โลกมีทางรอด! แต่ชาติยากจนเข้าไม่ถึง UN จี้ COP31 หยุดวิกฤตโลกเดือด

โลกกำลังเผชิญวิกฤตสภาพภูมิอากาศที่รุนแรงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทั้งน้ำท่วมครั้งใหญ่ คลื่นความร้อนคร่าชีวิต และภัยแล้งยาวนาน ขณะที่อุณหภูมิโลกกำลังเสี่ยงทะลุเป้าหมาย 1.5 องศาเซลเซียส แต่ปัญหาใหญ่ในวันนี้อาจไม่ใช่การขาดเทคโนโลยีแก้โลกร้อนอีกต่อไป หากเป็นความเหลื่อมล้ำที่ทำให้หลายประเทศไม่สามารถเข้าถึงพลังงานสะอาดและเงินทุนที่จำเป็นได้

องค์การสหประชาชาติ หรือ UN เปิดเผยประเด็นสำคัญก่อนการประชุมรัฐภาคีกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ครั้งที่ 31 หรือ COP31 ซึ่งจะจัดขึ้นระหว่างวันที่ 9–20 พฤศจิกายน 2569 ที่เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี โดยมีผู้แทนจากกว่า 190 ประเทศเข้าร่วม ท่ามกลางความกังวลว่าโลกกำลังมุ่งหน้าสู่ภาวะโลกร้อนเกิน 1.5 องศาเซลเซียส และปรากฏการณ์เอลนีโญกำลังแรงอาจซ้ำเติมผลกระทบจากสภาพอากาศสุดขั้ว

เซลวิน ฮาร์ต (Selwin Hart) ที่ปรึกษาพิเศษของสหประชาชาติด้านการดำเนินงานสภาพภูมิอากาศและการเปลี่ยนผ่านที่เป็นธรรม ระบุว่า การประชุม COP31 จะเป็นเวทีสำคัญในการผลักดันประเทศต่าง ๆ ให้เปลี่ยนจากการประกาศคำมั่นสัญญา ไปสู่การลงมือปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม โดยประเด็นหลักที่ต้องเจรจา ได้แก่ การจัดหาเงินทุนด้านสภาพภูมิอากาศ การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก การปรับตัวรับมือผลกระทบ และการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจพลังงานสะอาดอย่างเป็นธรรม

แม้ปัจจุบันโลกจะมีเทคโนโลยีที่ช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้มากกว่าในอดีต ทั้งพลังงานแสงอาทิตย์ รถยนต์ไฟฟ้า และระบบกักเก็บพลังงานด้วยแบตเตอรี่ ซึ่งเติบโตอย่างรวดเร็ว โดยในปี 2568 รถยนต์ใหม่ที่จำหน่ายทั่วโลกประมาณ 1 ใน 4 เป็นรถยนต์ไฟฟ้า ขณะที่กำลังผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์เพิ่มขึ้นกว่า 600 กิกะวัตต์

อย่างไรก็ตาม ความก้าวหน้าเหล่านี้กลับกระจุกตัวอยู่ในประเทศที่มีฐานะทางเศรษฐกิจดี โดยกลุ่มประเทศเศรษฐกิจเกิดใหม่และประเทศกำลังพัฒนาไม่นับรวมจีน ซึ่งมีประชากรรวมกันเกือบสองในสามของโลก กลับได้รับเงินลงทุนด้านพลังงานสะอาดเพียง 18% ของเงินลงทุนทั่วโลกในปี 2568

ทวีปแอฟริกาเป็นตัวอย่างสำคัญ แม้จะมีศักยภาพด้านพลังงานหมุนเวียนมหาศาล แต่กลับได้รับเงินลงทุนเพียงส่วนน้อย ขณะที่ประชาชนราว 600 ล้านคนยังไม่สามารถเข้าถึงไฟฟ้าได้ ปัญหาสำคัญคือ ต้นทุนเงินทุนสำหรับโครงการพลังงานสะอาดในประเทศกำลังพัฒนาอาจสูงกว่าประเทศร่ำรวยหลายเท่า แม้จะใช้เทคโนโลยีแบบเดียวกันก็ตาม

นอกจากนี้ หลายประเทศยังเผชิญภาระหนี้สินจำนวนมาก ทำให้มีงบประมาณจำกัดสำหรับการลงทุนด้านพลังงานสะอาด การศึกษา สาธารณสุข และการป้องกันภัยพิบัติ สหประชาชาติจึงเรียกร้องให้สร้างกลไกทางการเงินที่ช่วยให้ประเทศกำลังพัฒนาเข้าถึงเงินทุนได้ง่ายขึ้น โดยไม่เพิ่มภาระหนี้ในอนาคต

สำหรับเป้าหมายควบคุมอุณหภูมิโลกไม่ให้สูงเกิน 1.5 องศาเซลเซียส นักวิทยาศาสตร์เตือนว่าโลกมีแนวโน้มที่จะเกินระดับดังกล่าวเป็นการชั่วคราว หรือที่เรียกว่า Overshoot แต่ไม่ได้หมายความว่าความพยายามแก้ปัญหาโลกร้อนจะสิ้นสุดลง เพราะระดับความรุนแรงและระยะเวลาที่อุณหภูมิสูงเกินเป้าหมาย ยังขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของรัฐบาลและสังคมโลกในวันนี้

ฮาร์ตย้ำว่า การประชุม COP31 เพียงสองสัปดาห์อาจไม่สามารถแก้ปัญหาโลกร้อนได้ทั้งหมด แต่สามารถช่วยขจัดอุปสรรคที่ทำให้เทคโนโลยีและเงินทุนไม่สามารถเข้าถึงประเทศที่ต้องการความช่วยเหลือมากที่สุดได้

ท้ายที่สุด ความท้าทายสำคัญของ COP31 จึงไม่ใช่เพียงการทำให้โลกมีเทคโนโลยีพลังงานสะอาดมากขึ้น แต่ต้องทำให้ทุกประเทศสามารถเข้าถึงและใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีเหล่านั้นได้อย่างเท่าเทียม เพราะการแก้ปัญหาโลกร้อนจะประสบความสำเร็จไม่ได้ หากประเทศที่เปราะบางที่สุดยังถูกทิ้งไว้ข้างหลัง