PTT นำเข้าน้ำมันดิบจากหลากหลายแหล่ง สร้างความมั่นคงทางพลังงาน

#PTT #ทันหุ้น – สงครามระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่าน ยังไม่มีทีท่าจะจบลงในระยะเวลาอันสั้น แม้จะมีการประกาศหยุดยิง เพื่อเข้าสู่โต๊ะเจรจา แต่ยังไม่สามารถบรรลุข้อตกลงกันได้ ทำให้สถานการณ์พลังงานโลกอยู่ในช่วงวิกฤติ โดยประเทศไทยถือเป็นผู้นำเข้าน้ำมันในสัดส่วนที่สูง ทำให้เกิดความกังวลเรื่องปริมาณการจัดหาน้ำมันว่าจะเพียงพอต่อความต้องการใช้ในประเทศหรือไม่ หากสถานการณ์มีความยืดเยื้อยาวนาน  

ความหวังของประเทศไทยที่จะพ้นวิกฤติครั้งนี้ไปได้ และมีน้ำมันเพียงพอใช้ในประเทศคงหนีไม่พ้นบริษัทพลังงานยักษ์ใหญ่ของไทย “บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) หรือ PTT ที่มีภารกิจสำคัญ คือการสร้างความมั่นคงทางพลังงานให้กับประเทศ ปตท. มีหน่วยธุรกิจการค้าระหว่างประเทศ (เทรดดิ้ง) โดยหัวใจสำคัญของความสำเร็จของธุรกิจนี้มาจากแนวคิดที่ว่า "PTT ไม่มีคู่แข่ง มีแต่คู่ค้า”  ทำให้ปัจจุบัน ปตท. มีคู่ค้ากว่า 1,600 ราย ในกว่า 80 ประเทศทั่วโลก  มีการขนส่งทางเรือกว่า 700 เที่ยวต่อปี  โดยมีปริมาณการค้าน้ำมันดิบเฉลี่ยประมาณ 1.3 ล้านบาร์เรลต่อวัน สูงกว่ากำลังการกลั่นน้ำมันดิบของกลุ่ม ปตท. ที่ 680,000 ล้านบาร์เรลต่อวัน หรือ กว่า 2 เท่า ซึ่งทำให้โรงกลั่นของกลุ่ม ปตท. สามารถผลิตได้เต็มกำลังการกลั่น 

สำหรับช่วงก่อนเกิดสงครามระหว่างสหรัฐกับอิหร่าน ปตท. มีการนำเข้าน้ำมันดิบจากตะวันออกกลางสัดส่วนมากกว่า  70% และแหล่งระยะไกล (Long-haul) เช่น สหรัฐอเมริกา-ลาตินอเมริกา-แอฟริกาตะวันตก และทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ประมาณ 20% และแหล่งระยะใกล้ เช่น มาเลเซีย-เวียดนาม-อินโดนีเซีย และการผลิตในไทยสัดส่วนอีก 10%   

แต่เมื่อช่องแคบฮอร์มุซปิด  ปตท. สามารถจัดหาแหล่งน้ำมันดิบอื่นมาทดแทนได้ สะท้อนจากเดือนเมษายน และพฤษภาคม ที่มีสัดส่วนการนำเข้าจากตะวันออกกลางเหลือเพียง 30% โดยเพิ่มการนำเข้าน้ำมันดิบจากแหล่งระยะไกล รวมเป็น 60%  และแหล่งระยะใกล้ (Far East)  อีก 5-10% โดยอาศัยความแข็งแกร่งของเครือข่ายการค้าระหว่างประเทศที่มีอยู่ทั่วโลก (Global Trading Network) 

โมเดลการค้าที่สำคัญที่สุดคือ Out-Out (ซื้อจากประเทศหนึ่งไปขายให้อีกประเทศหนึ่ง โดยไม่ผ่านประเทศ ไทย) เพราะช่วยให้  ปตท. สามารถ Divert หรือเปลี่ยนเส้นทางพลังงานกลับเข้าสู่ประเทศไทยได้หากเกิดภาวะฉุกเฉิน โดยโมเดลแบบ Out-Out  ของ ปตท. มีปริมาณค้าน้ำมันดิบทั่วโลกประมาณ 15 ล้านบาร์เรลต่อเดือน จึงสามารถนำเข้าประเทศไทยเพื่อชดเชยการนำเข้าจากช่องแคบฮอร์มุซที่ประมาณ 6 ล้านบาร์เรลต่อเดือนได้    

ทั้งนี้ แม้จะมีการปิดช่องแคบฮอร์มุซ แต่ ปตท. ยังมีการนำเข้าน้ำมันจากตะวันออกกลางได้ จาก 2 เส้นทางเดินเรือสำรองทดแทน คือ การขนส่งผ่านท่อส่งจากฝั่งตะวันออกไปตะวันตกของซาอุดีอาระเบีย เพื่อส่งน้ำมันไปที่ท่าเรือยานบู (Yanbu) ที่ตั้งอยู่ในฝั่งทะเลแดง มีกำลังการส่งน้ำมันดิบประมาณ 5 ล้านบาร์เรลต่อวัน และท่าเรือฟูไจราห์ (Fujairah) ของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) เป็นพื้นที่ที่อยู่ภายนอกช่องแคบฮอร์มุซ มีกำลังการส่งน้ำมันอยู่ที่ประมาณ 1.8 ล้านบาร์เรลต่อวัน  

ทั้งนี้ 2 เส้นทางเดินเรือดังกล่าว ยังคงต้องเฝ้าระวัง เพราะเรือขนส่งน้ำมันดิบจากท่ายานบู ต้องผ่านช่องแคบบับเอลมันเดบ (Bab-al-Mandeb) ซึ่งเป็นทางออกจากทะเลแดง ที่มีความเสี่ยงจากสถานการณ์ความขัดแย้ง ที่อาจส่งผลกระทบต่อความปลอดภัยในการเดินเรือ หากมีการปิดช่องแคบบับเอลมันเดบ ต้องมีการเดินเรืออ้อมแหลมกู๊ดโฮป ซึ่งจะต้องจะใช้เวลาในการเดินเรือมาไทยมากขึ้น 

โดยแต่ละเส้นทางเรือนั้นมีระยะเวลาเดินเรือที่ต่างกัน หากนำเข้าจากสหรัฐอเมริกาและลาตินอเมริกา ใช้เวลาประมาณ 40-50 วัน  หากนำเข้าจากแอฟริกาตะวันตก ใช้เวลาเดินทางประมาณ 30 วัน  หากรับจากท่าเรือยานบู (Yanbu) ฝั่งทะเลแดงของซาอุดีอาระเบีย จะใช้เวลาประมาณ 20 วัน, ออสเตรเลีย ใช้เวลาประมาณ 10-15 วัน Far East และเพื่อนบ้าน ใช้เวลาเพียง 3-5 วัน และในภาวะเช่นนี้ ต้นทุนการนำเข้าน้ำมันดิบก็พุ่งกระฉูด ไม่ว่าจะเป็นค่าระวางเรือ เพิ่มขึ้น 3-5 เท่า แล้วแต่เส้นทาง ค่าพรีเมียมเพิ่มขึ้น 1-2 เท่า  

สำหรับการบริหารความเสี่ยงด้านราคา มีการซื้อขายตราสารอนุพันธ์ เพื่อป้องกันความเสี่ยงจากการทำการค้าและความผันผวนของราคาผลิตภัณฑ์ต่างๆ และยังใช้ระบบเทคโนโลยีการค้าที่ทันสมัยในการช่วยจับจังหวะซื้อ-ขายสัญญาอนุพันธ์ เพื่อบริหารความเสี่ยงอย่างมีประสิทธิภาพ 

ด้านการบริหารจัดการกองเรือถือว่ามีความสำคัญมากในการสร้างความมั่นคงทางพลังงาน  ซึ่งปัจจุบัน ปตท. มีเรือจำนวน 44 ลำ กระจายอยู่ทั่วโลก โดยอยู่ระหว่างการขนส่งสินค้ามาไทย ทั้งน้ำมัน ก๊าซธรรมชาติ ผลิตภัณฑ์ ปิโตร เคมี โดยทาง PTT มีเทคโนโลยี ที่เรียกว่า Vessel Tracking System (VTS) ซึ่งสามารถระบุความเร็วเรือ และวันที่จะมาถึงประเทศได้อย่าง Real-time เพื่อช่วยในการตัดสินใจและวางแผนการเดินเรือ เพื่อให้มั่นใจว่าการจัดหาและขนส่งผลิตภัณฑ์ รวมถึงน้ำมันดิบมายังประเทศไทยจะเป็นไปอย่างปลอดภัย มีประสิทธิภาพและมั่นคง