พืชสมุนไพรนั้นมีมากมายหลายชนิด ซึ่งล้วนแล้วแต่มีคุณค่าและมีสรรพคุณเป็นอย่างมาก ในสมัยโบราณมักจะนำสมุนไพรมาใช้ในการรักษาอาการเจ็บป่วยต่าง ๆ และได้มีการบันทึกเป็นตำรายาสมุนไพรสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน แต่เมื่อเวลาผ่านมาจนถึงปัจจุบัน การนำพืชสมุนไพรมาใช้นั้นเริ่มลดน้อยลง เพราะคนทั่วไปมักจะนิยมใช้ยาแผนปัจจุบันที่มีความง่ายและสะดวกกว่า ทำให้พืชสมุนไพรเริ่มเป็นที่รู้จักน้อยลง มีเพียงไม่กี่ชนิดเท่านั้นที่เป็นที่รู้จักและถูกนำมาใช้ อีกทั้งพืชสมุนไพรบางชนิดก็หายากเต็มทีและเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์เป็นอย่างมากผู้เขียนจึงมีความตั้งใจเป็นอย่างยิ่งในการนำของข้อมูลต่าง ๆ เกี่ยวกับพืชสมุนไพรแต่ละชนิด ทั้งด้านของลักษณะและสรรพคุณ เพื่อเผยแพร่ให้พืชสมุนไพรกลับมาเป็นที่รู้จักมากขึ้น ซึ่งในบทความนี้ผู้เขียนได้นำข้อมูลพืชสมุนไพรหนึ่งชนิดที่มีความเก่าแก่และน่าสนใจมาบอกเล่า สมุนไพรชนิดนี้มีชื่อว่า “ยี่โถ” ไม้ประดับที่หลายคนอาจยังไม่ทราบว่าพืชชนิดนี้มีสรรพคุณรักษาอาการต่าง ๆ ได้ไม่น้อยเลยทีเดียวภาพถ่ายโดยผู้เขียนลักษณะของ “ยี่โถ” เป็นไม้พุ่มขนาดกลาง แตกกิ่งออกเป็นพุ่ม ลำต้นตรง ผิวเปลือกบางเรียบมีสีเทาอมดำ ใบมีรูปร่างรี ปลายและโคนใบแหลมคล้ายหอก ขอบใบเรียบหนาแข็ง มีสีเขียวเข้ม ดอกจะมีสีชมพูและสีขาว มีกลิ่นหอม ดอกจะมีทั้งแบบซ้อนกันและไม่ซ้อนกัน มักจะออกตามซอกใบตรงปลายกิ่ง ผลเป็นรูปฝักยาว เมื่อแก่เปลือกแข็งจะแตกออก และมีเมล็ดอยู่ภายในจำนวนมาก จะมีขนคล้าย ๆ เส้นไหมติดอยู่ทำให้ลอยลมไปได้ไกล โดยต้นยี่โถนั้นสามารถออกดอกได้ทั้งปีสรรพคุณของ “ยี่โถ” ช่วยรักษาโรคหัวใจ ช่วยปรับชีพจรให้ปกติ ช่วยขับปัสสาวะ แก้ปวดศีรษะ ช่วยรักษากลากเกลื้อน รักษาแผลพุพองภาพถ่ายโดยผู้เขียนเมื่อสมัยที่ผู้เขียนเป็นเด็กนั้นมักจะเห็นต้น “ยี่โถ” ถูกปลูกไว้ประดับบริเวณบ้านเพราะมีดอกที่สวยงามและมีกลิ่นหอม ปู่ของผู้เขียนได้เล่าว่า “ยี่โถ” นั้นมีสรรพคุณสามารถนำมารักษาและแก้อาการต่าง ๆ ได้หลายอย่างก็จริง แต่ก็ต้องใช้อย่างระมัดระวังเพราะน้ำยางจากทุกส่วนของลำต้นนั้นเป็นพิษ หากใช้ไม่ถูกต้องก็จะเป็นอันตรายต่อร่างกายได้ ปู่จึงแนะนำว่าหากไม่ชำนาญในการใช้สมุนไพรชนิดนี้ดีพอ ก็ให้ใช้เป็นยาภายนอกใช้รักษาโรคผิวหนัง โดยการนำรากและเปลือกของ “ยี่โถ” มาล้างน้ำเกลือให้สะอาด จากนั้นนำมาบดให้ละเอียดผสมกับเหล้าขาว ทาบริเวณที่เป็นกลากเกลื้อน โดยให้ทาประจำเช้าเย็นติดต่อกันทุกวันภายใน 3 วันก็จะหายจากอาการโรคผิวหนังที่เป็นอยู่ แต่หากจะใช้เพื่อรักษาแผลพุพองก็สามารถนำรากกับเปลือกมาบดให้ละเอียดแล้วทาบริเวณที่เป็นแผลได้เลย โดยไม่ต้องใส่ผสมเหล้าขาวลงไป แต่หากนำฝักสดมาต้มแล้วดื่มแทนน้ำชาก็จะเป็นยาช่วยขับปัสสาวะได้เป็นอย่างดีที่กล่าวมานั้นเป็นเพียงสรรพคุณบางส่วนที่ผู้เขียนเคยมีประสบการณ์มา ซึ่งนอกจากนี้ “ยี่โถ” ยังสามารถนำไปผสมกับพืชสมุนไพรชนิดอื่นเพื่อประกอบเป็นยารักษาโรคได้อีกหลายอาการ ซึ่งผู้เขียนหวังเป็นอย่างยิ่งว่าบทความนี้จะทำให้ทุกท่านหันมาสนใจ และให้ความสำคัญกับพืชสมุนไพรมากขึ้นเพื่อช่วยกันอนุรักษ์ให้คงอยู่สืบไปภาพถ่ายโดยผู้เขียน