ญี่ปุ่นขึ้นทะเบียน "ชาเขียว" สกัดของปลอม!

ญี่ปุ่นเดินหน้าปกป้องชื่อเสียงของชาเขียวในตลาดโลก ด้วยการขึ้นทะเบียน "ชาญี่ปุ่น" ภายใต้ระบบสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ หรือ GI หลังพบความกังวลเพิ่มขึ้นว่า มีสินค้าจากต่างประเทศนำชื่อและภาพลักษณ์ของชาญี่ปุ่นไปใช้ จนอาจสร้างความสับสนให้ผู้บริโภคและลดทอนมูลค่าของสินค้าต้นตำรับ

กระทรวงเกษตร ป่าไม้ และประมงญี่ปุ่นระบุว่า การขึ้นทะเบียนครั้งนี้ครอบคลุมชาเขียวทุกชนิดที่ปลูกและผ่านกระบวนการแปรรูปภายในประเทศญี่ปุ่น ไม่ได้จำกัดเฉพาะพื้นที่ผลิตแห่งใดแห่งหนึ่งเหมือนสินค้า GI โดยทั่วไป ถือเป็นกรณีพิเศษระดับประเทศ คล้ายกับ "สาเกญี่ปุ่น" ซึ่งได้รับการคุ้มครองในระบบ GI สำหรับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์อยู่ก่อนแล้ว

เมื่อได้รับการขึ้นทะเบียน ผู้ผลิตที่ผ่านเงื่อนไขจะสามารถติดเครื่องหมาย GI บนสินค้า เพื่อยืนยันแหล่งกำเนิดและมาตรฐานการผลิต ขณะที่รัฐบาลญี่ปุ่นสามารถดำเนินการกับการติดฉลากเท็จ หรือการนำชื่อชาญี่ปุ่นไปใช้กับสินค้าที่ไม่ได้ผลิตในประเทศได้เข้มงวดมากขึ้น

มาตรการนี้เกิดขึ้นท่ามกลางความนิยมของชาเขียวและมัทฉะที่เพิ่มขึ้นในหลายประเทศ ส่งผลให้มีสินค้าเลียนแบบและผลิตภัณฑ์ที่อาศัยภาพลักษณ์ความเป็นญี่ปุ่นออกสู่ตลาดมากขึ้น

สมาคมอุตสาหกรรมชาญี่ปุ่นจึงยื่นขอขึ้นทะเบียนตั้งแต่เดือนตุลาคม ปี 2568 เพื่อสร้างความแตกต่างระหว่างสินค้าต้นตำรับกับสินค้าที่ผลิตในต่างประเทศ

รัฐบาลญี่ปุ่นคาดว่า การรับรองดังกล่าวจะช่วยเพิ่มอำนาจของแบรนด์ชาญี่ปุ่น ยกระดับราคาสินค้า และสนับสนุนการส่งออก โดยเฉพาะในสหภาพยุโรปและสหราชอาณาจักร ซึ่งมีข้อตกลงคุ้มครองสินค้า GI ร่วมกับญี่ปุ่น ทำให้ชื่อสินค้าที่ได้รับการรับรองสามารถได้รับความคุ้มครองในตลาดคู่ค้าได้ด้วย

นอกจากชาญี่ปุ่นแล้ว ญี่ปุ่นยังขึ้นทะเบียนปลาไหลญี่ปุ่นจากทะเลสาบฮามานาโกะ ในจังหวัดชิซูโอกะ และรากบัวคากะจากจังหวัดอิชิกาวะ ส่งผลให้จำนวนสินค้าเกษตรและประมงที่ได้รับการขึ้นทะเบียน GI เพิ่มขึ้นเป็น 170 รายการ

ความเคลื่อนไหวครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงการป้องกันสินค้าปลอม แต่เป็นยุทธศาสตร์ใช้ทรัพย์สินทางปัญญาสร้างมูลค่าเพิ่มให้สินค้าเกษตร พร้อมรักษาส่วนแบ่งตลาดชาญี่ปุ่น ท่ามกลางการแข่งขันจากผู้ผลิตต้นทุนต่ำในต่างประเทศที่กำลังรุนแรงขึ้น