วิกฤตโลกร้อนลามหนัก! เด็กแอฟริกา 130 ล้านคน เสี่ยงไร้การศึกษา

การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศไม่ได้ส่งผลกระทบเพียงต่อสิ่งแวดล้อมหรือเศรษฐกิจเท่านั้น แต่ยังลุกลามไปถึงระบบการศึกษาของเด็กนับล้านคนทั่วโลก โดยเฉพาะในภูมิภาคแอฟริกาตะวันออกและแอฟริกาตอนใต้ ที่ต้องเผชิญกับภัยแล้ง น้ำท่วม และสภาพอากาศสุดขั้วอย่างต่อเนื่อง ล่าสุด กองทุนเพื่อเด็กแห่งสหประชาชาติ หรือยูนิเซฟ (UNICEF) ออกมาเตือนว่า เด็กกว่า 130 ล้านคนในภูมิภาคดังกล่าวได้รับผลกระทบจากวิกฤตสภาพภูมิอากาศ จนการเรียนต้องหยุดชะงัก และสร้างความเสียหายต่อระบบการศึกษามหาศาล 

รายงานร่วมระหว่างยูนิเซฟและบริษัทที่ปรึกษา Dalberg ระบุว่า ความเสียหายต่อโครงสร้างพื้นฐานทางการศึกษา เช่น โรงเรียน อาคารเรียน และอุปกรณ์การเรียน มีมูลค่าราว 1,300 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขณะเดียวกัน การหยุดชะงักทางการศึกษาอาจนำไปสู่การสูญเสียรายได้ในอนาคตสูงถึง 140,000 ล้านดอลลาร์ และอาจพุ่งสูงถึง 380,000 ล้านดอลลาร์ภายในปี 2050 หากผลกระทบจากโลกร้อนยังทวีความรุนแรงขึ้น โดยอาจมีนักเรียนได้รับผลกระทบมากถึง 520 ล้านคน 

นางเอทเลวา คาดิลลี ผู้อำนวยการภูมิภาคของยูนิเซฟประจำแอฟริกาตะวันออกและตอนใต้ กล่าวว่า เด็กๆ กำลังจ่ายราคาสูงที่สุดจากวิกฤตที่พวกเขาไม่ได้เป็นผู้ก่อ พร้อมชี้ว่า นี่เป็นครั้งแรกที่มีการประเมินความเสียหายจากสภาพภูมิอากาศต่อระบบการศึกษาอย่างชัดเจน แต่ผลกระทบที่เกิดขึ้นกับเด็กกลับยังถูกมองข้ามในการจัดสรรงบประมาณด้านสภาพภูมิอากาศของโลก 

รายงานยังพบว่า ปัจจุบันภาคการศึกษาได้รับเงินสนับสนุนจากกองทุนด้านสภาพภูมิอากาศทั่วโลกไม่ถึง 1.5% เท่านั้น ทั้งที่การลงทุนเพื่อทำให้โรงเรียนสามารถรับมือกับภัยพิบัติทางธรรมชาติได้ จะสร้างผลตอบแทนในอนาคตสูงถึง 13 ดอลลาร์ต่อการลงทุน 1 ดอลลาร์ เพราะช่วยรักษาพัฒนาการระยะยาวและศักยภาพในการทำงานของเด็กในอนาคต 

ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือในประเทศแซมเบีย ซึ่งระหว่างปี 2005–2024 น้ำท่วมและภัยแล้งได้รบกวนการเรียนของนักเรียนกว่า 5 ล้านคน และสร้างความเสียหายต่อโครงสร้างพื้นฐานด้านการศึกษามูลค่า 60 ล้านดอลลาร์ นอกจากนี้ยังส่งผลให้รายได้ในอนาคตของเด็กเหล่านี้ลดลงรวมกันสูงถึง 5,000 ล้านดอลลาร์ ขณะที่ภัยแล้งจากปรากฏการณ์เอลนีโญในแอฟริกาตอนใต้ช่วงปี 2023–2024 ทำให้ประชาชนเกือบ 10 ล้านคนขาดแคลนอาหาร น้ำ และไฟฟ้า ส่งผลให้หลายโรงเรียนต้องลดเวลาเรียน ปิดชั่วคราว หรือส่งนักเรียนกลับบ้านก่อนเวลา 

เด็กในชนบทและเด็กผู้หญิงได้รับผลกระทบหนักเป็นพิเศษ หลายคนต้องลาออกจากโรงเรียนเพื่อช่วยครอบครัวหารายได้ หรือเผชิญความเสี่ยงจากการแต่งงานก่อนวัยอันควร ซึ่งยิ่งซ้ำเติมความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาและลดโอกาสในการพัฒนาคุณภาพชีวิตในระยะยาว 

รายงานฉบับนี้ถูกเผยแพร่ก่อนการประชุมคณะกรรมการกองทุนตอบสนองความสูญเสียและความเสียหายจากสภาพภูมิอากาศ (FRLD) ที่ประเทศแซมเบีย โดยยูนิเซฟเรียกร้องให้กองทุนดังกล่าวยอมรับว่า “เด็ก” คือผู้มีสิทธิได้รับการคุ้มครองโดยตรงจากการจัดสรรงบประมาณด้านสภาพภูมิอากาศ ไม่ใช่เพียงผู้ได้รับผลกระทบทางอ้อมเท่านั้น 

วิกฤตโลกร้อนไม่ได้ทำลายเพียงธรรมชาติ แต่กำลังทำลายอนาคตของเด็กหลายร้อยล้านคนผ่านระบบการศึกษาที่เปราะบาง การลงทุนเพื่อปกป้องโรงเรียนและโอกาสในการเรียนรู้จึงไม่ใช่เพียงเรื่องของการศึกษา แต่คือการลงทุนเพื่ออนาคตของทั้งสังคม หากโลกยังเพิกเฉย เด็กจำนวนมหาศาลอาจต้องสูญเสียโอกาสในการเติบโตอย่างไม่มีวันหวนกลับ