาพสตรีหมายเลขหนึ่งของตุรกี เป็นหนึ่งในผู้รณรงค์เรื่องการลดขยะและการลดการปล่อยก๊าซมีเทนในเวทีระหว่างประเทศ ขณะที่ประธานาธิบดีเรเจป ไตยิป แอร์โดอัน เคยระบุว่าการจัดการขยะเป็นหนึ่งในภารกิจสำคัญของรัฐบาล

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลจากดาวเทียมที่พบการรั่วไหลของก๊าซมีเทนขนาดใหญ่ในประเทศ ทำให้เกิดคำถามถึงความสอดคล้องระหว่างนโยบายด้านสภาพภูมิอากาศของตุรกีกับการจัดการปัญหาที่เกิดขึ้นจริง

ที่หลุมฝังกลบ “ซิลิวรี” เจ้าหน้าที่จากหน่วยงานจัดการขยะของนครอิสตันบูล แสดงความประหลาดใจเมื่อได้รับชมภาพดาวเทียมที่แสดงให้เห็นกลุ่มก๊าซมีเทนขนาดใหญ่จากพื้นที่ซึ่งสามารถมองเห็นได้จากบริเวณสำนักงานของหน่วยงาน เจ้าหน้าที่ระบุว่า ส่วนหนึ่งของการปล่อยก๊าซเกิดจากพื้นที่ของหลุมฝังกลบที่ยังไม่ได้ปิดคลุมด้วยดินเหนียวหลังการนำขยะมาทิ้ง พร้อมยอมรับว่าจำเป็นต้องปรับปรุงการจัดการพื้นที่ดังกล่าว

อย่างไรก็ตาม İstaç ระบุว่าได้ดำเนินการนำก๊าซมีเทนจากหลุมฝังกลบมาใช้เป็นเชื้อเพลิงแล้ว โดยโรงงานในพื้นที่สามารถดึงก๊าซมีเทนออกมาได้ประมาณ 6,000 ลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมงเพื่อนำไปผลิตพลังงาน พร้อมชี้ว่าการปล่อยก๊าซมีเทนออกสู่ชั้นบรรยากาศโดยไม่ใช้ประโยชน์ถือเป็นการสูญเปล่า

“ซิลิวรี” ถือเป็นหลุมฝังกลบขยะที่ใหญ่ที่สุดของตุรกี รองรับขยะประมาณ 10,000 ตันต่อวัน ขณะที่หลุมฝังกลบอีกแห่งในเขตชานเมืองอิสตันบูลที่เมืองชิเลก็ถูกตรวจพบการรั่วไหลของก๊าซมีเทนเช่นกัน โดยมีการปล่อยก๊าซประมาณ 4 ตันต่อชั่วโมง ซึ่งมีผลต่อภาวะโลกร้อนเทียบเท่ากับรถยนต์เอสยูวีประมาณ 800,000 คัน

ทีมวิจัยของ UCLA ใช้ข้อมูลดาวเทียมจาก Carbon Mapper เพื่อระบุหลุมฝังกลบที่ปล่อยก๊าซมีเทนมากที่สุด 10 แห่งในตุรกี โดย คารา โฮโรวิตซ์ ผู้นำโครงการ UCLA Stop Methane กล่าวว่า หลายแห่งมีอัตราการปล่อยก๊าซในระดับสูงมากเมื่อเทียบกับบริบททั่วโลก และบางแห่งถือเป็นแหล่งปล่อยก๊าซมีเทนจากกิจกรรมของมนุษย์ที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก

นักวิทยาศาสตร์ระบุว่า ก๊าซมีเทนมีส่วนทำให้เกิดภาวะโลกร้อนทั่วโลกราวหนึ่งในสี่ และการลดการปล่อยก๊าซชนิดนี้ถือเป็นมาตรการที่สามารถให้ผลต่อสภาพภูมิอากาศได้รวดเร็ว เนื่องจากมีอายุอยู่ในชั้นบรรยากาศสั้นกว่าก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ นักวิทยาศาสตร์บางส่วนจึงมองว่าการลดมีเทนเป็นเสมือน “เบรกฉุกเฉิน” ในการรับมือวิกฤตสภาพภูมิอากาศ

ตุรกีระบุว่า ในฐานะเจ้าภาพ COP31 การลดขยะและก๊าซมีเทนเป็นหนึ่งในภารกิจสำคัญที่สุด โดยมูรัต คูรุม รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสิ่งแวดล้อมและผู้ได้รับการเสนอชื่อให้เป็นประธาน COP31 ระบุในจดหมายถึง 196 ประเทศที่จะเข้าร่วมการประชุมว่า การลดก๊าซมีเทนเป็นหนึ่งในวิธีที่รวดเร็วและมีประสิทธิภาพที่สุดในการชะลอการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิโลกในระยะใกล้ และภาคส่วนขยะเป็นโอกาสสำคัญในการสร้างผลลัพธ์ด้านสภาพภูมิอากาศอย่างรวดเร็ว

อย่างไรก็ตาม กระทรวงสิ่งแวดล้อมของตุรกีปฏิเสธที่จะแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับแหล่งปล่อยก๊าซมีเทนขนาดใหญ่ที่ถูกตรวจพบ ขณะที่เทศบาลนครอิสตันบูลก็ไม่ได้ตอบคำถามเกี่ยวกับการปล่อยก๊าซมีเทนจากหลุมฝังกลบซิลิวรี และไม่อนุญาตให้บันทึกภาพพื้นที่ดังกล่าว

ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า ตุรกีมีศักยภาพที่จะก้าวขึ้นเป็นผู้นำระดับโลกด้านการลดก๊าซมีเทน หากสามารถแก้ไขปัญหาหลุมฝังกลบที่ปล่อยมลพิษได้อย่างจริงจัง เนื่องจากมีเทคโนโลยีและแนวทางที่ผ่านการใช้งานแล้วในหลายประเทศ ตั้งแต่การตรวจสอบการรั่วไหล การเก็บก๊าซไปใช้เป็นเชื้อเพลิง ไปจนถึงการลดปริมาณขยะอินทรีย์ที่ถูกนำไปฝังกลบ

ผู้เชี่ยวชาญจาก Carbon Mapper เตือนว่า แม้หลายพื้นที่จะมีระบบเก็บก๊าซมีเทน แต่ประสิทธิภาพของแต่ละระบบแตกต่างกัน และการรั่วไหลอาจเกิดจากการบำรุงรักษาที่ไม่เพียงพอ ระบบเผาก๊าซที่ทำงานไม่ต่อเนื่อง หรือการเลือกเก็บเฉพาะก๊าซที่มีคุณภาพดี ขณะที่ก๊าซส่วนที่เหลือถูกปล่อยออกสู่บรรยากาศ

อีกแนวทางหนึ่งคือการแก้ปัญหาที่ต้นทาง ด้วยการลดขยะอินทรีย์ที่เข้าสู่หลุมฝังกลบและป้องกันไม่ให้ขยะดังกล่าวเน่าเสียจนเกิดก๊าซมีเทน โดยเกาหลีใต้ถูกยกเป็นตัวอย่าง เนื่องจากสามารถนำขยะอาหารกลับมารีไซเคิลได้เกือบทั้งหมด

นักวิจัยชี้ว่า การลดการรั่วไหลของก๊าซมีเทนจากหลุมฝังกลบในตุรกีมีความสำคัญอย่างมากต่อการรับมือวิกฤตสภาพภูมิอากาศ แต่การดำเนินการอาจเผชิญข้อจำกัดทางการเมือง เนื่องจากเมืองใหญ่อย่างอิสตันบูล อังการา และอิซเมียร์ยังอยู่ภายใต้การบริหารของฝ่ายค้าน

ขณะที่ประชาชนในพื้นที่ซิลิวรียังคงต้องเผชิญกับกลิ่นเหม็นจากหลุมฝังกลบและพยายามเรียกร้องให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้ามาแก้ไขปัญหา แต่บางส่วนเกรงว่าการออกมาเคลื่อนไหวอย่างเปิดเผยอาจส่งผลกระทบต่อตนเอง หนึ่งในชาวบ้านสะท้อนว่า ประชาชนแทบไม่มีอำนาจในการตัดสินใจ และเมื่อมีการพูดถึงปัญหาดังกล่าว สิ่งที่ตามมาคือความเงียบ