แทรกพลังงานเชื่อมั่นพัง   หยุดหาเสียงได้ไม่คุ้มเสีย

#พลังงาน #ทันหุ้น - กูรูพลังงานชี้การเมืองหาเสียงปรับโครงสร้างค่ากลั่นลดได้ 0.35 บาท แต่ทำความเชื่อมั่นพลังงานพัง ลั่นต้องเข้าใจไซเคิลธุรกิจดี 3 ปี แย่ 7 ปี ชี้บทเรียนการบินไทย อย่าแซงแทรงธุรกิจที่มีการแข่งขัน มองอนาคตค่ากลั่นปีหน้าลดลง แต่ต้องเผชิญต้นทุนแฝงมากขึ้น เชื่อรัฐไม่กล้าเปิดแผล จี้ปลดล็อกส่งออก

นายสุวัฒน์  สินสาฎก กรรมการผู้จัดการ บริษัทหลักทรัพย์ โกลเบล็ก จำกัด (มหาชน) ผู้เชี่ยวชาญด้านอุตสาหกรรมพลังงาน เปิดเผยว่า ปัจจุบันอุตสาหกรรมพลังงานไทยกำลังเผชิญความเสี่ยงครั้งใหญ่จากการที่ภาครัฐเข้ามาแทรกแซงโครงสร้างพลังงานอย่างเบ็ดเสร็จครบทั้ง 3 ภาคหลัก ได้แก่ ภาคค่าการตลาดปั๊มน้ำมัน, ภาคไฟฟ้า และล่าสุดคือภาคโรงกลั่นน้ำมัน การแทรกแซงดังกล่าวเน้นผลประโยชน์ทางการเมืองและการหาเสียงเป็นหลัก  โดยการรื้อโครงสร้างราคาน้ำมันหน้าโรงกลั่นตัดต้นทุนแฝงล่าสุด สามารถลดราคาหน้าปั๊มลงได้เพียง 0.35 บาท ซึ่งไม่มีนัยสำคัญเมื่อเทียบกับราคาน้ำมันหน้าปั๊มที่ระดับ 40–50 บาทต่อลิตร  แต่กลับส่งผลกระทบรุนแรงต่อความเชื่อมั่นของนักลงทุนต่างชาติ

ขณะที่การโจมตีโรงกลั่นที่อ้างอิงค่ากลั่นสิงคโปร์เป็นการเอาเปรียบประชาชนนั้น ถือว่าอันตราย เพราะความเป็นจริง ตลาดพลังงานเป็นตลาดเสรี แม้แต่สหรัฐอเมริกาก็มีการใช้ราคาตลาดเช่นกัน เพื่อป้องกันกลไกบิดเบือนและส่งผลร้าย โดยยกตัวอย่างการบินไทย ที่ภาครัฐเข้าไปแทรกแซงซื้อเครื่องบินจนขาดทุนในก่อนหน้า

“อุตสาหกรรมใดก็ตามที่ภาครัฐเข้าไปยุ่งหรือแทรกแซงมากที่สุด มักจะเป็นอุตสาหกรรมที่เจ๊งและล้มเหลวมากที่สุด ไม่ว่าจะเป็นการบินไทย หรือการรถไฟแห่งประเทศไทย ในทางกลับกัน อุตสาหกรรมที่รัฐปล่อยให้กลไกตลาดทำงานอย่างเสรีและยุ่งน้อยที่สุด จะเป็นอุตสาหกรรมที่รุ่งเรืองที่สุด”

@ ชี้ต้องเข้าใจ "วัฏจักรธุรกิจ"

ในประเด็นเรื่องผลกำไรของโรงกลั่น นายสุวัฒน์ชี้ว่า ภาคการเมืองและสังคมมักมองความจริงไม่ครบถ้วน โดยหยิบยกเฉพาะช่วงที่โรงกลั่นมีกำไรสูงมาอ้างว่ากำไรเกินควร โดยไม่เข้าใจธรรมชาติของ วัฏจักรธุรกิจของธุรกิจพลังงานและโรงกลั่น ซึ่งเป็นธุรกิจวัฏจักรที่มีความผันผวนสูง โดยทั่วไปช่วงขาขึ้นจะมีความยาวนานเพียง 2–3 ปี ในขณะที่ช่วงขาลงอาจยาวนานถึง 5–7 ปี การประเมินผลตอบแทนและผลกำไรที่แท้จริง ต้องคำนวณจากค่าเฉลี่ยระยะยาว 7–10 ปี ซึ่งสะท้อนผลตอบแทนเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 10% เท่านั้น

ดังนั้นช่วงที่โรงกลั่นกำไรสูง จำเป็นต้องสะสมสภาพคล่องไว้เพื่อรองรับช่วงขาดทุนในภาวะดาวน์ไซเคิล แต่เมื่อรัฐบาลเข้ามาแทรกแซงคุมกำไรในช่วงอัปไซเคิล คำถามสำคัญคือหากปีหน้าโรงกลั่นประสบภาวะขาดทุน ภาครัฐจะเข้ามาชดเชยให้เอกชนหรือไม่ ทั้งนี้โรงกลั่นต่างชาติอย่าง เอสโซ่ (Esso) ได้ขายธุรกิจออกไปแล้วจากการแทรกแซง และทราบว่า SPRC มีความประสงค์ที่จะขายธุรกิจและถอนการลงทุนออกจากประเทศไทย เนื่องจากไม่ต้องการแบกรับความเสี่ยงเชิงนโยบายที่ไร้กลไกตลาดเสรี

@ ค่าการกลั่นปีหน้าร่วง  

สำหรับแนวโน้ม ค่าการกลั่น (GRM) ในไตรมาส 4 ปีนี้ต่อเนื่องถึงปีหน้า จะปรับตัวลดลงอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากปัจจัยชั่วคราวจากภาวะสงครามเริ่มทยอยคลี่คลาย โดยมองว่าจะอยู่ในระดับ 15 ดอลลาร์ และมีโอกาสต่ำกว่า 10 ดอลลาร์ ซึ่งตามธรรมชาติในภาวะปกติจะอยู่ที่ระดับ 4–7 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ขณะที่ต้นทุนดำเนินงานของโรงกลั่นอยู่ที่ 3–5 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่โรงกลั่นไทยต้องเผชิญอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้คือ ต้นทุนแฝง 3 ก้อนใหญ่ ได้แก่ ค่าขนส่ง ค่าประกันภัย และพรีเมียม ในภาวะปกติ ต้นทุนนี้รวมกันจะอยู่ที่เพียง 4–6 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล แต่จากสถานการณ์เรือบรรทุกน้ำมันถูกโจมตีในตะวันออกกลาง ส่งผลให้ฝูงเรือขนส่งน้ำมันทั่วโลกได้รับความเสียหายและขาดแคลน ทำให้ต้นทุนแฝง 3 ก้อนนี้พุ่งสูงขึ้นอย่างกะทันหันไปทะลุ 20 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล จะกดดันให้ค่าการกลั่นสุทธิลดลง

ดังนั้นเชื่อว่าหลังจากมาตราการดึงเงินโรงกลั่น 2 บาท สิ้นสุดเดือนพฤศจิกายน รัฐบาลจะไม่กล้าต่อเวลา เนื่องจาก โรงกลั่นจะเริ่มรับรู้ต้นทุนน้ำมันดิบชุดใหม่ในเดือนธันวาคม ที่ขึ้นไปแตะมากกว่า 20 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล จะกดดันให้ค่าการกลั่นจริงของโรงกลั่นในเดือนธันวาคมลดลงอย่างหนักจน ต่ำกว่า 10 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล หากยังฝืนขอต่อเวลาในเดือนธันวาคม จะเป็นการเปิดเผยความลับ ให้สังคมเห็นว่า รัฐรีดเงินโรงกลั่นทั้งๆ ที่เริ่มขาดทุน จะกลายเป็นภาพลบต่อรัฐบาล

@ จี้ปลดล็อกส่งออกน้ำมัน

นายสุวัฒน์ ยังกล่าวถึง มาตรการภาครัฐที่จำกัดหรือห้ามการส่งออกน้ำมันสำเร็จรูป ได้สร้างผลกระทบเชิงโครงสร้างอย่างรุนแรง เนื่องจาก โรงกลั่นน้ำมันทั้ง 6 แห่งในประเทศไทย มีกำลังการกลั่นรวมประมาณ 1 ล้านบาร์เรลต่อวัน ขณะที่ความต้องการบริโภคน้ำมันภายในประเทศอยู่ที่ประมาณ 850,000 บาร์เรลต่อวัน ดังนั้นบริษัทที่ส่งออกมากสุด 25% ของกำลังการผลิต อย่าง IRPC จะต้องลดกำลังการผลิตลงประมาณ 10% เพราะถังเก็บน้ำมันเต็มความจุแล้ว

พร้อมเสนอแนะทางออกเชิงนโยบายว่า ภาครัฐควรเปลี่ยนบทบาทจากการแทรกแซงโครงสร้างราคาสินค้า มาเป็นการขอความร่วมมือจากเอกชนเป็นครั้งคราวในช่วงวิกฤติ พร้อมทั้งเร่งแก้ไขปัญหาที่ตรงจุด เช่น การปรับลดภาษีมูลค่าเพิ่มน้ำมันที่จัดเก็บซ้ำซ้อน แทนที่จะนำเงินกองทุนน้ำมันไปอุดหนุนแบบถัวเฉลี่ยจนเกิดภาระหนี้สินมหาศาล รวมถึงการส่งเสริมนโยบายพลังงานชีวภาพ (Biofuels) อย่างถาวร