ทะเลอังกฤษเดือด! ระบบนิเวศปั่นป่วน สัตว์ทะเลเปลี่ยนถิ่น

การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกำลังทิ้งร่องรอยชัดเจนไว้ในทะเลและชายฝั่งทั่วโลก โดยเฉพาะอุณหภูมิน้ำทะเลที่สูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งไม่เพียงสะท้อนภาวะโลกร้อน แต่ยังส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบนิเวศทางทะเล สิ่งมีชีวิต และวิถีชีวิตของมนุษย์ บทความนี้สะท้อนภาพผลกระทบของทะเลที่อุ่นขึ้นในสหราชอาณาจักร ผ่านข้อมูลทางวิทยาศาสตร์และการมีส่วนร่วมของภาคประชาชนในการเฝ้าติดตามการเปลี่ยนแปลงของโลกทะเล

อุณหภูมิน้ำทะเลเป็นหนึ่งในตัวชี้วัดการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เก่าแก่และเชื่อถือได้มากที่สุด มนุษย์เริ่มบันทึกข้อมูลนี้มากว่า 150 ปี ตั้งแต่ยุคที่เรือใบเดินสมุทรใช้เทอร์โมมิเตอร์พื้นฐานหย่อนลงไปในทะเล ทำให้เกิดฐานข้อมูลต่อเนื่องยาวนานจนถึงปัจจุบัน ปัจจุบัน โครงการวิทยาศาสตร์ภาคประชาชนอย่าง “Big Blue Bag” ได้นำแนวคิดนี้กลับมาใช้อีกครั้ง โดยเปิดโอกาสให้ประชาชนและนักดำน้ำร่วมกันเก็บข้อมูลอุณหภูมิน้ำผิวทะเลตามแนวชายฝั่ง

ข้อมูลที่ได้จากทั่วสหราชอาณาจักรสะท้อนแนวโน้มที่น่ากังวลอย่างยิ่ง ปี 2025 บันทึกเดือนพฤษภาคมและมิถุนายนที่ร้อนที่สุดเท่าที่เคยมีมา ส่งผลให้น้ำทะเลตามชายฝั่งอังกฤษมีอุณหภูมิสูงถึง 18–20 องศาเซลเซียส ซึ่งถือว่าสูงผิดปกติสำหรับภูมิภาคนี้ การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวสร้างแรงสั่นสะเทือนต่อระบบนิเวศทางทะเลอย่างชัดเจน

หนึ่งในผลกระทบที่เห็นได้ชัดคือการเพิ่มจำนวนอย่างรวดเร็วของสัตว์ทะเลบางชนิด เช่น หมึกยักษ์ ซึ่งขยายถิ่นอาศัยขึ้นสู่พื้นที่ชายฝั่งทางตอนใต้ของอังกฤษ และส่งผลกระทบต่อการประมงพื้นบ้าน ขณะเดียวกัน การเพิ่มขึ้นของฝูงแมงกะพรุนจำนวนมหาศาลตามแนวชายฝั่ง โดยเฉพาะในพื้นที่เซาท์แฮมส์ สะท้อนการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของระบบนิเวศทะเลอย่างลึกซึ้ง อย่างไรก็ตาม ทะเลที่อุ่นขึ้นยังเอื้อให้สัตว์หายากบางชนิดปรากฏตัว เช่น การพบเต่ามะเฟืองเข้ามาหากินในอ่าวสตาร์ต ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ที่พบได้น้อยในอดีต

ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วและรุนแรง บทบาทของข้อมูลจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง การเฝ้าติดตามอย่างเป็นระบบช่วยยืนยันว่าแนวโน้มเหล่านี้ไม่ใช่เหตุการณ์เฉพาะหน้า แต่เป็นทิศทางระยะยาวที่กำลังดำเนินไปอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ โครงการวิทยาศาสตร์ภาคประชาชน เช่น Big Blue Bag เปิดพื้นที่ให้ประชาชน โดยเฉพาะนักดำน้ำ ซึ่งอยู่ใกล้ชิดกับทะเลมากที่สุด ได้มีส่วนร่วมในการเก็บข้อมูลที่สามารถนำไปใช้สนับสนุนงานวิจัย การกำหนดนโยบาย และการถกเถียงด้านสิ่งแวดล้อมในอนาคต

อุณหภูมิน้ำทะเลที่สูงขึ้นเป็นสัญญาณชัดเจนของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และกำลังเปลี่ยนแปลงระบบนิเวศทางทะเลอย่างลึกซึ้ง จากการเปลี่ยนแปลงของชนิดพันธุ์ การระบาดของสิ่งมีชีวิตบางกลุ่ม ไปจนถึงการปรากฏตัวของสัตว์ทะเลหายาก บทบาทของประชาชนในฐานะผู้สังเกตการณ์และผู้เก็บข้อมูลจึงมีความสำคัญมากกว่าที่เคย ทะเลไม่อาจเป็นเพียงพื้นที่พักผ่อนอีกต่อไป หากแต่เป็นพื้นที่ที่ต้องได้รับการบันทึก ปกป้อง และใช้เป็นหลักฐานสำคัญในการขับเคลื่อนการรับมือกับวิกฤตสภาพภูมิอากาศในระยะยาว