เช็คลิสต์: ความเสี่ยงที่วัยสูงอายุต้องเผชิญ มีอะไรบ้าง ? และควรเตรียมรับมืออย่างไร ? เมื่อพูดถึงบริบทของสังคมบ้านเราในปัจจุบันหลายคนน่าจะพอทราบกันว่าสังคมเรากำลังเผชิญกับความท้าทายใหม่ ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับการก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ ซึ่งเป็นผลมาจากการที่อัตราการเกิดน้อย ประกอบกับอายุขัยเฉลี่ยของผู้คนเพิ่มสูงขึ้นไปทุกปี ซึ่งดูเผิน ๆ อาจจะเป็นเรื่องดีที่ผู้คนในสังคมมีอายุยืนยาวขึ้น ขณะที่อัตราการเกิดที่ต่ำก็จะทำให้จำนวนเด็ก ๆ ที่จะมาแย่งกันใช้ทรัพยากร รวมถึงแย่งโอกาสต่าง ๆ ทั้งในโลกของการศึกษาและการทำงานก็ลดลงไปด้วย การกระจายโอกาสจึงน่าจะทำได้เท่าเทียมมากขึ้น แต่ทว่าในความเป็นจริงแล้ว ความท้าทายที่สังคมต้องเผชิญจริงนั้นกลับแตกต่างไปจากข้อสันนิษฐานดังกล่าวอย่างสิ้นเชิง เพราะการที่ผู้คนมีอายุยืนยาวขึ้น ไม่ได้หมายความว่าพวกเขาจะมีสุขภาพที่แข็งแรงและพึ่งพาตัวเองได้ดี เช่นเดียวกันอัตราการเกิดที่ต่ำนั้นไม่ได้ช่วยให้การกระจายโอกาสเป็นไปอย่างเท่าเทียมเสมอไป เพราะในระยะยาวอัตราการเกิดที่ต่ำจะทำให้ปริมาณเด็ก วัยรุ่น และวัยทำงานในสังคมมีจำนวนจำกัดมาก และเกิดเอฟเฟกต์ตามมามากมาย ไม่ว่าจะเป็นการที่ธุรกิจขาดแคลนแรงงาน กำลังการบริโภคลดลง ธุรกิจต้องปิดตัว หรือกระทั่งการที่กลุ่มคนวัยสูงอายุขาดคคนดูแล ทำให้เกิดเป็นปัญเชิงสังคมและคุณภาพชีวิตตามมาเป็นโดมิโน่อีก ในวันนี้เราจึงจะชวนกันมาเช็คลิสต์ความเสี่ยงสำหรับวัยสูงอายุว่ามีอะไรบ้าง และเราควรเตรียมตัวรับมืออย่างไร ? ก่อนที่สังคมไทยของเราจะก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยเต็มตัว - ความเสี่ยงด้านสุขภาพ แน่นอนว่าความเสี่ยงแรกที่ทุกคนไม่อาจหลีกเลี่ยงก็คือความเสี่ยงเรื่องของสุขภาพนั่นเอง เพราะเมื่อเข้าสู่ช่วงวัยสูงอายุ สุขภาพของทุกคนก็จะถดถอยลงไป ไม่แข็งแรงเท่ากับช่วยวัยรุ่นหรือวัยทำงาน ที่จริงแล้วความเสี่ยงดังกล่าวนี้มักจะเริ่มส่งผลให้เห็นตั้งแต่ช่วยวัยทำงานแล้วด้วยซ้ำไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่ออายุเริ่มเข้าเลขสี่ หลายคนก็มักจะรู้สึกได้แล้วว่าสุขภาพของตนเองไม่ได้แข็งแรงเหมือนเดิม และมักจะป่วยง่ายกว่าช่วงวัยรุ่น ดังนั้นสิ่งที่เราควรเริ่มทำตั้งแต่วันนี้เพื่อเตรียมรับมือกับวัยสูงอายุก็คือการเริ่มดูแลสุขภาพอย่างจริงจัง ปรับพฤติกรรมการกิน รวมถึงออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ - ความเสี่ยงด้านการประกอบอาชีพ แน่นอนว่าความเสี่ยงต่อมาที่สัมพันธ์กับอายุและสุขภาพโดยตรงก็คือความเสี่ยงในการประกอบอาชีพนั่นเอง เพราะปฏิเสธไม่ได้เลยว่าเมื่อเข้าสู่วัยสูงอายุ หรือเมื่อสุขภาพร่างกายไม่แข็งแรงเท่าเดิมแล้ว ศักยภาพในการทำงานของเราก็ย่อมลดลงไปด้วย โอกาสในการประกอบอาชีพ หรือทำงานหารายได้มันก็จะมีจำกัดขึ้นตามไป ดังนั้นก่อนที่จะเข้าสู่ช่วงวัยสูงอายุ เราจึงควรที่จะเริ่มวางแผนมองหาอาชีพที่สอง หรืออาชีพอิสระที่ยังคงช่วยทำให้เรามีรายได้เข้ามา แม้ว่าจะถูกเลิกจ้างไปก็ตาม ตัวอย่างเช่น หากเรามีที่ดินเป็นของตนเอง ก็อาจจะเริ่มเรียนรู้วิธีทำสวน ปลูกพืชผักเพื่อสร้างผลผลิตด้วยตัวเอง ทดลองหาตลาดที่รับซื้อผลผลิตของเราไว้ - ความเสี่ยงด้านการเงินการลงทุน เมื่อพูดถึงการเตรียมตัวเกษียณ แน่นอนว่าแผนยอดฮิตที่หลายคนวางไว้ก็คือ การนำเงินที่เก็บออมไว้ไปลงทุนให้เกิดดอกผลนั่นเอง เพราะหลายคนเชื่อว่าการลงทุนจะทำให้เราได้รับดอกผล หรือกำไรมาชดเชยการขาดหายไปของรายได้ หรือเงินเดือนจากการทำงานนั่นเอง แต่ขณะเดียวกันเราก็ต้องไม่ลืมนะว่าโลกของธุรกิจในอนาคตอาจเปลี่ยนแปลงไปด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อบริบทสังคมในบ้านเราเปลี่ยนแปลงไป ขาดแรงงาน ขาดกำลังการบริโภค นั่นก็ย่อมทำให้หลายธุรกิจอาจดำเนินต่อไม่ได้ อาจขาดทุนจนต้องปิดตัว ซึ่งเอฟเฟกต์เหล่านี้ก็จะส่งต่อไปยังโลกของการลงทุนเช่นกัน การนำเงินไปลงทุนในตลาดหุ้นก็อาจเผชิญกับความเสี่ยงที่จะขาดทุน ความเสี่ยงที่จะสูญเสียเงินต้นได้ ดังนั้นก่อนการเข้าลงทุนในสินทรัพย์ใด ๆ เราจึงควรศึกษาให้รอบด้านก่อนการตัดสินใจเสมอ - ความเสี่ยงด้านเทคโนโลยี ความเสี่ยงต่อมาที่แน่นอนว่าผู้สูงอายุจะต้องเผชิญแน่ ๆ ก็คือเรื่องของความเข้าใจในเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็วนั่นเอง ซึ่งปัจจุบันเราก็ได้เห็นกันแล้วว่ามีผู้สูงอายุตกเป็นเหยื่อมิจฉาชีพที่เข้าหาผ่านช่องทางออนไลน์ต่าง ๆ จำนวนมาก ซึ่งสาเหตุส่วนนึงก็เพราะว่าขาดความเข้าใจในเทคโนโลยี ไม่สามารถแยกแยะได้ว่าโพสต์ หรือข้อความแบบไหนเป็นข้อมูลข่าวสารจริง และแบบไหนเป็นการหลอกลวง ซึ่งในอนาคตความเสี่ยงตรงนี้จะยิ่งเพิ่มมากขึ้น เพราะมีเทคโนโลยี ai เข้ามา ดังนั้นก่อนที่จะก้าวเข้าสู่ช่วงวัยสูงอายุ เราจึงควรเตรียมรับมือกับความเสี่ยงดังกล่าวอยู่เสมอด้วยการหมั่นติดตามเทคโนโลยีให้ทัน เรียนรู้วิธีใช้เทคโนโลยีใหม่ ๆ ศึกษาเรื่องของเอไอที่กำลังแทรกซึมเข้ามาอยู่ในชีวิตประจำวันของเรา - ความเสี่ยงด้านการสร้างหลักประกัน อีกหนึ่งความเสี่ยงสำหรับวัยสูงอายุที่หลายคนมักมองข้ามไป และไม่ทันได้เตรียมรับมือก่อนจะต้องเผชิญกับมันจริง ๆ ก็คือความเสี่ยงในการสร้างหลักประกันความมั่นคงต่าง ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับการทำประกัน ไม่ว่าจะเป็นประกันสุขภาพ ประกันอุบัติเหตุ หรือประกันชีวิตก็ตาม คือในช่วงที่อายุยังน้อยหลายคนจะเข้าใจว่าการทำประกันพวกนี้เป็นเรื่องง่าย แถมยังอาจจะรู้สึกรำคาญเซลล์ขายประกันที่คอยตามตื้อเราด้วย แต่เมื่อเราเข้าสู่ช่วงวัยสูงอายุแล้ว สถานการณ์จะแตกต่างไปอย่างสิ้นเชิง ไม่ว่าจะเป็นประกันรูปแบบไหน บริษัทประกันก็ล้วนไม่อยากขายให้กับผู้สูงอายุทั้งนั้น และมักจะมีเงื่อนไขมากมายกว่า โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับจำนวนเบี้ยประกันที่ต้องจ่ายแพงขึ้นกว่าคนอายุน้อย ๆ ความคุ้มครอง จำนวนเงินเอาประกันที่ลดลงไปเรื่อย ๆ สวนทางกับอายุที่เพิ่มขึ้น ดังนั้นการวางแผนสร้างหลักประกันเหล่านี้จึงควรทำตั้งแต่ก่อนที่จะเข้าสู่วัยสูงอายุจริง ๆ นั่นเอง ณัฐ ณัฐนันท์ ภาพปก/ภาพประกอบ โดยผู้เขียน (Tools Design Canva, ChatGPT) เปิดประสบการณ์ความบันเทิงที่หลากหลายสุดปัง บน App TrueID โหลดเลย ฟรี !