แม่น้ำโขงยังปลอดภัย? เยาวชนริมโขงกู้วิกฤตชุมชน แสกนสารพิษข้ามพรมแดน

แม่น้ำโขงวันนี้...ยังเป็นเส้นเลือดใหญ่ และสายน้ำแห่งชีวิตของคนริมโขง 

แต่สำหรับคนเชียงของ
สิ่งที่พวกเขากังวล มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า

หากเป็น "สารปนเปื้อน" ที่อาจไหลมากับสายน้ำ

นี่คือกิจกรรมของเครือข่ายเด็กและเยาวชนในอำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย

พวกเขากำลังใช้เครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ตรวจวัดคุณภาพน้ำในแม่น้ำโขง

เพื่อติดตามเฝ้าระวังสารพิษที่อาจส่งผลต่อสุขภาพ วิถีชีวิต และอาชีพของคนในชุมชน

นายดิษย์วรินทร์ ปริญญา หนึ่งในเยาวชนที่อาสาทำหน้าที่ตรวจวัดคุณภาพน้ำเป็นประจำ 

เล่าให้ฟังถึงเหตุผลที่เข้ามาร่วมตรวจุณภาพน้ำ ว่าเป็นเพราะการตรวจสอบน้ำโขงไม่ใช่เรื่องไกลตัว

เพราะคำตอบที่กำลังค้นหา คือคำถามง่าย ๆ ว่าปลาที่กินทุกวันปลอดภัยหรือไม่

น้ำที่ใช้ในชีวิตประจำวัน จะส่งผลต่อสุขภาพของตัวเองและครอบครัวอย่างไร

เพื่อจะได้เตรียมตัวในการรับมือ และอยากเป็นกระบอกเสียงให้ภาครัฐได้เข้ามาแก้ไขในเรื่องนี้อย่างจริงจัง

การตรวจวัดคุณภาพน้ำครอบคลุมทั้งการสังเกตลักษณะทางกายภาพ

สี กลิ่น การไหลของน้ำรวมถึงการวัดปริมาณออกซิเจนในน้ำ

และตรวจหาสารหนูซึ่งเป็นหนึ่งในสารปนเปื้อนที่หลายฝ่ายเฝ้าระวัง

ผลการตรวจที่ผ่านมา พบสารหนูในบางช่วงเวลา และไม่พบในบางช่วงเวลา

โดยจุดตรวจในอำเภอเชียงของ ส่วนใหญ่ยังไม่เกินค่ามาตรฐาน

แต่คำถามสำคัญ คือ จะมั่นใจได้ตลอดไปหรือไม่

นั่นจึงเป็นที่มาของการขับเคลื่อนให้เยาวชนคนรุ่นใหม่ตื่นตัว  และรับรู้ปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมในบ้านเกิดของพวกเขา 

นายนิวัฒน์ ร้อยแก้ว หรือ ครูตี๋ ประธานกลุ่มรักษ์เชียงของ บอกว่าปัญหาสารปนเปื้อนในแหล่งน้ำเป็นปัญหาที่แก้ได้ยาก 

ต้องใช้เวลา จึงต้องขับเคลื่อนให้เยาวชนคนรุ่นใหม่ตื่นตัว  รับรู้ปัญหาจริงที่เกิดขึ้นในพื้นที่ที่เขาอาศัยอยู่

"ปัญหาสารปนเปื้อนในแม่น้ำเป็นปัญหาข้ามพรมแดนที่เราจัดการได้ยาก  

เพราะเหมืองแร่ถือเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่อุปทานที่ใหญ่มาก 

จะไปทำให้ปิดหรือยกเลิกคงเป็นไปได้ยาก 

แต่จะต้องผลักดันเรื่องของมาตรฐานการจัดการ และยกระดับให้เป็นเรื่องของอนุภูมิภาค"

นิวัฒน์ ร้อยแก้ว (ครูตี๋) ประธานกลุ่มรักษ์เชียงของ

ปัญหาสารปนเปื้อนในแม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง

เป็นปัญหาที่เริ่มชัดเจนขึ้นในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา

ปัญหารุนแรงขึ้น จนบางพื้นที่ชาวบ้านไม่กล้าลงไปใช้ประโยชน์จากแหล่งน้ำเหมือนเดิม

ต้นตอของปัญหาเชื่อมโยงกับกิจกรรมการทำเหมืองในประเทศเพื่อนบ้าน

ขณะที่แม่น้ำโขงไม่ได้ไหลผ่านแค่พรมแดน แต่มันไหลผ่านชีวิตผู้คน

เยาวชนตัวเล็ก ๆ ริมฝั่งโขงที่กำลังพยายามหาคำตอบ พร้อมไปกับกำลังเฝ้าระวังอนาคตของแม่น้ำ

ว่าแม่น้ำโขงที่จะหล่อเลี้ยงชีวิตพวกเขาในวันข้างหน้ายังปลอดภัยอยู่หรือไม่