หรือเราติดกับดัก "Toxic Productivity" ทำไมยิ่งพัฒนาตัวเอง ยิ่งรู้สึกว่าตัวเอง "ยังดีไม่พอ"

ทุกวันนี้มีทั้งหนังสือ Podcast และคอนเทนต์ที่บอกให้ "เก่งขึ้น" "มีวินัยขึ้น" 

"ตื่นเช้าขึ้น" "ทำให้ตัวเองดีขึ้นทุกวัน" แต่บางครั้งการพัฒนาตัวเองกลับทำให้รู้สึกว่า "ฉันยังดีไม่พอ" เรากำลังพัฒนาตัวเอง หรือกำลังพยายามวิ่งหนีความรู้สึกว่าตัวเองไม่ดีพอกันแน่?

Healthy Self-improvement กับการกดดันตัวเองต่างกันอย่างไร

หนึ่งในความแตกต่างสำคัญคือจุดเริ่มต้นของความรู้สึกและความยืดหยุ่นทางจิตใจ

Healthy Self-improvement มีจุดเริ่มต้นจากการอยากพัฒนาตัวเอง เพราะเชื่อว่าชีวิตสามารถทำให้ดีขึ้นได้อีก ไม่ใช่เพราะไม่ชอบหรือไม่พอใจในตัวตนที่เป็นอยู่ และมีความยืดหยุ่นสูง หากวันไหนทำไม่ได้ตามแผนก็อภัยให้ตัวเองและเริ่มต้นใหม่ได้โดยไม่รู้สึกสูญเสียคุณค่าในตัวเอง

แตกต่างจากการกดดันตัวเองที่มักมีจุดเริ่มต้นจากความกลัว ความวิตกกังวล หรือความไม่พอใจในสิ่งที่ตัวเองเป็นอยู่ ทำให้ต้องทำตามเป้าหมายเพื่อพิสูจน์ตัวเองหรือกลบเกลื่อนความไม่พอใจนั้น

ทำไมการเปรียบเทียบตัวเองกับคนอื่นจึงทำให้การพัฒนาตัวเองกลายเป็นความเครียด

คนส่วนใหญ่มีสัญชาตญาณในการเปรียบเทียบตัวเองกับผู้อื่นเพื่อประเมินสถานะในสังคม แต่ปัจจุบันสาเหตุของการเปรียบเทียบนี้เปลี่ยนไป เพราะบางคนเปรียบเทียบความเหนื่อยของตัวเองกับภาพความสำเร็จของคนอื่นบนโซเชียลมีเดีย โดยมุ่งแค่ผลลัพธ์ ไม่ได้มองวิธีการหรือสิ่งที่อยู่เบื้องหลังความสำเร็จนั้น ซึ่งทำให้สมองเริ่มประเมินว่าตัวเองบกพร่องและล้าหลัง และนั่นเองที่กระตุ้นให้เกิดความเครียด

จะรู้ได้อย่างไรว่ากำลังพัฒนาตัวเองเพราะ "อยากเติบโต" หรือเพราะ "รู้สึกว่าตัวเองไม่ดีพอ" สังเกตได้จากการใช้ชีวิตประจำวันของตัวเอง

หากเป็นการ "อยากเติบโต" จะรู้สึกตื่นเต้นและมีความสุขเมื่อได้เรียนรู้อะไรใหม่ๆ 

แม้จะเหนื่อยหรือยากลำบาก เมื่อทำไม่ได้ก็รู้สึกเสียดายเล็กน้อยแต่เข้าใจสาเหตุ และเมื่อทำได้ก็รู้สึกภูมิใจและกล้าชื่นชมตัวเอง

แต่หากเป็น "ความรู้สึกว่าตัวเองไม่ดีพอ" จะรู้สึกกังวลและกลัวว่าคนอื่นจะมองว่าแย่ เมื่อทำไม่ได้ก็โทษตัวเองว่าล้มเหลว และเมื่อทำได้ก็ไม่ค่อยภูมิใจหรือไม่กล้า

ชื่นชมตัวเอง

การพักและการยอมรับตัวเองในจุดที่เป็นอยู่ มีส่วนสำคัญต่อการเติบโตอย่างไร

หลายคนเข้าใจผิดว่าการพักคือความอ่อนแอ และการยอมรับตัวเองคือการหยุดพัฒนา แต่จริงๆ แล้วไม่ใช่เลย

การพัฒนาตัวเองต้องใช้แรงใจควบคู่ไปกับแรงกาย หากฝืนโดยไม่พัก สมองจะเข้าสู่ภาวะล้าเรื้อรัง การหยุดพักช่วยให้ระบบประสาทผ่อนคลายและกลับมามีพลังเพื่อนำไปใช้พัฒนาต่อไป

ส่วนการยอมรับตัวเองเป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืน เพราะเมื่อเรารับรู้ว่าตัวเองเป็นอย่างไร จึงจะรู้ว่าควรพัฒนาอย่างไรอย่างแท้จริง

หากสนใจปรึกษาจิตแพทย์ และนักจิตวิทยาคลินิก ติดต่อได้ที่

Me Center คริสตัล ดีไซน์ เซนเตอร์ (CDC) ชั้น 2 

โทร 085-355-2255

Line Official: @mecenter (https://lin.ee/mCheDsu)

เครดิตบทความ