ใต้ถนนกำลังกลวง! เปิดสาเหตุ “หลุมยุบ” ที่อาจเกิดขึ้นได้ทุกเมื่อ

ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat เกี่ยวกับทำไม “หลุมยุบ” จึงมักเกิดบนถนนและทางหลวง?

หลุมยุบ (Sinkhole) เป็นปรากฏการณ์ที่พื้นดินหรือพื้นผิวถนนทรุดตัวลงอย่างกะทันหัน เนื่องจากชั้นดินด้านล่างสูญเสียความสามารถในการรองรับน้ำหนัก โดยหนึ่งในพื้นที่ที่พบเหตุการณ์นี้บ่อยที่สุดคือถนนและทางหลวง เนื่องจากเป็นพื้นที่ที่มีโครงสร้างสาธารณูปโภคและการใช้งานหนักอยู่ตลอดเวลา

สาเหตุสำคัญประการแรกคือการรั่วไหลของท่อสาธารณูปโภคใต้ดิน ไม่ว่าจะเป็นท่อประปา ท่อระบายน้ำ หรือท่อส่งน้ำเสีย เมื่อท่อเกิดการแตกร้าวหรือลั่วซึม น้ำจะค่อย ๆ พัดพาดินและทรายใต้พื้นถนนออกไป ทำให้เกิดโพรงขนาดใหญ่โดยที่พื้นผิวด้านบนยังดูปกติ จนกระทั่งรับน้ำหนักไม่ไหวและยุบตัวลงในที่สุด

อีกปัจจัยหนึ่งคือปัญหาจากงานก่อสร้างและการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน เช่น การขุดเจาะอุโมงค์ การก่อสร้างรถไฟฟ้าใต้ดิน การวางระบบสาธารณูปโภค หรือการบดอัดดินที่ไม่ได้มาตรฐาน ซึ่งอาจทำให้เกิดช่องว่างใต้ดินหรือทำให้ดินเคลื่อนตัว เมื่อเวลาผ่านไป พื้นถนนด้านบนจึงทรุดตัวและเกิดเป็นหลุมยุบได้

ในบางพื้นที่ หลุมยุบยังเกิดจากลักษณะทางธรณีวิทยาตามธรรมชาติ โดยเฉพาะบริเวณที่มีชั้นหินปูนหรือหินเกลืออยู่ใต้ดิน น้ำใต้ดินสามารถค่อย ๆ ละลายหินเหล่านี้จนเกิดเป็นโพรงขนาดใหญ่ เมื่อหลังคาโพรงไม่สามารถรับน้ำหนักของดินและการจราจรด้านบนได้ ก็จะพังทลายและกลายเป็นหลุมยุบ

สำหรับกรุงเทพมหานครและพื้นที่ใกล้เคียง แม้จะไม่ใช่เขตหินปูนขนาดใหญ่เหมือนบางจังหวัด แต่ก็มีความเสี่ยงจากลักษณะชั้นดินเหนียวอ่อนที่รองรับเมืองอยู่ ดินประเภทนี้สามารถทรุดตัวหรือเคลื่อนตัวได้ง่ายเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำใต้ดิน การก่อสร้างขนาดใหญ่ หรือการรั่วซึมของน้ำใต้ดิน ส่งผลให้บางพื้นที่เกิดการทรุดตัวและเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดหลุมยุบได้เช่นกัน

ดังนั้น แม้หลุมยุบจะดูเหมือนเกิดขึ้นอย่างฉับพลัน แต่แท้จริงแล้วมักเป็นผลสะสมจากกระบวนการใต้ดินที่ดำเนินมาเป็นเวลานาน ไม่ว่าจะเป็นการกัดเซาะของน้ำ ความบกพร่องของโครงสร้างสาธารณูปโภค หรือสภาพทางธรณีวิทยาของพื้นที่ เมื่อพื้นดินสูญเสียความแข็งแรงจนถึงจุดวิกฤต พื้นผิวถนนจึงยุบตัวลงอย่างที่เราเห็นในข่าวอยู่บ่อยครั้ง