รีเซต

ส่งออกอาหารไทยปี 70 ลุ้นแตะ 1.58 ล้านล้านบาท เร่งเพิ่มมูลค่าสินค้า เจาะตลาดโลก

ส่งออกอาหารไทยปี 70 ลุ้นแตะ 1.58 ล้านล้านบาท เร่งเพิ่มมูลค่าสินค้า เจาะตลาดโลก
TNN ช่อง16
17 พฤศจิกายน 2569 ( 15:06 )

น.ส.ไปยดา หาญชัยสุขสกุล ผู้อำนวยการสถาบันอาหาร กล่าวว่า 3 องค์กรเศรษฐกิจด้านธุรกิจเกษตรและอาหาร ได้แก่ สถาบันอาหาร, สภาหอการค้าแห่งประเทศไทย และสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) ร่วมให้ข้อมูลสถานการณ์ธุรกิจเกษตรและอาหารในปัจจุบัน และแนวโน้มในอนาคต ซึ่งพบว่า ในช่วง 9 เดือนแรกปี 69 (ม.ค.-ก.ย.) ธุรกิจอุตสาหกรรมอาหารไทยหดตัว 1.5% จากราคาพลังงาน และค่าขนส่งที่สูงขึ้น ส่งผลให้ราคาอาหารเพิ่มขึ้น ขณะที่กำลังซื้อในประเทศยังอ่อนแอ


ส่วนการส่งออกอาหาร มีมูลค่า 1,140,100 ล้านบาท หดตัว 3.7% โดยคาดว่าทั้งปีนี้ จะมีมูลค่า 1.47 ล้านล้านบาท ลดลง 2.7% จากเศรษฐกิจโลกที่ชะลอตัว ความขัดแย้งระหว่างประเทศ กำลังซื้อที่อ่อนแอ ต้นทุนการผลิตสูง และการแข่งขันจากประเทศคู่แข่ง โดยเฉพาะเวียดนาม อินเดีย และจีน


อย่างไรก็ตาม การลงทุนในสาขาเกษตรและแปรรูปอาหารยังขยายตัวดี โดยมียอดขอรับการส่งเสริมการลงทุน 80,190 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 58.7% สูงเป็นอันดับ 3 รองจากดิจิทัล และอิเล็กทรอนิกส์และเครื่องใช้ไฟฟ้า สะท้อนความเชื่อมั่นต่อศักยภาพไทยในการเป็นฐานการผลิตสินค้าเกษตรและอาหาร ซึ่งจะสนับสนุนการพัฒนาอุตสาหกรรม และการถ่ายทอดเทคโนโลยีในระยะยาว


ทั้งนี้ เมื่อพิจารณาสินค้าส่งออกอาหารหลัก 15 กลุ่ม พบว่ามีเพียง 5 กลุ่มที่ขยายตัว ได้แก่ ส่วนประกอบอาหารและสารปรุงแต่งรสชาติ เพิ่มขึ้น 23.8% ผักและผลไม้สด 12.3% อาหารสัตว์เลี้ยง 9.6% อาหารพร้อมรับประทาน 5.0% และซอสและเครื่องปรุงรส 0.4%


ส่วนอีก 10 กลุ่มหดตัว โดยมันสำปะหลัง ลดลง 29.9% จากข้อจำกัดด้านวัตถุดิบ น้ำตาลลดลง 21.7% ข้าวลดลง 15.2% จากมาตรการระงับการนำเข้าของอินโดนีเซีย และเครื่องดื่มลดลง 10.4% จากกำลังซื้อที่อ่อนตัว และความขัดแย้งในตลาดอาเซียน ขณะที่อาหารอนาคต (Future Food) โดยรวมส่งออกลดลง 7.1% แต่กลุ่มอาหารทางการแพทย์ (Medical Food) ยังเติบโตสูงถึง 43.8% สะท้อนโอกาสของอาหารเฉพาะทางที่ตอบโจทย์โภชนาการและสุขภาพ


ด้านตลาดส่งออก มี 4 ตลาดที่ขยายตัว ได้แก่ โอเชียเนีย 10.2% สหภาพยุโรป 7.0% อาเซียน 5 ประเทศ 4.8% และสหราชอาณาจักร 2.3% โดยมีแรงสนับสนุนจากความต้องการอาหาร และความกังวลด้านความมั่นคงทางอาหารของประเทศคู่ค้า


ส่วนอีก 8 ตลาดหดตัว โดยตะวันออกกลาง ลดลง 26.6% กลุ่มประเทศมุสลิม 6.9% จากความขัดแย้งและความไม่แน่นอนในภูมิภาค และ CLMV 23.4% ตามภาวะเศรษฐกิจและกำลังซื้อที่อ่อนตัว สำหรับจีน การส่งออกลดลง 2.5% จากเศรษฐกิจที่ชะลอตัว แต่ยังเป็นตลาดส่งออกอาหารอันดับ 1 ของไทย ด้วยสัดส่วน 24.6%


สำหรับมูลค่าการค้าอาหารโลกปี 69 คาดว่าจะอยู่ที่ 2,186 พันล้านเหรียญสหรัฐฯ เพิ่มขึ้น 1.9% จากปีก่อน แต่ส่วนแบ่งตลาดของไทยกลับลดลงจาก 2.14% เหลือ 2.05% สะท้อนแรงกดดันจากการแข่งขันที่เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะเวียดนาม ที่มีต้นทุนการผลิตต่ำและพร้อมด้านวัตถุดิบ ขณะที่จีนได้เปรียบด้านผลิตภาพและการประหยัดต่อขนาด (Economies of Scale)


ในขณะที่จีน อินโดนีเซีย และเวียดนาม มีส่วนแบ่งตลาด 4.47%, 2.63% และ 2.36% ตามลำดับ โดยมีส่วนแบ่งเพิ่มขึ้น ขณะที่อินเดีย และมาเลเซีย มีส่วนแบ่งลดลง อยู่ที่ 2.38% และ 1.48%


ส่วนอันดับผู้ส่งออกอาหารโลกของไทยในปี 69 ลดลงจากอันดับ 15 มาอยู่ที่อันดับ 18 โดย 5 อันดับแรก ได้แก่ สหรัฐอเมริกา บราซิล เนเธอร์แลนด์ เยอรมนี และจีน ขณะที่ออสเตรเลีย ขยับจากอันดับ 17 เป็นอันดับ 15 และอาร์เจนตินา จากอันดับ 18 เป็นอันดับ 17 ส่วนเวียดนาม ยังอยู่ที่อันดับ 14 ต่อเนื่อง


ทั้งนี้ ออสเตรเลีย และอาร์เจนตินา ไม่ใช่คู่แข่งโดยตรงของไทย เนื่องจากมีสินค้าเด่นต่างจากไทย เช่น เนื้อวัว ผลิตภัณฑ์นม ข้าวสาลี น้ำมันถั่วเหลือง และข้าวโพด ขณะที่เวียดนาม เป็นคู่แข่งสำคัญจากโครงสร้างสินค้าใกล้เคียงกับไทย ทั้งข้าว อาหารทะเล มันสำปะหลัง ทูน่ากระป๋อง และทุเรียน โดยเฉพาะมันสำปะหลัง ที่เวียดนามมีส่วนแบ่งตลาดในจีนสูงกว่าไทยในช่วง 1-2 ปีที่ผ่านมา


สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนว่า ไทยไม่อาจพึ่งพาความได้เปรียบด้านทรัพยากร และการส่งออกสินค้าเกษตร หรืออาหารขั้นต้นเพียงอย่างเดียว แต่ต้องเร่งเพิ่มผลิตภาพ พัฒนานวัตกรรม ยกระดับการแปรรูป และสร้างความแตกต่างของผลิตภัณฑ์ เพื่อเพิ่มมูลค่าและลดการแข่งขันด้านราคา


ส่งออกอาหารไทยปี 70 คาดฟื้นตัวแตะ 1.58 ล้านล้านบาท


โดยในปี 70 คาดว่าการส่งออกอาหารไทย จะมีมูลค่า 1.58 ล้านล้านบาท ขยายตัว 7.5% โดยไทยยังมีศักยภาพรองรับคำสั่งซื้อเพิ่มขึ้น จากอัตราการใช้กำลังการผลิตประมาณ 58% และมีดุลการค้าอาหารเกินดุล ประมาณ 800,000 ล้านบาทต่อปี สูงเป็นอันดับ 6 ของโลก ประกอบกับความต้องการอาหาร และความกังวลด้านความมั่นคงทางอาหารของตลาดโลก รวมถึงความเชื่อมั่นต่อมาตรฐานความปลอดภัยอาหารไทย


เมื่อจำแนกตามกลุ่มสินค้า คาดว่า 6 กลุ่มจะเติบโตมากกว่า 7.5% ได้แก่ สารเติมแต่งกลิ่นรส น้ำตาลทราย อาหารพร้อมรับประทาน มันสำปะหลัง อาหารสัตว์เลี้ยง และข้าว ส่วนอีก 8 กลุ่มจะเติบโต 0-7.5% ได้แก่ ซอสและเครื่องปรุงรส มะพร้าว เครื่องดื่ม ไก่ สับปะรด น้ำมันปาล์ม ปลาทูน่า และผักผลไม้สด ขณะที่กุ้ง เป็นกลุ่มเดียวที่คาดว่าจะหดตัว 1.5% จากต้นทุนสูง สภาพอากาศแปรปรวน และการแข่งขันจากเอกวาดอร์ และอินเดีย


อย่างไรก็ตาม อุตสาหกรรมยังเผชิญความเสี่ยงจากภัยพิบัติ และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ และความไม่แน่นอนของเส้นทางขนส่ง ซึ่งกระทบต่อห่วงโซ่อุปทานและต้นทุนวัตถุดิบ พลังงาน ปุ๋ย บรรจุภัณฑ์ และค่าขนส่ง รวมถึงมาตรการจำกัดการส่งออกของประเทศผู้ผลิต ขณะที่เศรษฐกิจโลกที่ชะลอตัว และเงินเฟ้ออาหารยังกดดันกำลังซื้อ โดยสินค้าเกษตรและอาหารแปรรูปขั้นต้น มีสัดส่วนถึง 60% ของการส่งออกอาหารไทย ทำให้แข่งขันด้านราคาสูง นอกจากนี้ ผู้ประกอบการยังต้องรับมือกับความผันผวนของคำสั่งซื้อ การขนส่ง การส่งมอบ และเงื่อนไขการชำระเงินที่เข้มงวดขึ้น จึงต้องบริหารวัตถุดิบ ต้นทุน สภาพคล่อง และความเสี่ยงทางการค้าอย่างรอบด้าน


ไทยยังมีข้อได้เปรียบจากฐานการผลิตสินค้าเกษตร


ทั้ง 3 องค์กร เห็นตรงกันว่า แม้อุตสาหกรรมอาหารไทยเผชิญแรงกดดันจากเศรษฐกิจโลก และการแข่งขันที่รุนแรงขึ้น แต่ไทยยังมีข้อได้เปรียบจากฐานการผลิตสินค้าเกษตรที่หลากหลาย ทั้งพืช ปศุสัตว์ และประมง ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของความมั่นคงทางอาหาร (Food Security) และการเป็นครัวของโลก (Kitchen of the World) ปัจจุบันไทยมีสินค้าเกษตรสำคัญ 8 รายการ ได้แก่ กุ้ง ทุเรียน สับปะรด ลำไย มันสำปะหลัง ข้าว มะพร้าว และปาล์มน้ำมัน มีมูลค่าตลาดรวม 500,000 ล้านบาท ที่มีศักยภาพในการต่อยอดจากการผลิตวัตถุดิบ สู่การแปรรูปด้วยเทคโนโลยีและนวัตกรรม เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์มูลค่าสูง และเพิ่มโอกาสทางธุรกิจให้กับผู้ประกอบการในประเทศ


สำหรับปี 70 เสนอให้เชื่อมโยงฐานเกษตรกับศักยภาพการแปรรูป เพื่อพัฒนาไทยเป็นแหล่งผลิต และจัดหาอาหารที่ส่งมอบได้อย่างน่าเชื่อถือ โดยวางแผนการผลิตให้สอดคล้องกับความต้องการของอุตสาหกรรม พัฒนาคุณภาพวัตถุดิบและระบบตรวจสอบย้อนกลับ พร้อมใช้กำลังการผลิตของโรงงานรองรับการรับจ้างผลิต การร่วมพัฒนาสูตร และการผลิตภายใต้ตราสินค้าของคู่ค้าต่างประเทศ ควบคู่กับการยกระดับเทคโนโลยี ทักษะแรงงาน และมาตรฐาน


นอกจากนี้ ควรเตรียมผลิตภัณฑ์รองรับทั้งตลาดเชิงพาณิชย์ และตลาดสำรองในภาวะฉุกเฉิน พร้อมพัฒนาอาหารที่ตอบโจทย์สุขภาพ โภชนาการ รสชาติ อายุการเก็บรักษา และความสะดวกในการบริโภค โดยคำนึงถึงกำลังซื้อและข้อกำหนดของแต่ละตลาด

ทั้ง 3 องค์กร เสนอให้ภาครัฐและเอกชนร่วมกันเร่งปรับตัว ได้แก่ การสร้างความมั่นคงด้านวัตถุดิบและห่วงโซ่อุปทาน โดยภาครัฐสนับสนุนการวิจัยพันธุ์พืชทนต่อสภาพภูมิอากาศ พัฒนาระบบน้ำ และเฝ้าระวังโรคพืช พร้อมเชื่อมโยงข้อมูลผลผลิตกับความต้องการโรงงาน ส่วนเอกชน วางแผนการผลิตและรับซื้อร่วมกับเกษตรกร กระจายแหล่งจัดหา และเตรียมวัตถุดิบสำรอง


ด้านเทคโนโลยี แรงงาน และมาตรฐาน ภาครัฐควรสนับสนุนเงินทุน การพัฒนาทักษะ และบริการทดสอบมาตรฐาน ขณะที่เอกชนนำ AI ระบบอัตโนมัติ และเซนเซอร์มาเพิ่มประสิทธิภาพ และความปลอดภัยอาหาร ลดการใช้น้ำและพลังงาน พร้อมเสริมความมั่นคงทางไซเบอร์ และแผนความต่อเนื่องทางธุรกิจ


ส่วนการบริหารต้นทุนและโลจิสติกส์ ภาครัฐควรติดตามต้นทุนและปริมาณสำรองอาหาร พัฒนาระบบขนส่งและห่วงโซ่ความเย็น พร้อมสนับสนุนเงินทุน ขณะที่เอกชนกระจายผู้ให้บริการขนส่งและเส้นทาง บริหารกระแสเงินสด และสินค้าคงคลัง รวมถึงสำรองปัจจัยการผลิตที่จำเป็น


อีกด้านหนึ่ง ควรเร่งใช้ประโยชน์จากความตกลงการค้าเสรี (FTA) เพื่อขยายตลาดและสร้างมูลค่าเพิ่ม โดยภาครัฐอำนวยความสะดวกในการใช้สิทธิ ผลักดันการเจรจาการค้าและเปิดตลาดใหม่ พร้อมสนับสนุนการวิจัยและพัฒนา ส่วนเอกชนใช้สิทธิ FTA อย่างถูกต้อง กระจายตลาดและช่องทางจำหน่าย ตลอดจนพัฒนาอาหารสุขภาพ อาหารสะดวกบริโภค และผลิตภัณฑ์ที่มีอายุการเก็บรักษานานขึ้น เพื่อเพิ่มมูลค่า และยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมอาหารไทยในระยะยาว

ยอดนิยมในตอนนี้

แท็กยอดนิยม

ข่าวที่เกี่ยวข้อง