บักถั่วแฮหรือถั่วแฮผักพื้นบ้านอีกชนิดที่คนรุ่นใหม่ ๆ ทุกวันนี้รู้จักกันน้อยมากก็คือ ถั่วแฮ หรือ"บักถั่วแฮ"ในภาษาอิสาน เผอิญวันนี้ผมไปเห็นต้นมันกำลังออกฝักงามเลยเก็บภาพมาเล่าเรื่องเตือนความจำกันสักนิดเกี่ยวกับพืชผักชนิดนี้ เผื่อมีคนสนใจอยากลิ้มลองบ้างครับผมบักถั่วแฮหรือถั่วแฮนี้ คนอิสานรุ่นเก่า ๆ มักนิยมปลูกไว้ตามเรือกสวนไร่นาเสมอ ตามตลาดผมไม่เคยเห็นว่ามีใครนำถั่วแฮนี้ไปวางขาย อยากกินต้องหาเก็บเอาตามต้นที่มีบ้างอยู่ตามโพนนาหรือสวนข้างบ้านคนรุ่นเก่า ๆ แต่ทุกวันนี้เริ่มจะหายากแล้วหรือคนรุ่นใหม่ ๆ อาจไม่นิยมรับประทานกันแล้วก็ได้ส่วนที่นิยมนำมารับประทานส่วนมากจะเป็นฝักอ่อน ๆ ของถั่วแฮ ที่มีรสค่อนข้างฝาด แต่กินกับแจ่วบองนี้อร่อยมากเลย คนโบราณรุ่นก่อน ๆ มักนิยมนำถั่วแฮมากินแทนผักหรือจะกินกับป่นปลาบ้างก็ได้ อร่อยเหมือนกันถั่วแฮนี้สมัยผมเป็นเด็กมันจะถูกนำมากินคู่กับตำเมี่ยงลำข่า โดยเอาลำข่าอ่อน ๆ มาหั่นเป็นแว่น ๆ ตำพริกแห้งก่อนตามความต้องการความเผ็ด การตำเมี่ยงข่าส่วนมากจะใช้พริกแห้ง พอตำเสร็จจึงเติมข่าหั่นลงครกตำให้ละเอียดเข้ากันกับพริกแห้ง จากนั้นจึงเติมเครื่องปรุงต่าง ๆ มีน้ำปลาร้า มะขามเปียก ผงชูรส เหยาะน้ำปลานิดหน่อย จากนั้นจึงใช้สากคน ๆ ตำ ๆให้เข้ากัน อย่างมะขามเปียกนี้ไม่ต้องแช่น้ำก่อนแล้วเอามาใส่ร่วมเครื่องปรุง แต่เอามะขามเปียกเปล่า ๆ ลงตำร่วมกับข่าหั่นเลย พอเสร็จจะได้ตำเมี่ยงข่าที่มีรสชาติอร่อย เผ็ดข่า เผ็ดพริก และเปรี้ยวมะขาม จากนั้นจึงนำมารับประทานกับพืชผักเครื่องประกอบรายการ อันได้แก่ ผักถั่วแฮนี้เอง นอกจากถั่วแฮแล้วการกินเมี่ยงลำข่าอาจมีเสริมด้วยใบมะละกออ่อน ๆ ลูกนุ่นหรือบักงิ้วอ่อน ๆ มดแดงส้มเปรี้ยว ๆ หรืออาจจะเสริมด้วยหำบักมี่การกินตำเมี่ยงลำข่านี้เป็นที่นิยมในสมัยก่อน เป็นของกินในยามว่างยามหน้าแล้งเพื่อสังสรรค์กันในช่วงเวลาที่เว้นว่าง เพราะหน้าแล้งสมัยก่อนโน้นเราจะอยู่บ้านกันโดยไม่มีงานทำเหมือนหน้านา ผมเป็นเด็กยังเคยได้กินบ่อย ๆ และส่วนประกอบสำคัญอย่างหนึ่งก็คือบักถั่วแฮนี้เองครับผมทุกวันนี้การกินเมี่ยงตำลำข่าแบบดั้งเดิมอาจถูกหลงลืมไปแล้ว และวันนี้ผมมาเห็นฝักถั่วแฮกำลังงามดี ก็เลยเก็บเรื่องมาเล่าสู่กันฟังบ้างครับ เผื่อว่ามีใครสนใจ อยากจะเอาสูตรคร่าว ๆ ที่ผมเล่าประเรื่องนี้ไปลองทำรับประทานกันบ้าง อย่างเช่นเพื่ออนุรักษ์หรือรักษาการกินแบบดั้งเดิมของคนอิสานโบราณเอาไว้เป็นต้น ลองดูสิครับ รับรองอร่อยจริง ๆ เรื่องและภาพโดยผู้เขียน J A I W