ตึงเครียด! "ทรัมป์" ยึดฮอร์มุซ อิหร่านโต้กลับ น้ำมันพุ่ง 9%

สถานการณ์ในอ่าวเปอร์เซียทวีความรุนแรงขึ้นอีกครั้ง หลังทหารสหรัฐฯ เปิดปฏิบัติการโจมตีอิหร่านต่อเนื่องเป็นคืนที่ 3 ขณะที่เรือบรรทุกน้ำมันอย่างน้อย 2 ลำถูกโจมตีระหว่างแล่นผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งพลังงานที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของโลก

กองบัญชาการกลางสหรัฐฯ หรือเซนต์คอม ระบุว่า เริ่มปฏิบัติการโจมตีตามคำสั่งของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ โดยมีเป้าหมายลดขีดความสามารถของอิหร่านในการควบคุมและโจมตีเรือภายในช่องแคบฮอร์มุซ

หลังจากนั้นไม่นาน กระทรวงกลาโหมสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์รายงานว่า ขีปนาวุธร่อนของอิหร่านโจมตีเรือบรรทุกน้ำมันของยูเออี 2 ลำ ขณะเดินเรือผ่านช่องทางใต้ของช่องแคบในน่านน้ำโอมาน ส่งผลให้ลูกเรือเสียชีวิต 1 คน และบาดเจ็บอีก 8 คน

ด้านหน่วยงานการค้าทางทะเลของสหราชอาณาจักรรายงานแยกกันว่า มีเรือบรรทุกน้ำมันถูกวัตถุไม่ทราบชนิดโจมตี บริเวณห่างจากเมืองกัลฮัตของโอมานไปทางตะวันออกเฉียงเหนือประมาณ 40 ไมล์ทะเล แต่ลูกเรือทั้งหมดปลอดภัย 

อย่างไรก็ตาม ยังไม่สามารถยืนยันได้ว่าเป็นเหตุการณ์เดียวกันหรือไม่ ขณะที่อิหร่านยังไม่ได้ออกมาแสดงความเห็นต่อการโจมตีเรือล่าสุด

การปะทะเกิดขึ้นหลังทรัมป์ประกาศว่า ช่องแคบฮอร์มุซจะยังคงเปิดเดินเรือ ไม่ว่าอิหร่านจะยินยอมหรือไม่ พร้อมรื้อฟื้นมาตรการปิดล้อมเรือที่เดินทางเข้าออกท่าเรือและคลังน้ำมันของอิหร่าน รวมถึงเสนอให้สหรัฐฯ ทำหน้าที่เป็นผู้พิทักษ์ช่องแคบ แลกกับค่าตอบแทนร้อยละ 20 ของสินค้าที่ขนส่งผ่านเส้นทาง

อิหร่านปฏิเสธทันที โดยยืนยันว่า สหรัฐฯ ไม่มีสิทธิกำหนดอนาคตของช่องแคบฮอร์มุซ พร้อมประกาศว่าอิหร่านจะยังคงเป็นผู้ดูแลเส้นทางแห่งนี้ ขณะที่องค์การทางทะเลระหว่างประเทศระบุว่า ไม่มีฐานทางกฎหมายสำหรับการบังคับเรียกเก็บค่าธรรมเนียมจากเรือที่เดินทางผ่านช่องแคบซึ่งใช้เพื่อการเดินเรือระหว่างประเทศ

ความขัดแย้งรอบล่าสุดส่งผลให้ราคาน้ำมันพุ่งขึ้นมากกว่าร้อยละ 9 ภายในวันเดียว โดยน้ำมันดิบเบรนท์ทำสถิติปรับขึ้นเป็นมูลค่ารายวันสูงที่สุดนับตั้งแต่ต้นเดือนเมษายน เนื่องจากตลาดกังวลว่า การเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซอาจหยุดชะงักเป็นวงกว้าง

ก่อนเกิดสงคราม เส้นทางนี้รองรับการขนส่งน้ำมันและก๊าซมากกว่า 15 ล้านบาร์เรลต่อวัน คิดเป็นมูลค่าอย่างน้อย 1,200 ล้านดอลลาร์ หรือประมาณ 38,000 ล้านบาท หากสหรัฐฯ เรียกเก็บค่าธรรมเนียมร้อยละ 20 ได้จริง อาจสร้างรายรับสูงถึงวันละ 250 ล้านดอลลาร์ หรือเกือบ 8,000 ล้านบาท

อย่างไรก็ตาม ประเด็นสำคัญสำหรับภาคธุรกิจไม่ได้อยู่ที่ราคาพลังงานเพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงความเสี่ยงที่ช่องแคบฮอร์มุซจะกลายเป็นพื้นที่ซึ่งมีกฎควบคุมจากหลายฝ่าย บริษัทเดินเรืออาจต้องรับมือทั้งมาตรการตรวจค้นของสหรัฐฯ เงื่อนไขเส้นทางของอิหร่าน และข้อกำหนดของประเทศชายฝั่ง ทำให้การประเมินวันส่งมอบสินค้าและความรับผิดชอบตามสัญญาซับซ้อนขึ้น

ข้อมูลจากมารีนทราฟฟิกระบุว่า ปริมาณเรือที่ผ่านช่องแคบระหว่างวันที่ 10-12 กรกฎาคม ลดลงประมาณร้อยละ 52 จากสัปดาห์ก่อน แม้เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ระบุว่าได้คุ้มกันเรือราว 20 ลำภายใน 24 ชั่วโมง สะท้อนว่า ผู้ประกอบการจำนวนมากยังเลือกชะลอการเดินทางมากกว่ารับความเสี่ยง และอาจเร่งให้ประเทศผู้ส่งออกน้ำมันลงทุนในท่อส่งและเส้นทางพลังงานทางเลือก เพื่อลดการพึ่งพาช่องแคบฮอร์มุซในระยะยาว