เกาหลีใต้ประกาศใช้ “กฏหมาย AI” ประเทศแรกของโลก ฝ่าฝืนปรับสูงสุด 7 แสนบาท

นับเป็นก้าวสำคัญของวงการเทคโนโลยีระดับโลก เมื่อเกาหลีใต้ประกาศบังคับใช้กฎหมายพื้นฐานด้านการพัฒนาและความน่าเชื่อของปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI (AI Basic Act) อย่างเป็นทางการ ซึ่งถือว่าเป็นกฎหมายที่ครอบคลุมการกำกับดูแล AI ฉบับแรกของโลก ตัดหน้ากฏหมายปัญญาประดิษฐ์ของสหภาพยุโรป (EU AI Act) ที่จะเริ่มใช้เต็มรูปแบบในปี 2027 โดยมุ่งสร้างมาตรฐานความปลอดภัยและจริยธรรมในการใช้งาน AI ในระดับโลก

โดยกฎหมายฉบับนี้ผ่านการพิจารณาและอนุมัติจาก สภาแห่งชาติของเกาหลีใต้ (National Assembly) เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม 2567 และมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 22 มกราคม 2569 ตามประกาศของกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสารสนเทศของเกาหลีใต้ (Ministry of Science and ICT: MSIT)

กฎหมายฉบับนี้รวมร่างกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับ AI กว่า 19 ฉบับเข้าด้วยกัน เพื่อจัดตั้งกรอบกฎหมายเดียวสำหรับการพัฒนา กำกับดูแลและการสร้างความไว้ใจของ AI ในสังคมอย่างเป็นระบบ โดยครอบคลุมทั้งการส่งเสริมการวิจัยและพัฒนา และการควบคุมความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์

นโนบายสำคัญของกฎหมายฉบับนี้

กฎหมายฉบับนี้มุ่งเน้นที่การสร้าง "ความเชื่อมั่น" (Trust) ผ่านเกณฑ์มาตรฐานดังนี้

• มนุษย์ต้องเป็นผู้ควบคุม AI (Human Oversight): ระบบ AI ในกลุ่ม "ผลกระทบสูง" (High-impact AI) เช่น การแพทย์, พลังงาน, การเงิน และการจ้างงาน จะต้องมีระบบที่ให้มนุษย์สามารถตรวจสอบและแทรกแซงการตัดสินใจได้เสมอ เพื่อป้องกันความเสี่ยงต่อสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชน

• ความโปร่งใสและป้ายกำกับ (Watermarking): ผู้ให้บริการ AI ต้องแจ้งผู้ใช้ล่วงหน้าก่อนเริ่มบริการ และเนื้อหาที่สร้างโดย AI (Generative AI) เช่น ภาพหรือเสียงที่อาจทำให้เกิดความเข้าใจผิด ต้องติด "ป้ายกำกับ AI" หรือลายน้ำดิจิทัลอย่างชัดเจน เพื่อป้องกันปัญหาการปลอมแปลงข้อมูลโดยใช้ใบหน้าปลอมตัว (Deepfake) 

• บทลงโทษและระยะผ่อนปรน: สำหรับผู้ฝ่าฝืนมีโทษปรับสูงสุด 30 ล้านวอน หรือประมาณ 700,00 บาท อย่างไรก็ตาม รัฐบาลได้ประกาศ "ระยะเวลาผ่อนปรน 1 ปี" (Grace Period) โดยจะเริ่มบังคับใช้บทลงโทษจริงในปี 2027 เพื่อให้ภาคธุรกิจโดยเฉพาะสตาร์ทอัพมีเวลาเตรียมความพร้อม

• การสนับสนุนเชิงรุก: MSIT ได้จัดตั้ง "สถาบันความปลอดภัย AI" (AI Safety Institute) เพื่อให้คำปรึกษาเชิงเทคนิคและกฎหมาย พร้อมเปิดแพลตฟอร์มสนับสนุนสตาร์ตอัปให้สามารถปฏิบัติตามกฎหมายได้โดยไม่แบกรับต้นทุนที่สูงเกินไป

ในการประชุมคณะกรรมการ AI แห่งชาติ อดีตประธานาธิบดีเกาหลีใต้ ยุน ซอกยอล (Yoon Suk Yeol) เน้นย้ำเมื่อช่วงกลางปีที่ผ่านมาว่า กฎหมายฉบับนี้ไม่ได้มีไว้เพื่อขัดขวางการพัฒนา แต่มีเป้าหมายเพื่อวางรากฐานให้นวัตกรรมด้าน AI ของเกาหลีใต้เติบโตอย่างยั่งยืนและปลอดภัย ซึ่งสอดคล้องกับหลักการสำคัญที่ได้ประกาศไว้แล้วในปฏิญญาโซล (Seoul Declaration)