ค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบชนิดใหม่ ปกคลุมด้วยมหาสมุทรแมกมา และอาจมีกลิ่นเหมือน "ไข่เน่า"

วันที่ 16 มีนาคมที่ผ่านมา นักดาราศาสตร์ได้ยืนยันการค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบ (Exoplanet) ชนิดใหม่ที่อยู่ห่างจากโลกออกไปประมาณ 35 ปีแสง ซึ่งมีชื่อว่า L 98-59 d โดยใช้ข้อมูลล่าสุดจากกล้องโทรทรรศน์อวกาศเจมส์ เว็บบ์ (JWST) และเครือข่ายกล้องโทรทรรศน์บนโลก 

ดาวเคราะห์ดวงนี้โคจรรอบดาวฤกษ์แคระแดงขนาดเล็ก และแม้ว่าจะถูกระบุตัวตนได้ครั้งแรกตั้งแต่ปี 2019 แต่ข้อมูลล่าสุดจากการสังเกตการณ์ขั้นสูงของ JWST เพิ่งทำให้นักวิทยาศาสตร์เข้าใจสภาพภูมิอากาศของมันได้อย่างชัดเจน

โดยลักษณะเด่นที่แปลกประหลาดของ L 98-59 d นั้นมันเป็นดาวเคราะห์หินที่มีรัศมีใหญ่กว่าโลกประมาณ 1.63 เท่า และมีมวลมากกว่าโลก 1.64 เท่า แต่กลับมีความหนาแน่นที่ต่ำมาก

ก๊าซไฮโดรเจนซัลไฟด์กลิ่นคล้ายกับ "ไข่เน่า"

สิ่งที่ทำให้ดาวดวงนี้มีความพิเศษ คือ พื้นผิวและโครงสร้างภายใน โดยมันมีชั้นเนื้อดาว (Mantle) ที่เป็นหินซิลิเกตหลอมเหลว และถูกปกคลุมไปด้วยมหาสมุทรแมกมาที่แผ่ขยายไปทั่วทั้งดวงดาว

นอกจากนี้ ชั้นบรรยากาศของดาว L 98-59 d ยังเต็มไปด้วยไฮโดรเจน น้ำ และก๊าซที่มีองค์ประกอบของซัลเฟอร์ (กำมะถัน) ในปริมาณมหาศาล เช่น ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ และไฮโดรเจนซัลไฟด์ ซึ่งก๊าซไฮโดรเจนซัลไฟด์นี้เองที่เป็นสาเหตุให้ดาวดวงนี้อาจมีกลิ่นเหม็นฉุนรุนแรงคล้ายกับ "ไข่เน่า"

และด้วยสภาพแวดล้อมที่เต็มไปด้วยแมกมาเดือดพล่านและก๊าซพิษเช่นนี้ นักวิทยาศาสตร์จึงประเมินว่าดาวดวงนี้ไม่น่าจะเอื้อต่อการอยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตได้

การตั้งหมวดหมู่ใหม่ให้ดาวเคราะห์ ตามปกติแล้ว ดาวเคราะห์ที่มีขนาดเท่านี้มักจะถูกจัดให้อยู่ในกลุ่มดาวแคระก๊าซที่เป็นหิน (Rocky gas dwarf) ซึ่งเกิดจากการสะสมก๊าซไฮโดรเจนและฮีเลียมรอบแกนหิน หรือกลุ่มโลกแห่งมหาสมุทร (Hycean water-world) ที่มีน้ำในสถานะของเหลวหรือน้ำแข็งจำนวนมาก

แต่ L 98-59 d กลับไม่มีคุณสมบัติตรงกับทั้งสองกลุ่มอย่างสิ้นเชิง การค้นพบครั้งนี้จึงนำไปสู่การสร้างหมวดหมู่ใหม่สำหรับดาวเคราะห์นอกระบบ นั่นคือ ดาวเคราะห์ที่อุดมด้วยก๊าซซัลเฟอร์และมีมหาสมุทรแมกมาที่คงอยู่ยาวนาน

โดยมหาสมุทรแมกมาบนดาวดวงนี้ทำหน้าที่กักเก็บซัลเฟอร์ปริมาณมหาศาลไว้ และค่อยๆ ปล่อยมันออกสู่ชั้นบรรยากาศอย่างต่อเนื่องตลอดหลายพันล้านปีที่ผ่านมา

งานวิจัยนี้ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร Nature Astronomy เมื่อวันที่ 16 มีนาคม นำโดยแฮร์ริสัน นิโคลส์ (Harrison Nicholls) และทีมงานจากมหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด ซึ่งได้ชี้ให้เห็นว่าระบบการจัดหมวดหมู่ดาวเคราะห์ขนาดเล็กที่นักดาราศาสตร์ใช้ในปัจจุบันอาจจะเรียบง่ายเกินไป และสะท้อนให้เห็นถึงความหลากหลายอันน่าทึ่งของดวงดาวที่ยังรอให้เราไปค้นพบอยู่นอกระบบสุริยะของเรา