จับตาฤดูไฟป่า 2569 เสี่ยงรุนแรงรับเอลนีโญ แม้สถิติลดลงแต่ยังน่าห่วง

ประเทศไทยเข้าสู่ช่วง “ฤดูไฟป่า” อย่างเป็นทางการตั้งแต่เดือนมกราคมต่อเนื่องไปจนถึงเดือนพฤษภาคมของทุกปี ครอบคลุมช่วงปลายฤดูหนาวถึงสิ้นฤดูร้อน ซึ่งเป็นระยะเวลาที่สภาพอากาศแห้งแล้ง ความชื้นในอากาศต่ำ และมีการสะสมความร้อนสูง ส่งผลให้องค์ประกอบต่าง ๆ เอื้อต่อการเกิดไฟป่าได้ง่ายกว่าช่วงอื่นของปี

การเกิดไฟป่าเป็นกระบวนการทางเคมีที่อาศัยองค์ประกอบสำคัญ 3 ประการ ได้แก่ ความร้อน ออกซิเจน และเชื้อเพลิง หรือที่เรียกว่า “สามเหลี่ยมไฟ” หากขาดองค์ประกอบใดองค์ประกอบหนึ่ง ไฟจะไม่สามารถลุกไหม้ได้ สำหรับสาเหตุของไฟป่าในประเทศไทยแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มหลัก คือ สาเหตุจากธรรมชาติ เช่น ฟ้าผ่า การเสียดสีของกิ่งไม้ใบไม้ หรือการหักเหของแสงอาทิตย์ และสาเหตุจากการกระทำของมนุษย์ อาทิ การจุดไฟเผาเพื่อเตรียมพื้นที่เกษตรกรรม การเผาป่าเพื่อล่าสัตว์ หรือการจุดไฟโดยประมาท

สถิติการเกิดไฟป่าในประเทศไทยพบว่า เดือนมีนาคมเป็นช่วงที่เกิดไฟป่ามากที่สุดของปี โดยช่วงเวลาที่มีความเสี่ยงสูงสุดคือระหว่างเวลา 14.00–16.00 น. ซึ่งเป็นช่วงที่อุณหภูมิสูงสุดของวันและมีการสะสมความร้อนอย่างเต็มที่ ทำให้เชื้อเพลิงตามธรรมชาติ เช่น ใบไม้แห้งและเศษวัสดุในป่า ติดไฟได้ง่าย

ข้อมูลจาก กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ระบุว่า ในปี 2568 พื้นที่ป่าที่ได้รับความเสียหายจากไฟไหม้มีจำนวน 213,372 ไร่ ลดลงจากปีก่อนหน้า อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวยังถือว่าสูงเมื่อเทียบกับหลายปีที่ผ่านมา สะท้อนว่าสถานการณ์ยังคงอยู่ในระดับที่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด

ยิ่งไปกว่านั้น ประเทศไทยกำลังเข้าสู่ช่วงเปลี่ยนผ่านของปรากฏการณ์ เอลนีโญ ซึ่งเป็นภาวะความแปรปรวนของอุณหภูมิผิวน้ำทะเลในมหาสมุทรแปซิฟิกที่ส่งผลให้หลายพื้นที่รวมถึงประเทศไทยมีสภาพอากาศร้อนจัดและฝนตกน้อยกว่าปกติ ภาวะแห้งแล้งที่รุนแรงขึ้นอาจเป็นปัจจัยเร่งให้ไฟป่าเกิดได้ง่ายและลุกลามรวดเร็วกว่าปกติ

.

สถานการณ์ไฟป่าในปีนี้จึงยังเป็นประเด็นที่ต้องจับตาอย่างใกล้ชิด ทั้งในมิติของการป้องกัน การควบคุม และการฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ ความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ เอกชน ชุมชน และประชาชน มีความสำคัญอย่างยิ่งในการลดความเสี่ยงและอนุรักษ์ผืนป่าของประเทศให้คงอยู่ต่อไปอย่างยั่งยืน