แม่สายพบสารหนู 25 เท่า น้ำประปาขาดแคลน เกิดอะไรขึ้น?

อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย กำลังเผชิญปัญหาน้ำสองด้านพร้อมกัน ทั้งการตรวจพบสารหนูในแม่น้ำสายสูงเกินเกณฑ์ และน้ำขุ่นจัดจนกระทบการผลิตน้ำประปา ทำให้ประชาชน 14 หมู่บ้านมีน้ำใช้ไม่เพียงพอ

ผลตรวจเบื้องต้นเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 พบสารหนูในแม่น้ำสายบริเวณบ้านหัวฝาย 0.25 มิลลิกรัมต่อลิตร หรือ 25 เท่าของเกณฑ์อ้างอิง ขณะที่ค่าความขุ่นของน้ำสูงถึง 14,000 NTU จนระบบประปาต้องลดกำลังการผลิต

สารหนู 25 เท่า อันตรายแค่ไหน?

องค์การอนามัยโลก (WHO) กำหนดค่าแนะนำสารหนูในน้ำดื่มไว้ที่ 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร หากได้รับสารหนูอนินทรีย์ผ่านน้ำดื่มหรืออาหารต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อมะเร็งผิวหนัง กระเพาะปัสสาวะ และปอด

อย่างไรก็ตาม ตัวเลข 25 เท่าเป็นผลตรวจน้ำในแม่น้ำจากชุดทดสอบภาคสนาม ยังต้องรอผลยืนยันจากห้องปฏิบัติการ และไม่ได้หมายความว่าผู้สัมผัสน้ำจะมีความเสี่ยงเป็นมะเร็งเพิ่มขึ้น 25 เท่า

ทำไมน้ำประปาแม่สายจึงไม่เพียงพอ?

วันที่ 5 พฤศจิกายน พบความขุ่นของแม่น้ำสายประมาณ 14,000 NTU ขณะที่ระบบผลิตน้ำประปาแม่สายเคยทดสอบรองรับได้สูงสุดประมาณ 6,000 NTU

เมื่อน้ำมีตะกอนมากเกินกว่าระบบจะรองรับได้ การประปาส่วนภูมิภาคจึงต้องลดกำลังการผลิต ส่งผลให้การจ่ายน้ำใน 14 หมู่บ้านลดเหลือประมาณ 60% ก่อนฟื้นตัวเป็น 80% ตามรายงานวันที่ 6 พฤศจิกายน

น้ำประปาที่บ้านยังปลอดภัยหรือไม่?

ผลตรวจสารหนู 25 เท่าเป็นการตรวจน้ำในแม่น้ำ ไม่ใช่น้ำประปาที่ผ่านระบบผลิตแล้ว จึงยังสรุปไม่ได้ว่าน้ำประปาทุกบ้านมีสารหนูปนเปื้อน

กรมอนามัยแนะนำให้หลีกเลี่ยงการนำน้ำจากแม่น้ำสายมาใช้ดื่ม ทำอาหาร ล้างผักผลไม้ หรืออาบน้ำ จนกว่าจะยืนยันความปลอดภัย ส่วนการต้มน้ำไม่สามารถกำจัดสารหนูที่ละลายอยู่ในน้ำได้

สารหนูมาจากไหน?

กิจกรรมเหมืองแร่บริเวณต้นน้ำในเมียนมาเป็นหนึ่งในข้อกังวล แต่ยังไม่มีผลตรวจยืนยันแหล่งกำเนิดสารหนูในเหตุการณ์ล่าสุด

เจ้าหน้าที่อยู่ระหว่างตรวจสอบความเป็นไปได้ ทั้งฝนที่ชะล้างตะกอนจากต้นน้ำ และระดับน้ำในแม่น้ำที่เปลี่ยนแปลง ซึ่งอาจส่งผลต่อความเข้มข้นของสารปนเปื้อน

สำหรับสถานการณ์ล่าสุด ยังต้องรอผลตรวจยืนยันสารหนู พร้อมตรวจคุณภาพน้ำหลังผ่านระบบผลิตและน้ำที่ปลายก๊อก เพื่อให้ประชาชนทราบว่าน้ำประปาที่ใช้อยู่มีความปลอดภัยเพียงใด