“อังกฤษ” สั่ง “แบนโซเชียล” เด็กต่ำกว่า 16 ปี พร้อมตัดฟีเจอร์แชตในเกม ป้องกันเสพติด

สหราชอาณาจักรประกาศยกระดับมาตรการควบคุมการใช้โซเชียลมีเดียของเยาวชนครั้งใหญ่ ภายใต้แนวคิด ออสเตรเลีย พลัส (Australia plus) ซึ่งจะมีความเข้มงวดและครอบคลุมมากกว่าโมเดลของประเทศออสเตรเลีย ด้วยข้อจำกัดใหม่ในการใช้งานโซเชียลมีเดียสำหรับเด็กที่มีอายุต่ำกว่า 16 ปี สั่งแบนแพลตฟอร์มยอดนิยม รวมถึงฟีเจอร์ต่าง ๆ ที่ถูกประเมินว่ามีลักษณะกระตุ้นให้เกิดอาการเสพติด และส่งผลเสียต่อสุขภาวะของเยาวชน

มาตรการที่ถูกเรียกว่า ออสเตรเลีย พลัส (Australia plus) นี้ ไม่เพียงแต่สั่งห้ามเข้าถึงโซเชียลมีเดียกระแสหลักเท่านั้น แต่ยังขยายผลไปถึงผลิตภัณฑ์ออนไลน์อื่น ๆ ที่ไม่อยู่ในข่ายการแบนโดยตรง เช่น แอปพลิเคชันเกมออนไลน์ จะถูกสั่งห้ามไม่ให้มีฟีเจอร์แชตคุยกับคนแปลกหน้า รวมถึงจำกัดการใช้งานของกลุ่มวัยรุ่นอายุไม่เกิน 18 ปี ไม่ให้ใช้งานฟีเจอร์เลื่อนฟีด (Scrolling) ในช่วงเวลากลางคืน และห้ามเข้าถึงแชตบอท AI เชิงชู้สาวด้วย

โดยรายชื่อแอปพลิเคชันโซเชียลมีเดียที่โดนสั่งแบน ได้แก่ TikTok, YouTube, Instagram, Facebook, Snapchat และ X อีกต่อไป ส่วนบริการส่งข้อความ เช่น WhatsApp และ Signal จะไม่ได้รับผลกระทบ และจะเริ่มมีผลบังคับใช้คำสั่งแบนนี้ ในช่วงต้นปีหน้า

ชนวนเหตุสำคัญของการเคลื่อนไหวในครั้งนี้ มาจากความตระหนักรู้ที่เพิ่มขึ้นในสังคมเกี่ยวกับความเสี่ยงด้านสุขภาพจิต เมื่อเด็กเยาวชนใช้เวลาอยู่บนโลกออนไลน์มากเกินไป

โดยนายกรัฐมนตรี เคียร์ สตาร์เมอร์ (Keir Starmer) ตัดสินใจยกระดับมาตรการให้เข้มข้นขึ้น หลังจากได้ร่วมพูดคุยรับฟังความคิดเห็นจากกลุ่มผู้ปกครอง พบว่าร้อยละ 90 ของผู้ปกครองสนับสนุนให้กำหนดอายุขั้นต่ำไว้ที่ 16 ปี เนื่องจากความกังวลเรื่องเนื้อหาที่เสพติดและการถูกเข้าหาโดยคนแปลกหน้า ประกอบกับการศึกษาข้อมูลเชิงประจักษ์จากประเทศออสเตรเลีย ซึ่งได้บังคับใช้กฎหมายสั่งแบนโซเชียลมีเดียในเด็กอายุต่ำกว่า 16 ปีสำเร็จไปแล้ว ตั้งแต่เดือนธันวาคม 2025

มาตรการหลัก ๆ ที่คาดว่าจะถูกนำมาบังคับใช้ประกอบด้วย การแบนโซเชียลมีเดียเต็มรูปแบบสำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 16 ปี ครอบคลุมแอปดังเกือบทั้งหมด การตัดฟีเจอร์เสี่ยงในแอปส่งข้อความและเกม การแชร์พิกัดที่อยู่ รวมถึงแพลตฟอร์มอาจต้องใช้เทคโนโลยีสแกนใบหน้า การตรวจบัตรประชาชน หรือข้อมูลทางธนาคารเพื่อตรวจสอบอายุอย่างจริงจัง

การสั่งแบนโซเชียลมีเดียสำหรับเด็กในครั้งนี้ ทำให้สหราชอาณาจักรกลายเป็นส่วนหนึ่งของการเคลื่อนไหวระดับโลกที่กำลังเติบโตขึ้นเพื่อเพิ่มความเข้มงวดด้านความปลอดภัยทางออนไลน์สำหรับเด็ก 

ก่อนหน้านี้ในเดือนธันวาคม ออสเตรเลียกลายเป็นประเทศแรกในโลกที่บังคับใช้มาตรการห้ามใช้โซเชียลมีเดียสำหรับผู้ที่มีอายุต่ำกว่า 16 ปี โดยห้ามเข้าถึง 10 แพลตฟอร์ม ตามมาด้วยประเทศต่าง ๆ ที่ออกนโยบายคล้ายกันนี้ เช่น

• บราซิล เด็กต่ำกว่า 16 ต้องผูกบัญชีกับบัญชีของผู้ปกครอง

• จีน ที่มีข้อกำหนดด้านอายุและข้อกำหนดเรื่องเวลาการใช้หน้าจอ

• มาเลเซีย อินโดนีเซีย เวียดนาม ที่มีการวางข้อจำกัดหรือข้อกำหนดตามอายุสำหรับการเข้าถึงสื่อสังคมออนไลน์ของเด็กมาแล้ว

และยังมีประเทศอื่น ๆ ที่มีการวางข้อกำหนดคล้ายกัน เช่น ออสเตรีย แคนาดา เดนมาร์ก ฝรั่งเศส เยอรมนี กรีซ โปแลนด์ สเปน ตุรกี อิตาลี อินเดีย โดยสำนักข่าว AP รายงานว่า ไทย และ เกาหลีใต้ อยู่ในช่วงกำลังศึกษา หรือกำลังพัฒนาแนวทางที่คล้ายคลึงกัน

แม้ว่านายกรัฐมนตรีสตาร์เมอร์จะเน้นย้ำว่านี่คือ "ทางเลือกเพื่อความสุขและความปลอดภัยของเด็ก ๆ" แต่มาตรการนี้ก็หนีไม่พ้นกระแสวิพากษ์วิจารณ์จากกลุ่มอุตสาหกรรมเทคโนโลยีและนักเคลื่อนไหวบางส่วน ที่มองว่าการสั่งห้ามแบบเหมารวม อาจกลายเป็นการผลักดันให้เด็ก ๆ หันไปใช้แพลตฟอร์มทางเลือกที่เสี่ยงและไร้การควบคุมแทน