จีนตีตลาด "บรรจุภัณฑ์" ไทย ส่งออกสะดุด แข่งราคายาก

อุตสาหกรรมบรรจุภัณฑ์ไทยยังคงเติบโตตามการบริโภคและการขยายตัวของอีคอมเมิร์ซ โดยมีมูลค่าตลาดในปี 2569 คาดว่าจะอยู่ที่ประมาณ 16,400 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นต่อเนื่องในระยะยาว อย่างไรก็ตาม ภายใต้ภาพการเติบโตดังกล่าว ธุรกิจกำลังเผชิญแรงกดดันรอบด้าน ทั้งจากต้นทุนวัตถุดิบที่ผันผวน และการแข่งขันด้านราคาที่รุนแรงขึ้น โดยเฉพาะจากสินค้าจีนที่มีต้นทุนต่ำกว่า

กลุ่มบรรจุภัณฑ์พลาสติก ซึ่งเป็นสัดส่วนหลักของอุตสาหกรรม ยังคงเติบโตตามความต้องการสินค้าอุปโภคบริโภค แต่กำลังถูกบีบจากต้นทุนเม็ดพลาสติกที่ปรับตัวตามราคาน้ำมันโลก ขณะเดียวกันยังต้องเผชิญการแข่งขันด้านราคาจากผู้ผลิตจีน ส่งผลให้ผู้ประกอบการไทยต้องรับแรงกดดันด้านกำไร แม้ยอดขายยังขยายตัว

เมื่อพิจารณาภาพการส่งออก จะเห็นสัญญาณชะลอตัวอย่างต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ปริมาณการส่งออกบรรจุภัณฑ์พลาสติกลดลงจากระดับ 171,000 ตันในปี 2564 เหลือประมาณ 151,000 ตันในปี 2568 และมีแนวโน้มลดลงต่อเนื่องในปี 2569 สะท้อนว่าอุตสาหกรรมกำลังเผชิญภาวะขาลงอย่างชัดเจน

หนึ่งในปัจจัยสำคัญที่กดดันการส่งออก คือความได้เปรียบด้านราคาของจีน โดยราคาสินค้าจากจีนเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 4,817 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน ขณะที่สินค้าจากไทยอยู่ที่ประมาณ 5,414 ดอลลาร์ต่อตัน หรือสูงกว่าราว 12% ทำให้ผู้นำเข้าในหลายประเทศหันไปเลือกสินค้าจีนมากขึ้น

แนวโน้มดังกล่าวสะท้อนผ่านพฤติกรรมของประเทศคู่ค้าสำคัญ โดยเฉพาะญี่ปุ่นและมาเลเซีย ที่เพิ่มสัดส่วนการนำเข้าบรรจุภัณฑ์พลาสติกจากจีนอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ส่วนแบ่งตลาดของไทยถูกกดดันโดยตรง ขณะที่โครงสร้างตลาดส่งออกของไทยยังคงพึ่งพาเอเชียเป็นหลัก ทำให้มีความเสี่ยงหากการแข่งขันในภูมิภาครุนแรงขึ้น

นอกจากแรงกดดันด้านราคาแล้ว อุตสาหกรรมยังต้องเผชิญการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างจากกระแสสิ่งแวดล้อมที่ทั่วโลกให้ความสำคัญมากขึ้น หลายประเทศเริ่มลดการใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียว และส่งเสริมวัสดุรีไซเคิลหรือวัสดุทางเลือก ส่งผลให้ความต้องการบรรจุภัณฑ์พลาสติกแบบดั้งเดิมถูกจำกัด

ในทางกลับกัน บรรจุภัณฑ์กระดาษและวัสดุที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมกลับมีแนวโน้มเติบโตสูงขึ้น โดยได้รับแรงหนุนจากธุรกิจอีคอมเมิร์ซและความต้องการบรรจุภัณฑ์เพื่อการขนส่ง รวมถึงกระแสรักษ์โลกที่เปลี่ยนพฤติกรรมผู้บริโภค

ภาพรวมจึงสะท้อนว่า อุตสาหกรรมบรรจุภัณฑ์ไทยยังไม่หยุดเติบโต แต่กำลังเข้าสู่ช่วงเปลี่ยนผ่านสำคัญ จากการแข่งขันด้านปริมาณและราคา ไปสู่การแข่งขันด้านมูลค่าและความยั่งยืน ผู้ประกอบการไทยจึงจำเป็นต้องเร่งปรับตัว ทั้งการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต พัฒนาสินค้ามูลค่าสูง และสร้างความแตกต่างให้กับสินค้า เพื่อรักษาความสามารถในการแข่งขันในตลาดโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว