อินเดียพร้อมเป็นสะพานเชื่อมความเห็นต่างในกลุ่ม

“อินเดีย” เตรียมเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมสุดยอดผู้นำกลุ่ม BRICS ครั้งที่ 18 ระหว่างวันที่ 12-13 กันยายนนี้  โดยจะมีผู้นำหลายประเทศจะเดินทางมาร่วมประชุมด้วยตนเอง ทั้งประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ของรัสเซีย ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ของจีน และประธานาธิบดีซีริล รามาโฟซา ของแอฟริกาใต้ ขณะที่บราซิลจะส่งรัฐมนตรีต่างประเทศเป็นตัวแทนเข้าร่วม

นอกจากนี้ ยังมีประธานาธิบดีมาซูด เปเซชเคียน ของอิหร่าน และประธานาธิบดีปราโบโว ซูเบียนโต ของอินโดนีเซีย เข้าร่วมในฐานะประเทศสมาชิก

จากจุดเริ่มต้นของ BRICS ที่มีสมาชิกหลัก 5 ประเทศ ได้แก่ บราซิล รัสเซีย อินเดีย จีน และแอฟริกาใต้ วันนี้ BRICS ขยายตัวเป็น 11 ชาติสมาชิก โดยมีอียิปต์ เอธิโอเปีย อิหร่าน ซาอุดีอาระเบีย สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และอินโดนีเซียเข้ามาเพิ่มเติม

ขณะที่ประเทศไทยเข้าร่วมในฐานะประเทศหุ้นส่วน หรือ Partner Country ตั้งแต่ปี 2025 ถือเป็นอีกช่องทางหนึ่งในการขยายความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการทูตกับประเทศในกลุ่ม Global South โดยในการประชุมครั้งนี้ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ สีหศักดิ์ พวงเกตแก้ว จะนำคณะผู้แทนไทยเข้าร่วมการประชุม

สำหรับการประชุมสุดยอด BRICS ปี 2026 ซึ่งอินเดียเป็นประธานนั้น มีขึ้นภายใต้ธีม

“Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability”

หรือ “ร่วมสร้างความยืดหยุ่น ขับเคลื่อนนวัตกรรม เสริมสร้างความร่วมมือ และความยั่งยืน”

ส่วนวาระการประชุม คาดว่าจะครอบคลุมทั้งเศรษฐกิจ การเงิน และภูมิรัฐศาสตร์ ท่ามกลางความขัดแย้งระหว่างประเทศและความผันผวนของเศรษฐกิจโลก

หนึ่งในประเด็นที่ถูกจับตามองมากที่สุด คือ ความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน ซึ่งกำลังสร้างผลกระทบเป็นวงกว้าง โดยเฉพาะวิกฤตด้านพลังงานที่ส่งผลโดยตรงต่อหลายประเทศในเอเชีย 

และเนื่องจากอิหร่านเป็นหนึ่งในสมาชิก BRICS จึงต้องจับตาว่า อิหร่านจะใช้เวทีนี้เรียกร้องให้ประเทศสมาชิกร่วมแสดงจุดยืนต่อสงครามหรือไม่ และที่สำคัญ BRICS จะสามารถหาจุดยืนร่วมกันได้มากน้อยเพียงใด ท่ามกลางผลประโยชน์และความสัมพันธ์กับสหรัฐฯ ที่แตกต่างกันของแต่ละประเทศ

อีกประเด็นที่น่าจับตา คือ การเดินทางเยือนอินเดียของประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ซึ่งนับเป็นการเยือนอินเดียครั้งแรกนับตั้งแต่ปี 2019 หลังความสัมพันธ์ของสองประเทศเผชิญความตึงเครียดจากข้อพิพาทบริเวณชายแดนมานานหลายปี 

ดังนั้น การพบกันของผู้นำสองมหาอำนาจแห่งเอเชียบนเวที BRICS ครั้งนี้ จึงอาจเป็นอีกสัญญาณของความพยายามฟื้นฟูความสัมพันธ์ระหว่างจีนและอินเดีย

ด้านนายรันดีร์ ไชยสวัล รองปลัดกระทรวง และโฆษกกระทรวงการต่างประเทศอินเดีย กล่าวในระหว่างการเลี้ยงอาหารค่ำคณะสื่อมวลชนในกรุงนิวเดลีว่า อินเดียมองทุกประเทศกลุ่ม BRICS เป็นมิตร และพร้อมเชื่อมโยงประเทศเหล่านี้เข้าด้วยกัน

“อินเดียเป็นเพื่อนกับทุกประเทศสมาชิก BRICS และในฐานะเพื่อน เราตั้งใจที่จะประสานทุกฝ่ายเข้าด้วยกัน และคาดว่าจะสามารถออกแถลงการร่วมกันได้ ซึ่งขณะนี้อยู่ระวห่างการการเจรจากันอยู่” นายไชยสวัลกล่าว

รวมถึงอีกหนึ่งเป้าหมายที่ BRICS ผลักดันมาอย่างต่อเนื่อง คือ การลดการพึ่งพาเงินดอลลาร์สหรัฐฯ หรือ De-dollarization ด้วยการเพิ่มการใช้สกุลเงินท้องถิ่นในการค้าระหว่างประเทศสมาชิก

อย่างไรก็ตาม ความท้าทายสำคัญยังอยู่ที่ “เครื่องมือทางการเงิน” ของ BRICS ที่มีข้อจำกัด

แม้กลุ่มจะมี New Development Bank หรือ NDB เพื่อสนับสนุนโครงการโครงสร้างพื้นฐานและการพัฒนาที่ยั่งยืน รวมถึงพยายามเพิ่มการระดมทุนและปล่อยกู้ด้วยสกุลเงินท้องถิ่น แต่ขนาดและอิทธิพลของ NDB ยังห่างจากสถาบันการเงินระดับโลกที่มีบทบาทมายาวนาน

“แนวทางของเราคือมุ่งเน้นไปที่การพัฒนา และการให้ประชาชนเป็นศูนย์กลาง และเราต้องการเสริมสร้างความร่วมมือระหว่างประเทศสมาชิกให้แน่นแฟ้นขึ้น .. คำถามสำคัญในวันนี้คือ โลกต้องการอะไร? ซึ่งสิ่งที่เราต้องการคือ การนำคนและประเทศต่าง ๆ มาร่วมมือกัน เพราะโลกกำลังเผชิญกับความไม่แน่นอนในหลาย ๆ ด้าน” โฆษกกระทรวงการต่างประเทศอินเดียย้ำ