เตือน 4 ชาติอาเซียน เสี่ยงจมใต้หมอกควันรุนแรง จาก “เอลนีโญ” ช่วงส.ค.-ก.ย.นี้

สถาบันกิจการระหว่างประเทศแห่งสิงคโปร์ (Singapore Institute of International Affairs: SIIA) ออกคำเตือนว่า 4 ประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้แก่ สิงคโปร์ อินโดนีเซีย มาเลเซีย และบรูไน มีความเสี่ยงสูงที่จะเผชิญปัญหาหมอกควันข้ามพรมแดนรุนแรงในปี 2569 จากปัจจัยด้านสภาพอากาศที่ร้อนและแห้งผิดปกติ อิทธิพลของปรากฏการณ์เอลนีโญ ความต้องการเชื้อเพลิงชีวภาพที่เพิ่มขึ้น และแรงกดดันทางเศรษฐกิจจากสถานการณ์ความขัดแย้งในตะวันออกกลาง

รายงานประเมินความเสี่ยงหมอกควันประจำปีของสถาบันฯ ระบุว่า ปีนี้เป็นครั้งที่ 2 นับตั้งแต่เริ่มจัดทำรายงานในปี 2562 ที่มีการยกระดับการแจ้งเตือนความเสี่ยงหมอกควันสู่ “ระดับสีแดง” ซึ่งเป็นระดับสูงสุด โดยก่อนหน้านี้เคยมีการประกาศเตือนในระดับเดียวกันมาแล้วเมื่อปี 2566

สถาบันฯ คาดว่า ช่วงเดือนสิงหาคมถึงกันยายนจะเป็นช่วงที่มีความเสี่ยงสูงสุดต่อการเกิดหมอกควันในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เนื่องจากอิทธิพลร่วมของปรากฏการณ์เอลนีโญและปรากฏการณ์ไดโพลมหาสมุทรอินเดีย (Indian Ocean Dipole: IOD) ซึ่งอาจส่งผลให้ฤดูแล้งยาวนานและรุนแรงกว่าปกติ เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดไฟป่าและไฟในพื้นที่พรุ โดยเฉพาะในอินโดนีเซียซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดหมอกควันข้ามพรมแดนสำคัญของภูมิภาค

นอกจากนี้ รายงานยังชี้ให้เห็นว่า ความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจและต้นทุนการผลิตที่เพิ่มสูงขึ้น อาจบั่นทอนความสามารถในการป้องกันและจัดการไฟป่าของภาคธุรกิจและชุมชนท้องถิ่น โดยราคาปุ๋ยและเชื้อเพลิงที่ปรับตัวสูงขึ้นจากผลกระทบของความขัดแย้งในตะวันออกกลาง โดยเฉพาะสถานการณ์ในอิหร่าน อาจทำให้บางภาคส่วนหันกลับไปใช้วิธีเผาพื้นที่เพื่อเตรียมการเกษตรหรือกำจัดของเสียทางการเกษตร แทนการใช้เครื่องจักร ซึ่งเป็นแนวทางที่ก่อให้เกิดมลพิษและไม่ยั่งยืน

อีกปัจจัยที่น่ากังวลคือ ความต้องการเชื้อเพลิงชีวภาพที่เพิ่มขึ้นจากความกังวลด้านความมั่นคงทางพลังงานของหลายประเทศ อาจส่งผลให้มีการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างเข้มข้นมากขึ้น ทั้งการขยายพื้นที่เพาะปลูกและการปรับเปลี่ยนการใช้ที่ดิน ซึ่งอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดไฟป่าและปัญหาหมอกควันในภูมิภาค

สถาบันกิจการระหว่างประเทศแห่งสิงคโปร์ระบุว่า การรับมือปัญหาหมอกควันข้ามพรมแดนในปีนี้จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมืออย่างใกล้ชิดระหว่างประเทศสมาชิกอาเซียน รวมถึงการส่งเสริมการบริหารจัดการที่ดินอย่างยั่งยืน การลดการเผาในที่โล่ง และการเฝ้าระวังพื้นที่เสี่ยงอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อป้องกันไม่ให้สถานการณ์หมอกควันส่งผลกระทบต่อสุขภาพ เศรษฐกิจ และคุณภาพชีวิตของประชาชนในภูมิภาค