เอกนิติ ลุยรื้อโครงสร้างน้ำมัน จี้โรงกลั่นเปิดต้นทุนจริง

การประชุมคณะกรรมการศึกษาความเหมาะสมในการกำหนดต้นทุนราคาน้ำมันเชื้อเพลิง หรือ คตร. นัดแรก ภายใต้การนำของนายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง เปิดฉากเดินหน้าทบทวนโครงสร้างราคาน้ำมันทั้งระบบ ท่ามกลางแรงกดดันจากวิกฤติพลังงานที่กระทบค่าครองชีพประชาชนโดยตรง

ที่ประชุมมอบหมายให้กระทรวงพลังงานเร่งศึกษาองค์ประกอบต้นทุนสำคัญ ทั้งค่าการกลั่น ค่าการตลาด ค่าขนส่ง และค่าใช้จ่ายในการเก็บรักษา พร้อมทบทวนหลักเกณฑ์การกำหนดราคาขายส่งหน้าโรงกลั่น และราคาที่จำหน่ายให้ผู้ค้าน้ำมันตามกฎหมาย เพื่อเสนอคณะรัฐมนตรีภายในวันที่ 6 เมษายนนี้

แรงกดดันสำคัญมาจากสถานการณ์ความตึงเครียดในตะวันออกกลาง ซึ่งทำให้เกิดต้นทุนส่วนเพิ่มที่เรียกว่า War Premium ในราคาน้ำมันดิบ อย่างไรก็ตาม เอกนิติชี้ว่าในทางปฏิบัติ โรงกลั่นไทยจำนวนมากไม่ได้พึ่งพาน้ำมันจากตะวันออกกลางเหมือนในอดีต จึงจำเป็นต้องตรวจสอบว่าต้นทุนที่อ้างถึงนั้นสอดคล้องกับข้อเท็จจริงหรือไม่

อีกประเด็นที่ถูกหยิบยกขึ้นมาคือการคำนวณต้นทุนบางรายการ เช่น ค่าระวางเรือ ค่าประกันภัย และค่าขนส่ง ซึ่งปัจจุบันอาจไม่ได้เกิดขึ้นจริงในบางกรณี แต่ยังถูกนำมารวมในโครงสร้างราคา โดยที่ประชุมเห็นว่าควรตัดรายการเหล่านี้ออก เพื่อสะท้อนต้นทุนที่แท้จริง และเปิดทางให้ค่าการกลั่นลดลง

ขณะเดียวกัน ยังมีการพิจารณาแนวทางกำหนดกรอบเพดานและราคาขั้นต่ำของค่าการกลั่น เพื่อสร้างกลไกควบคุมราคาในระยะยาว แต่ต้องอาศัยข้อมูลต้นทุนจริงจากโรงกลั่นเป็นฐานสำคัญ

ด้านปลัดกระทรวงพลังงาน นายประเสริฐ สินสุขประเสริฐ ระบุว่า ค่าการตลาดเฉลี่ยตั้งแต่ต้นปี 2569 อยู่ที่ประมาณ 1.95 บาทต่อลิตร ต่ำกว่าระดับที่เคยศึกษาว่าเหมาะสมที่ 2.45 บาทต่อลิตร ขณะที่ค่าการกลั่นในปัจจุบันอยู่ที่ 13–14 บาทต่อลิตร ซึ่งเป็นผลต่างระหว่างราคาน้ำมันดิบกับราคาน้ำมันสำเร็จรูป ไม่ใช่กำไรโดยตรง และยังมีต้นทุนพิเศษจากภาวะตลาดตึงตัวเข้ามาเกี่ยวข้อง

อย่างไรก็ตาม กระทรวงพลังงานได้หารือกับโรงกลั่นเพื่อให้เปิดเผยข้อมูลต้นทุนและกำไรในช่วงวิกฤติ เพื่อใช้เป็นฐานในการกำหนดโครงสร้างราคาใหม่ให้มีความเป็นธรรมมากขึ้น

การปรับโครงสร้างครั้งนี้ถูกมองว่าเป็นหนึ่งในมาตรการสำคัญในการลดภาระค่าพลังงานของประชาชน โดยเป้าหมายสุดท้ายคือทำให้ราคาน้ำมันหน้าสถานีบริการสะท้อนต้นทุนจริง และลดความผันผวนที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน