ทรัมป์ห้ามศาล–เจ้าหนี้แตะรายได้ น้ำมันเวเนฯ ในสหรัฐฯ ชี้ ควรใช้ฟื้นฟูหลังพ้นมาดูโร

โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีของสหรัฐฯ ลงนามคำสั่งฝ่ายบริหารฉุกเฉิน เพื่อสกัดไม่ให้ศาลหรือเจ้าหนี้เอกชนเข้ายึดหรืออายัดรายได้จากการขายน้ำมันของเวเนซุเอลาที่ถูกฝากไว้ในบัญชีของกระทรวงการคลังสหรัฐฯ โดยทำเนียบขาวระบุว่า รายได้ดังกล่าวควรถูกนำไปใช้ภายในเวเนซุเอลาเพื่อสร้าง “สันติภาพ ความมั่งคั่ง และเสถียรภาพ”

คำสั่งดังกล่าวลงนามเมื่อวันศุกร์ (9 ม.ค.) และมีผลบังคับใช้ไม่ถึงหนึ่งสัปดาห์หลังจากกองกำลังสหรัฐฯ อ้างว่าควบคุมตัวอดีตผู้นำเวเนซุเอลา นิโคลัส มาดูโร ระหว่างปฏิบัติการในกรุงการากัส โดยคำสั่งระบุชัดว่าเงินดังกล่าวเป็นทรัพย์สินอธิปไตยของรัฐเวเนซุเอลา อยู่ภายใต้การดูแลของสหรัฐฯ เพื่อวัตถุประสงค์ด้านรัฐบาลและการทูต และไม่อยู่ภายใต้การเรียกร้องของเอกชน

เวเนซุเอลามีข้อพิพาทค้างคากับบริษัทยักษ์ใหญ่ด้านพลังงานหลายรายมานาน หลังการเวนคืนทรัพย์สินในช่วงเกือบ 20 ปีก่อน อาทิ Exxon Mobil และ ConocoPhillips ซึ่งต่างระบุว่ายังมีเงินค้างชำระหลายพันล้านดอลลาร์ โดย ConocoPhillips เป็นเจ้าหนี้นอกภาครัฐรายใหญ่ที่สุดของเวเนซุเอลา 

ไรอัน แลนซ์ ซีอีโอ  กล่าวต่อทรัมป์ระหว่างการพบกันที่ทำเนียบขาวว่า รัฐบาลสหรัฐฯ มีโอกาส “กู้คืนสิ่งที่สูญเสียไป” ขณะที่ทรัมป์ระบุว่าบริษัทจะได้คืนเงินจำนวนมาก แต่สหรัฐฯ จะเริ่มต้น “จากกระดานที่สะอาด” และไม่ย้อนกลับไปพิจารณาความสูญเสียในอดีต

แลนซ์ระบุว่า ConocoPhillips ถูกค้างชำระราว 12,000 ล้านดอลลาร์ ซึ่งทรัมป์ตอบกลับว่า “ก็เป็นการตัดบัญชีที่ดี” พร้อมย้ำว่าคำสั่งฉุกเฉินไม่ได้ระบุชื่อบริษัทใดเป็นการเฉพาะ

ทำเนียบขาวระบุในเอกสารข้อเท็จจริงว่า คำสั่งดังกล่าวมีเป้าหมายป้องกันการยึดรายได้จากน้ำมันเวเนซุเอลา ซึ่งอาจบ่อนทำลายความพยายามของสหรัฐฯ ในการสร้างเสถียรภาพทางเศรษฐกิจและการเมืองในประเทศนั้น นอกจากนี้ สหรัฐฯ ยังมีข้อตกลงกับ เดลซี โรดริเกซ ผู้นำรักษาการของเวเนซุเอลา เพื่อจัดหาน้ำมันดิบให้สหรัฐฯ สูงสุด 50 ล้านบาร์เรล โดยโรงกลั่นหลายแห่งในสหรัฐฯ ถูกออกแบบมาเพื่อกลั่นน้ำมันดิบชนิดนี้โดยเฉพาะ

ทรัมป์อ้างอำนาจตามกฎหมายว่าด้วยอำนาจเศรษฐกิจฉุกเฉินระหว่างประเทศ ปี 1977 และกฎหมายสถานการณ์ฉุกเฉินแห่งชาติ ปี 1976 เป็นฐานทางกฎหมายในการออกคำสั่ง ทั้งนี้ เขาลงนามคำสั่งในวันเดียวกับที่พบผู้บริหารจาก Chevron รวมถึง Exxon Mobil และ ConocoPhillips เพื่อจูงใจให้บริษัทพลังงานสหรัฐฯ ลงทุนรวมราว 100,000 ล้านดอลลาร์ในอุตสาหกรรมน้ำมันเวเนซุเอลา

ด้านดาร์เรน วูดส์ ซีอีโอของ Exxon Mobil ระบุว่า บริษัทพร้อมพิจารณาการกลับเข้าไปลงทุนในเวเนซุเอลาอีกครั้ง ซึ่งจะเป็นพัฒนาการสำคัญหลังทรัพย์สินถูกเวนคืนเมื่อเกือบสองทศวรรษก่อน แต่ย้ำว่าในปัจจุบันเวเนซุเอลา “ยังไม่เหมาะแก่การลงทุน” และจำเป็นต้องมีการปฏิรูปกฎหมายด้านพลังงานและหลักประกันการลงทุนอย่างจริงจัง ขณะที่เชฟรอนระบุว่าสามารถเพิ่มการผลิตในกิจการร่วมกับบริษัทน้ำมันแห่งรัฐ PDVSA ได้ทันที 100% และเพิ่มอีก 50% ภายใน 18–24 เดือน

ขณะเดียวกัน ConocoPhillips เรียกร้องให้สถาบันการเงิน รวมถึงธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้า (Exim Bank) เข้ามามีบทบาทจัดหาเงินทุนหลายพันล้านดอลลาร์ เพื่อฟื้นฟูโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงาน โดยซีอีโอ ConocoPhillips ชี้ว่า PDVSA อาจต้องได้รับการปรับโครงสร้างครั้งใหญ่ก่อนการกลับมาลงทุนอีกครั้ง

คำสั่งฉุกเฉินของทรัมป์จึงถูกมองว่าเป็นสัญญาณชัดเจนของการวางกรอบใหม่ต่ออุตสาหกรรมน้ำมันเวเนซุเอลา หลังการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองครั้งใหญ่ พร้อมเปิดทางให้บริษัทยักษ์ใหญ่ของสหรัฐฯ กลับเข้าไปมีบทบาท ภายใต้เงื่อนไขทางกฎหมายและความมั่นคงที่วอชิงตันต้องการกำหนดเอง