มลพิษ “แม่น้ำยมุนา” อินเดีย ทำชาวเมืองหลายล้ายคนขาดน้ำ

ชาวกรุงเดลีของอินเดียจำนวนหลายล้านคนกำลังเผชิญวิกฤตขาดแคลนน้ำประปาอย่างหนัก หลังระดับแอมโมเนียในแม่น้ำยมุนาเพิ่มสูงจนโรงผลิตน้ำหลักต้องหยุดดำเนินการ ส่งผลให้บางชุมชนไม่มีน้ำใช้ติดต่อกันหลายวัน ขณะที่บางพื้นที่แม้น้ำจะเริ่มกลับมาไหล แต่คุณภาพน้ำยังอยู่ในสภาพน่ากังวล

คณะกรรมการประปานครเดลีระบุว่า มีอย่างน้อย 43 ย่านที่ได้รับผลกระทบ ครอบคลุมประชาชนราว 2 ล้านคน จากประชากรทั้งเมืองกว่า 20 ล้านคน แม้ทางการจะยืนยันว่าการจ่ายน้ำได้รับการฟื้นฟูภายในสองวัน แต่ชาวบ้านจำนวนไม่น้อยยังรายงานว่า น้ำยังมาไม่สม่ำเสมอ หรือมีสีและกลิ่นผิดปกติ

ในย่านชาร์มาเอนแคลฟ์ ทางตะวันตกเฉียงเหนือของเมือง ผู้อยู่อาศัยต้องใช้ชีวิตท่ามกลางน้ำเสียและโคลนขังตามตรอกซอกซอย แต่กลับไม่มีน้ำสะอาดเพียงพอสำหรับการอุปโภคบริโภค น้ำประปาไหลมาเพียงทุก 2 ถึง 3 วัน และมีช่วงเวลาที่ใช้งานได้จริงเพียงไม่นาน บางครอบครัวต้องลดความถี่ในการอาบน้ำและซักผ้า เนื่องจากน้ำที่ไหลมามักมีสีคล้ำและคุณภาพต่ำ

ชาวบ้านหลายรายระบุว่า สุขภาพของผู้คนในชุมชนเริ่มย่ำแย่ สภาพแวดล้อมเต็มไปด้วยความสกปรก และน้ำที่เก็บไว้ใช้งานมีกลิ่นเหม็นคล้ายกำมะถัน บางครอบครัวจำเป็นต้องใช้น้ำที่มีคุณภาพต่ำสำหรับซักล้าง แม้จะทำให้เกิดอาการระคายเคืองผิวหนังก็ตาม

วิกฤตครั้งนี้เกิดขึ้นหลังโรงผลิตน้ำ 6 แห่ง จากทั้งหมด 9 แห่งของเดลี ต้องหยุดเดินเครื่องชั่วคราว เนื่องจากระดับแอมโมเนียในแม่น้ำยมุนาสูงเกินกว่าระบบบำบัดจะรองรับได้ แม่น้ำยมุนาซึ่งถือเป็นแม่น้ำศักดิ์สิทธิ์และเป็นแหล่งน้ำหลักของเมือง ปัจจุบันกลับปนเปื้อนอย่างหนักจากของเสียอุตสาหกรรมและน้ำเสียที่ไม่ได้รับการบำบัด

แม่น้ำสายนี้ไหลยาวจากเทือกเขาหิมาลัยผ่านหลายรัฐของอินเดีย และเป็นแหล่งน้ำสำคัญที่หล่อเลี้ยงกรุงเดลีมาตั้งแต่การก่อตั้งเมืองในศตวรรษที่ 17 ปัจจุบันเดลีใช้น้ำจากแม่น้ำยมุนาประมาณ 40% ของปริมาณน้ำทั้งหมด แต่แม้ช่วงแม่น้ำที่ไหลผ่านเมืองจะมีความยาวเพียงร้อยละ 2 ของทั้งสาย กลับเป็นแหล่งกำเนิดมลพิษมากถึงร้อยละ 76

ระดับออกซิเจนในน้ำหลายช่วงลดลงจนไม่สามารถหล่อเลี้ยงสิ่งมีชีวิตได้ ส่งผลให้แม่น้ำกลายเป็นแหล่งน้ำเสียอย่างแท้จริง ภาพที่เห็นได้ชัดคือฟองสีขาวหนาทึบจากของเสียและสารเคมีที่ลอยปกคลุมผิวน้ำเป็นบริเวณกว้าง

เมื่อปลายเดือนมกราคม กลุ่มนักกิจกรรมด้านสิ่งแวดล้อมได้ลงพื้นที่ริมแม่น้ำเพื่อทำความสะอาด เก็บขยะและสิ่งของที่ถูกทิ้งลงในน้ำ ท่ามกลางกลิ่นเหม็นรุนแรงจากฟองพิษ อย่างไรก็ตาม นักกิจกรรมยอมรับว่า การเก็บขยะไม่สามารถแก้ไขปัญหาหลักได้ เนื่องจากต้นตอที่แท้จริงคือสารพิษจากภาคอุตสาหกรรมและระบบบำบัดน้ำเสียที่ล้มเหลว

ปัญหาน้ำของเดลียังซ้ำเติมด้วยการขยายตัวของเมืองอย่างไร้การวางผัง ทำให้ประชาชนจำนวนมากอาศัยอยู่ในชุมชนที่ไม่ได้รับอนุญาต ขาดระบบท่อประปาและท่อระบายน้ำ น้ำเสียจึงไหลลงสู่ดินและปนเปื้อนแหล่งน้ำใต้ดิน ตามผลการศึกษาด้านคุณภาพน้ำใต้ดินในปี 2022

ในย่านยากจนอย่างราฆุบีร์นคร ชาวบ้านบางส่วนไม่มีน้ำใช้ติดต่อกันถึง 5 วัน และเมื่อน้ำกลับมา ก็อยู่ในสภาพสีดำและมีกลิ่นเหม็น หลายครอบครัวไม่สามารถซื้อ น้ำดื่มบรรจุขวดได้อย่างเพียงพอ เนื่องจากรายได้จำกัด ต้องประหยัดน้ำทุกหยด และพึ่งพาความช่วยเหลือจากเพื่อนบ้าน

แม้รัฐบาลเดลีจะประกาศแผนเพิ่มขีดความสามารถในการบำบัดน้ำเสีย และขยายระบบท่อไปยังชุมชนที่ยังเข้าไม่ถึงบริการพื้นฐานภายในปี 2028 แต่ผู้เชี่ยวชาญชี้ว่า แผนฟื้นฟูแม่น้ำยมุนาที่ดำเนินมานานกว่าสามทศวรรษ ใช้งบประมาณจำนวนมาก กลับยังไม่สามารถฟื้นฟูแม่น้ำสายสำคัญของเมืองหลวงให้กลับมาปลอดภัยได้