ภัยพิบัติแบ่งตามต้นตอการเกิดได้เป็น 2 กลุ่มหลัก คือ ภัยพิบัติทางธรรมชาติ เช่น แผ่นดินไหว น้ำท่วม พายุ และ ภัยพิบัติที่มนุษย์สร้างขึ้น เช่น ไฟไหม้ สารเคมีรั่วไหล อุบัติเหตุร้ายแรง ในแต่ละกลุ่มยังแบ่งเป็นภัยย่อยที่เกิดจากสาเหตุต่างกันและมีวิธีป้องกันต่างกัน บทความนี้อธิบายทีละภัยว่าเกิดจากอะไร และเตรียมตัวรับมืออย่างไร และ คุณรู้หรือไม่ว่า ความรอดในยามวิกฤต มักถูกตัดสินด้วยการเตรียมตัวล่วงหน้าเพียงไม่กี่นาที พร้อมแล้วไปดูกันได้เลยครับ ภัยพิบัติ (Disaster) คืออะไร ความหมาย: เหตุการณ์รุนแรงที่เกิดขึ้นแล้วส่งผลกระทบเป็นวงกว้าง ทำให้เกิดความเสียหายต่อชีวิต ร่างกาย ทรัพย์สิน เศรษฐกิจ และวิถีชีวิตของผู้คน ทั้งในระยะสั้นและระยะยาว ขอบเขต: เป็นคำที่กว้างกว่า "ภัยธรรมชาติ" เพราะรวมภัยที่เกิดจากการกระทำของมนุษย์ด้วย กฎหมายไทยเรียกรวมว่า "สาธารณภัย" ซึ่งพระราชบัญญัติป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550 ครอบคลุมทั้งภัยธรรมชาติและภัยจากการกระทำ และมาตรา 4 ระบุไว้หลายอย่าง เริ่มจากอัคคีภัย วาตภัย อุทกภัย ภัยแล้ง โรคระบาดในมนุษย์ โรคระบาดสัตว์ และโรคระบาดสัตว์น้ำ ภัยธรรมชาติไม่ได้กลายเป็นภัยพิบัติทุกครั้ง: แผ่นดินไหวเล็กกลางทะเลที่ไม่มีใครรู้สึกเป็นภัยธรรมชาติ แต่จะเป็นภัยพิบัติเมื่อสร้างความเสียหายรุนแรงต่อผู้คน คนส่วนใหญ่รู้จักภัยพิบัติจากข่าว แต่ข่าวมักเล่าตอนเกิดเหตุ ไม่ได้บอกว่าก่อนหน้านั้นควรทำอะไร ความต่างระหว่างคนที่ปลอดภัยกับคนที่เสียหายหนัก มักอยู่ที่การเตรียมตัวก่อนเกิดเหตุเพียงไม่กี่อย่าง บทความนี้จึงเน้นวิธีป้องกันและรับมือในทุกหัวข้อ ภัยพิบัติมีกี่ประเภท แบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่ ภัยพิบัติธรรมชาติ ธรณีพิบัติภัย: แผ่นดินไหว ภูเขาไฟระเบิด ดินถล่ม/ดินโคลนถล่ม อุทกภัยและภัยทางน้ำ: น้ำท่วมและน้ำป่าไหลหลาก สึนามิ วาตภัยและพายุ: พายุหมุนเขตร้อน พายุฝนฟ้าคะนองและพายุฤดูร้อน ภัยแล้ง ภัยหนาว ไฟป่า โรคระบาด ภัยพิบัติที่มนุษย์สร้างขึ้น อุบัติภัยและความประมาท: อุบัติเหตุคมนาคม อัคคีภัย สารเคมีรั่ว อาคารถล่ม ภัยจากเจตนา: สงคราม การก่อการร้าย การวินาศกรรม ภัยกลุ่มธรรมชาติเกิดจากกระบวนการของธรรมชาติ เราควบคุมต้นเหตุไม่ได้ แต่ลดความเสียหายได้ด้วยการเตรียมตัว ส่วนภัยกลุ่มที่มนุษย์สร้างขึ้นเกิดจากความประมาท อุบัติเหตุ หรือความตั้งใจของมนุษย์ ซึ่งป้องกันที่ต้นเหตุได้มากกว่า ภัยพิบัติทางธรรมชาติ หมวด 1 ธรณีพิบัติภัย ภัยที่เกิดจากการเคลื่อนตัวของเปลือกโลกและมวลดิน 1. แผ่นดินไหว เกิดจากอะไร: การเคลื่อนตัวของรอยเลื่อนใต้เปลือกโลก ประเทศไทยมีรอยเลื่อนหลายแห่ง และแรงสั่นจากประเทศใกล้เคียงก็รู้สึกได้ เมื่อวันที่ 28 มีนาคม 2568 เกิดแผ่นดินไหวขนาด 7.7 ที่เมียนมา และรับรู้ได้ในหลายจังหวัดของไทยรวมถึงกรุงเทพมหานคร ป้องกันและรับมือ กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) แนะนำหลัก "หมอบ ป้อง เกาะ" เมื่ออยู่ในอาคาร คือหมอบลงต่ำ ใช้แขนป้องศีรษะและคอ แล้วเกาะขาโต๊ะที่แข็งแรง อยู่ห่างผนังที่ชำรุด กระจก และสิ่งของที่อาจตกใส่ ถ้าอยู่บนเตียงให้อยู่ที่เดิมและใช้หมอนป้องศีรษะ ถ้าอยู่กลางแจ้งให้ไปที่โล่ง ห่างอาคาร เสาไฟ และป้าย ถ้าอยู่ในรถให้จอดในที่ปลอดภัย ห่างสะพานและสายไฟ ไม่ใช้ลิฟต์ เมื่อหยุดสั่นแล้วออกทางบันได ระวังอาฟเตอร์ช็อกที่อาจตามมา ปิดสวิตช์ไฟ แก๊ส และน้ำประปาเพื่อลดอันตรายที่จะตามมา ก่อนเกิดเหตุ ยึดตู้และชั้นวางของกับผนัง และรู้ทางหนีของอาคารที่พัก เหตุการณ์ปี 2568 ทำให้เห็นว่าแผ่นดินไหวที่อยู่ไกลหลายร้อยกิโลเมตรก็ส่งผลถึงตึกสูงในเมืองได้ สิ่งที่ผมอยากให้ทำคือซ้อมท่าหมอบ ป้อง เกาะ กับครอบครัวสัก 1 ครั้ง ใช้เวลาไม่ถึง 5 นาที แต่ในเหตุจริงร่างกายจะจำได้เองโดยไม่ต้องคิด 2. ภูเขาไฟระเบิด เกิดจากอะไร: หินหนืดและก๊าซใต้เปลือกโลกดันขึ้นมาจนปะทุ ประเทศไทยไม่มีภูเขาไฟที่ยังปะทุอยู่ แต่การปะทุในประเทศใกล้เคียงอาจกระทบการเดินทางทางอากาศและคุณภาพอากาศ ป้องกันและรับมือ ถ้าเดินทางไปพื้นที่ภูเขาไฟ ให้ติดตามประกาศเตือนภัยและเส้นทางอพยพของท้องถิ่น เมื่อมีเถ้าถ่านตกลงมา ให้อยู่ในอาคาร ปิดประตูหน้าต่าง ใส่หน้ากากและปกป้องดวงตา ก่อนเดินทางไปต่างประเทศ ตรวจสอบสถานะเที่ยวบินและมีแผนสำรอง ภัยนี้ไม่ใกล้ตัวคนไทยมากนัก แต่คนที่ชอบเที่ยวต่างประเทศควรรู้ไว้ เพราะเที่ยวบินอาจถูกยกเลิกกะทันหัน การเตรียมแผนสำรองไว้ช่วยลดความวุ่นวายได้มาก 3. ดินถล่มและดินโคลนถล่ม เกิดจากอะไร: ฝนตกหนักทำให้ดินบนเนินเขาอิ่มน้ำจนไถลลงมา มักเกิดในพื้นที่ที่ป่าถูกทำลายหรือมีการตัดไหล่เขา ต้นเหตุคือฝน แต่ถือเป็นภัยทางธรณีเพราะเป็นการเคลื่อนตัวของมวลดิน ช่วงที่ควรระวัง: ฤดูฝน โดยเฉพาะหลังฝนตกหนักต่อเนื่องหลายชั่วโมงหรือหลายวัน ป้องกันและรับมือ สัญญาณเตือนคือ ดินแตกร้าว ต้นไม้หรือเสาไฟเอียง น้ำในลำธารขุ่นเป็นโคลนเร็ว หรือมีเสียงดังจากภูเขา ถ้าอยู่ใต้เชิงเขาและฝนตกหนักต่อเนื่อง ให้ย้ายไปที่ปลอดภัยก่อน หนีไปทางด้านข้างของทิศทางที่ดินไหล ไม่ใช่วิ่งลงตามทางลาด หลีกเลี่ยงการสร้างบ้านหรือต่อเติมใกล้ไหล่เขาที่ลาดชัน ดินถล่มมักเกิดหลังฝนตกหนักต่อเนื่อง ซึ่งบางครั้งตรงกับกลางคืนที่คนหลับอยู่ ถ้าบ้านอยู่ใต้เชิงเขา การตัดสินใจย้ายออกตั้งแต่ฝนตกหนักหลายชั่วโมงดีกว่ารอให้เห็นสัญญาณ ภัยพิบัติทางธรรมชาติ หมวด 2 อุทกภัยและภัยทางน้ำ ภัยที่เกี่ยวข้องกับน้ำมากเกินไป ไม่ว่าจะมาจากฝนหรือจากทะเล 4. น้ำท่วมและน้ำป่าไหลหลาก เกิดจากอะไร: ฝนตกหนักต่อเนื่อง แม่น้ำล้นตลิ่ง น้ำทะเลหนุน และระบบระบายน้ำที่รับไม่ไหว ส่วนน้ำป่าไหลหลากเกิดในพื้นที่ใกล้ภูเขา เมื่อฝนตกหนักบนที่สูง น้ำไหลลงมาอย่างรวดเร็วและแรง บางครั้งโดยที่พื้นที่ด้านล่างฝนไม่ตก ในเมืองใหญ่ พื้นที่ดูดซับน้ำที่ลดลงและท่ออุดตันทำให้ท่วมเร็วขึ้น ช่วงที่ควรระวัง: ฤดูฝน ราวเดือนพฤษภาคมถึงตุลาคม และภาคใต้ที่ฝนมักต่อเนื่องถึงปลายปี ป้องกันและรับมือ ติดตามพยากรณ์และประกาศเตือนภัยจากทางการสม่ำเสมอ ยกของมีค่าและเอกสารสำคัญขึ้นที่สูง เตรียมกระเป๋าฉุกเฉินไว้ใกล้ประตู ตัดไฟก่อนน้ำเข้าบ้าน และอย่าเดินลุยน้ำที่อาจมีไฟรั่ว ห้ามขับรถฝ่าน้ำท่วมขัง และไม่ให้เด็กเล่นน้ำท่วม ถ้าอยู่ใกล้ลำธารหรือเชิงเขา และน้ำเริ่มขุ่นแดงหรือไหลเร็วขึ้น ให้ย้ายไปที่สูงทันที ถ้ามีคำสั่งอพยพ ให้ไปก่อนน้ำสูง หลังน้ำลด ระวังสัตว์มีพิษและระบบไฟฟ้า ทิ้งอาหารที่โดนน้ำ น้ำท่วมไม่ได้เป็นเรื่องของปริมาณฝนอย่างเดียว แต่เป็นเรื่องที่ระบบระบายน้ำและการใช้ที่ดินตามไม่ทัน สิ่งที่คนทั่วไปทำได้จริงคือเช็กความเสี่ยงของพื้นที่ก่อนซื้อหรือเช่าบ้าน และเตรียมของจำเป็นไว้ล่วงหน้า เพราะเมื่อประกาศเตือนมาถึง เวลาเหลือไม่มาก 5. คลื่นสึนามิ เกิดจากอะไร: แผ่นดินไหวขนาดใหญ่ใต้ทะเลที่ทำให้พื้นทะเลยกหรือทรุด น้ำทั้งก้อนจึงเคลื่อนเป็นคลื่นยักษ์ ฝั่งอันดามันของไทยเคยเสียหายหนักเมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2547 ตัวอย่างข้อความเตือนของ ปภ. ระบุพื้นที่เสี่ยงคือชายฝั่งจังหวัดระนอง พังงา ภูเก็ต กระบี่ ตรัง และสตูล พร้อมให้อพยพไปพื้นที่สูงหรือจุดปลอดภัยทันที ป้องกันและรับมือ ถ้าอยู่ริมทะเลแล้วรู้สึกแผ่นดินไหวแรง ให้ขึ้นที่สูงทันที ไม่ต้องรอประกาศ ถ้าเห็นน้ำทะเลลดลงผิดปกติ ให้รีบหนีขึ้นที่สูง คลื่นลูกแรกอาจไม่ใช่ลูกที่ใหญ่ที่สุด ห้ามกลับไปจนกว่าทางการจะประกาศว่าปลอดภัย ไม่ไปดูหรือถ่ายรูปคลื่น นักท่องเที่ยวควรดูแผนที่เส้นทางหนีของที่พักตั้งแต่วันแรก สึนามิเกิดนานๆ ครั้ง คนจึงเตรียมตัวน้อย แต่เมื่อเกิดแล้วเวลาตัดสินใจมีเพียงไม่กี่นาที การรู้ล่วงหน้าว่าที่สูงที่ใกล้ที่สุดอยู่ทางไหนจึงสำคัญกว่าการมีอุปกรณ์ราคาแพง ภัยพิบัติทางธรรมชาติ หมวด 3 วาตภัยและพายุ ภัยจากลมแรงและพายุ 6. พายุหมุนเขตร้อน เกิดจากอะไร: เกิดเหนือน้ำทะเลอุ่น แบ่งตามความเร็วลมคร่าว ๆ เป็นดีเปรสชัน (ไม่เกินราว 63 กม./ชม.) พายุโซนร้อน (ราว 63 ถึง 118 กม./ชม.) และไต้ฝุ่น (ตั้งแต่ราว 118 กม./ชม.ขึ้นไป) พายุเหล่านี้มักนำฝนตกหนักและคลื่นสูงมาด้วย จึงเสี่ยงน้ำท่วมตามมา ป้องกันและรับมือ ติดตามเส้นทางพายุจากกรมอุตุนิยมวิทยา ตรวจหลังคา ยึดสิ่งของนอกบ้าน และเก็บน้ำดื่มอาหารไว้ล่วงหน้า พื้นที่ชายฝั่งควรงดออกเรือและอยู่ห่างจากชายหาดในช่วงคลื่นลมแรง ชาร์จมือถือและพาวเวอร์แบงก์ให้เต็มก่อนพายุเข้า อันตรายของพายุหมุนไม่ได้อยู่ที่ความเร็วลมอย่างเดียว แต่ที่ฝนและน้ำท่วมที่ตามมา คนที่เตรียมรับมือเฉพาะลมจึงมักประหลาดใจกับน้ำ 7. พายุฝนฟ้าคะนองและพายุฤดูร้อน เกิดจากอะไร: เกิดเมื่ออากาศร้อนจัดปะทะอากาศเย็น ก่อให้เกิดลมกระโชก ฟ้าผ่า และบางครั้งลูกเห็บ มักเกิดช่วงปลายฤดูร้อนต่อเนื่องฤดูฝน และเกิดฉับพลันในเวลาสั้น ๆ ป้องกันและรับมือ ตัดแต่งกิ่งไม้ใหญ่ใกล้บ้าน ตรวจหลังคา ป้ายโฆษณา และสิ่งของที่อาจปลิว ระหว่างพายุ อยู่ในอาคารที่แข็งแรง ห่างจากหน้าต่างกระจก เมื่อมีฟ้าผ่า ไม่หลบใต้ต้นไม้ใหญ่ เสาไฟ หรือป้ายขนาดใหญ่ ออกห่างจากที่โล่งแจ้งและแหล่งน้ำ แล้วถอดปลั๊กเครื่องใช้ไฟฟ้า เตรียมไฟฉายและพาวเวอร์แบงก์ เผื่อไฟดับ พายุฤดูร้อนมักมาเร็วและจบเร็ว คนเลยประมาท แต่อันตรายส่วนใหญ่มาจากของที่ปลิวหรือล้มทับ ไม่ใช่ตัวลม การเก็บกวาดรอบบ้านก่อนฤดูพายุจึงเป็นการป้องกันที่ถูกที่สุดและได้ผลที่สุด ภัยพิบัติทางธรรมชาติ หมวด 4 ภัยแล้ง ภัยหนาว ไฟป่า และโรคระบาด ภัยจากสภาพอากาศระยะยาว การเผา และการระบาด ซึ่งมักค่อยๆ เกิดแต่กระทบเป็นวงกว้าง 8. ภัยแล้ง เกิดจากอะไร: ฝนทิ้งช่วงหรือน้อยกว่าปกติ ปรากฏการณ์เอลนีโญ การใช้น้ำเกินกำลังของแหล่งน้ำ และการทำลายป่า ป้องกันและรับมือ เก็บน้ำฝนและขุดบ่อเก็บน้ำ ใช้น้ำอย่างประหยัด และนำน้ำที่ใช้แล้วมารดต้นไม้ เกษตรกรเลือกพืชที่ใช้น้ำน้อยและติดตามประกาศของกรมชลประทาน ภัยแล้งค่อยๆ เกิดจึงไม่มีภาพตื่นเต้นเหมือนน้ำท่วม แต่กระทบเกษตรกรและราคาอาหารเป็นวงกว้าง การประหยัดน้ำในครัวเรือนจึงไม่ใช่แค่เรื่องค่าน้ำ 9. ภัยหนาว เกิดจากอะไร: มวลอากาศเย็นจากทางเหนือแผ่ลงมา ทำให้อุณหภูมิลดต่ำ โดยเฉพาะภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ช่วงที่ควรระวัง: ฤดูหนาว ราวเดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ ป้องกันและรับมือ สวมเสื้อผ้าหลายชั้น ดูแลเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้ป่วยเรื้อรังเป็นพิเศษ ห้ามก่อไฟถ่านในห้องปิด เพราะอันตรายจากก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ ดูแลปศุสัตว์และพืชผลให้พ้นความหนาว อันตรายที่ถูกมองข้ามที่สุดของภัยหนาวคือการก่อไฟในห้องปิด เพราะผู้คนต้องการความอบอุ่นจนลืมเรื่องก๊าซพิษ 10. ไฟป่าและหมอกควัน เกิดจากอะไร: แม้จัดเป็นภัยธรรมชาติ แต่ส่วนใหญ่ถูกจุดโดยมนุษย์ เช่น เผาป่าหาของป่า เผาเศษวัสดุเกษตร ซ้ำเติมด้วยอากาศแล้งและใบไม้แห้ง ควันมีฝุ่น PM2.5 ที่เข้าสู่ปอดได้ลึก ช่วงที่ควรระวัง: ปลายฤดูหนาวต่อเนื่องฤดูร้อน โดยภาคเหนือมักรุนแรงที่สุดราวกุมภาพันธ์ถึงเมษายน ป้องกันและรับมือ ไม่เผาเศษใบไม้หรือขยะ ติดตามค่าฝุ่นรายวัน เมื่อค่าสูงให้ลดกิจกรรมกลางแจ้ง ใส่หน้ากาก N95 และใช้เครื่องฟอกอากาศในห้อง ปิดหน้าต่างช่วงฝุ่นสูง ดูแลเด็ก ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคระบบทางเดินหายใจเป็นพิเศษ ภัยนี้ป้องกันได้ที่ต้นเหตุ คือไม่เผา แต่ประชาชนคนเดียวทำเองไม่ได้ทั้งหมด ต้องมีทางเลือกอื่นให้เกษตรกรด้วย การช่วยกันกดดันให้เกิดทางเลือกเหล่านั้นสำคัญไม่แพ้การใส่หน้ากาก 11. โรคระบาด เกิดจากอะไร: เชื้อโรคที่แพร่ในวงกว้าง พระราชบัญญัติป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยนับรวมโรคระบาดในคน สัตว์ และสัตว์น้ำ รวมถึงการระบาดของศัตรูพืช เราได้เห็นผลกระทบชัดเจนจากโควิด-19 ป้องกันและรับมือ ฉีดวัคซีนตามกำหนด ล้างมือบ่อย เมื่อป่วยให้หยุดพักและหลีกเลี่ยงที่ชุมชน ติดตามข้อมูลจากกรมควบคุมโรคและกระทรวงสาธารณสุข ไม่แชร์ข่าวลือ โรคระบาดต่างจากภัยอื่นตรงที่ทุกคนเป็นทั้งผู้ได้รับผลกระทบและผู้ช่วยหยุดการแพร่ ข่าวลือที่แชร์ต่อกันจึงอันตรายพอๆ กับเชื้อโรค ภัยพิบัติที่มนุษย์สร้างขึ้น หมวด 5 อุบัติภัยและความประมาท ภัยที่เกิดจากความประมาท ความบกพร่อง หรืออุบัติเหตุ ป้องกันที่ต้นเหตุได้มากกว่าภัยธรรมชาติ 12. อุบัติเหตุร้ายแรงทางการคมนาคม เกิดจากอะไร: ความเร็ว การดื่มแล้วขับ ความง่วง สภาพรถและถนน ทั้งทางบก ทางน้ำ และทางอากาศ อุบัติเหตุทางถนนเป็นปัญหาใหญ่ของไทย ป้องกันและรับมือ ทางบก: คาดเข็มขัดนิรภัย สวมหมวกกันน็อก ไม่ขับเร็ว ไม่ดื่มแล้วขับ พักเมื่อง่วง ทางน้ำ: สวมเสื้อชูชีพทุกครั้ง และไม่ใช้เรือที่บรรทุกเกินกำหนด ทางอากาศ: ฟังคำแนะนำความปลอดภัยและจำตำแหน่งทางออกฉุกเฉิน เมื่อพบอุบัติเหตุ ให้โทร 1669 และ 191 และไม่เคลื่อนย้ายผู้บาดเจ็บ ยกเว้นอยู่ในที่อันตราย เช่น ไฟกำลังลาม ภัยกลุ่มนี้ใกล้ตัวที่สุด เพราะทุกคนเดินทางทุกวัน เทียบกับแผ่นดินไหวหรือสึนามิที่นานๆ เกิด การคาดเข็มขัดและสวมหมวกกันน็อกให้ผลต่อชีวิตจริงมากกว่าเกือบทุกอย่างในบทความนี้ 13. อัคคีภัย (ไฟไหม้) เกิดจากอะไร: ไฟฟ้าลัดวงจร ก๊าซรั่ว ทำอาหารทิ้งไว้ ก้นบุหรี่ ธูปเทียน ส่วนใหญ่เกิดจากความประมาท ป้องกันและรับมือ ติดตั้งเครื่องตรวจจับควัน มีถังดับเพลิง และตรวจสอบสภาพเป็นระยะ วางแผนทางหนีไฟและฝึกซ้อมกับคนในบ้าน เมื่อเกิดไฟไหม้ ให้แจ้ง 199 หนีออกทางบันได ไม่ใช้ลิฟต์ ก้มต่ำเมื่อมีควัน ปิดประตูไว้เพื่อชะลอไฟ และอย่าเปิดประตูที่ร้อนจัด ถังดับเพลิงใช้ได้กับไฟเล็ก ๆ ตามหลัก ดึงสลัก เล็ง บีบ กวาด ถ้าไฟลามแล้วให้หนีก่อน เมื่อออกมาแล้ว ไม่กลับเข้าไปเอาของ ในไฟไหม้ ควันมักอันตรายกว่าเปลวไฟ และมาถึงก่อนเสมอ เครื่องตรวจจับควันราคาไม่แพงจึงคุ้มค่าที่สุดในรายการป้องกัน เพราะปลุกเราได้ตั้งแต่ตอนหลับ 14. สารเคมีและก๊าซพิษรั่วไหล เกิดจากอะไร: ความบกพร่องของอุปกรณ์ การเก็บรักษาไม่ถูกต้อง หรืออุบัติเหตุจากโรงงานและการขนส่ง ในบ้านพบบ่อยคือก๊าซหุงต้มรั่ว ป้องกันและรับมือ ตรวจสายและหัวเตาแก๊สสม่ำเสมอ ถ้าได้กลิ่นแก๊ส ให้ปิดวาล์ว เปิดประตูหน้าต่าง ห้ามเปิดหรือปิดสวิตช์ไฟ และห้ามจุดไฟ ถ้าเกิดเหตุสารเคมีนอกบ้าน ให้ขึ้นเหนือลม ห่างจากจุดเกิดเหตุ ปิดประตูหน้าต่างถ้าอยู่ในรัศมีผลกระทบ และแจ้งหน่วยงานฉุกเฉิน ภัยนี้เงียบและมองไม่เห็น คนจึงรู้ตัวช้า ผู้ที่อยู่ใกล้โรงงานหรือคลังสินค้าควรรู้เส้นทางอพยพและช่องทางรับข่าวของชุมชนไว้ล่วงหน้า 15. อาคารถล่ม เกิดจากอะไร: การก่อสร้างไม่ได้มาตรฐาน การดัดแปลงโครงสร้าง หรือแรงจากภัยอื่น เช่น แผ่นดินไหว ป้องกันและรับมือ เลือกอาคารที่ก่อสร้างถูกต้องตามกฎหมาย ไม่ต่อเติมที่เปลี่ยนโครงสร้างโดยไม่ปรึกษาวิศวกร ถ้าเห็นรอยร้าวใหญ่ ผนังเอียง หรือได้ยินเสียงดังผิดปกติ ให้ออกจากอาคารและแจ้งหน่วยงานท้องถิ่น เป็นภัยที่มนุษย์ควบคุมได้มากที่สุดภัยหนึ่ง เพราะเกิดจากการตัดสินใจก่อนสร้าง ผู้บริโภคช่วยได้ด้วยการถามหาใบอนุญาตและตรวจสอบก่อนซื้อหรือเช่า ภัยพิบัติที่มนุษย์สร้างขึ้น หมวด 6 ภัยจากเจตนาของมนุษย์ 16. สงคราม การก่อการร้าย และการวินาศกรรม เกิดจากอะไร: เกิดจากเจตนาของมนุษย์ เป็นความรุนแรงที่มุ่งสร้างความเสียหายต่อชีวิตและทรัพย์สิน เป็นภัยที่ประชาชนทั่วไปป้องกันที่ต้นเหตุเองไม่ได้ แต่ลดความเสี่ยงส่วนตัวได้ ป้องกันและรับมือ ตั้งสติ ติดตามข้อมูลจากทางการเท่านั้น ไม่แชร์ข่าวที่ยังไม่ยืนยัน เมื่อเกิดเหตุ ให้ออกจากพื้นที่ตามทางหนีและทำตามเจ้าหน้าที่ แจ้ง 191 ถ้าเห็นวัตถุหรือพฤติกรรมน่าสงสัยในที่สาธารณะ อย่าเข้าไปแตะต้อง ให้แจ้งเจ้าหน้าที่ ในที่ชุมชน สังเกตทางออกไว้ล่วงหน้าเสมอ ภัยนี้ไม่ใกล้ตัวคนส่วนใหญ่ แต่นิสัยง่ายๆ ที่ควรมีคือดูทางออกเมื่อเข้าที่ชุมชน ซึ่งเป็นนิสัยเดียวกับที่ช่วยในไฟไหม้และแผ่นดินไหวด้วย เตรียมครั้งเดียวใช้ได้หลายภัย เตรียมพร้อมรับมือภัยพิบัติทุกประเภท หลักการเตรียมตัวคล้ายกันในเกือบทุกภัย เริ่มจาก 4 อย่างนี้ กระเป๋าฉุกเฉิน: น้ำดื่ม อาหารแห้ง ไฟฉาย พาวเวอร์แบงก์ วิทยุ ยาประจำตัว ชุดปฐมพยาบาล นกหวีด และสำเนาเอกสารสำคัญ เก็บไว้ใกล้ประตู และตรวจวันหมดอายุของอาหารกับยาทุก 6 เดือน แผนครอบครัว: กำหนดจุดนัดพบถ้าแยกกัน ซ้อมทางหนีกับคนในบ้าน และจดเบอร์ที่ต้องโทรไว้ในที่หาง่าย เบอร์ฉุกเฉิน: 1669 (การแพทย์ฉุกเฉิน) 199 (ดับเพลิง) 191 (ตำรวจ) 1784 (ปภ.) ติดตามข่าวจากทางการ: ปภ. กรมอุตุนิยมวิทยา และข้อความเตือนภัยผ่านโทรศัพท์ (Cell Broadcast) เมื่อได้รับให้อ่านและทำตามทันที ไม่ตื่นตระหนก ภัยพิบัติทั้งธรรมชาติและมนุษย์สร้างมีสาเหตุต่างกัน แต่หลักการเตรียมตัวคล้ายกัน คือรู้ความเสี่ยงของพื้นที่ที่อยู่ ติดตามข่าวจากทางการ และมีแผนง่ายๆ ที่ทุกคนในบ้านจำได้ ผมแนะนำให้เริ่มจากภัยที่ใกล้ตัวที่สุดก่อน แล้วค่อยขยายไปภัยอื่น ไม่ต้องเตรียมทุกอย่างในวันเดียว เมื่อเกิดเหตุการณ์ที่ไม่คาดคิดจะได้รับมือได้ทันทีและถูกต้อง โดยไม่ตื่นเต้น หากเห็นว่าบทความนี้มีประโยชน์ อย่าลืมแชร์ไปให้คนที่คุณรักและห่วงใย เพื่อเตรียมความพร้อมและปลอดภัยไปด้วยกันนะครับ ขอบคุณครับ ภาพหน้าปก และ ภาพทั้งหมด ออกแบบโดย HappyBlock Pol (ภาพสร้างสรรค์ด้วย AI) เปิดประสบการณ์ความบันเทิงที่หลากหลายสุดปัง บน App TrueID โหลดเลย ฟรี !