“ห้ามเดินทาง 3 ปี” จีนเข้มงวดการเดินทางพลเมืองที่สร้างความเสียหาย ด้านความมั่นคง

กฎระเบียบใหม่เกี่ยวกับการเดินทางเข้าและออกจากจีนมีผลบังคับใช้แล้ว ภายใต้กฎใหม่ พลเมืองจีนที่ถูกมองว่าได้ “สร้างความเสียหาย” ต่อความมั่นคงหรือผลประโยชน์ของจีนขณะอยู่ในต่างประเทศ อาจถูกห้ามเดินทางออกนอกประเทศเป็นเวลาสูงสุด 3 ปี หลังจากเดินทางกลับจีนแล้ว และผู้ที่ฝ่าฝืนกฎระเบียบเกี่ยวกับการนำเข้าและส่งออกเทคโนโลยี ก็อาจถูกห้ามเดินทางออกนอกประเทศเช่นกัน

ทางการจีนระบุว่า กฎระเบียบดังกล่าวมีขึ้นเพื่อ “ปกป้องอธิปไตยและความมั่นคงของชาติ” และปฏิเสธว่าไม่ได้มีเจตนาจำกัดการเดินทางของ “พลเมืองทั่วไป”

นอกจากนี้ พลเมืองจีนอาจถูกห้ามเดินทางออกนอกประเทศ หากฝ่าฝืนกฎเกี่ยวกับการนำเข้าและส่งออกเทคโนโลยีที่อาจ “เป็นอันตรายต่อความมั่นคงทางอุตสาหกรรมหรือเทคโนโลยีของชาติ”

ขณะที่ Piyao ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มของรัฐบาลจีนที่ทำหน้าที่ “หักล้างข่าวลือ” ได้เผยแพร่แถลงการณ์เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว โดยระบุว่า กฎใหม่ไม่ได้มีเป้าหมายจำกัดการเดินทางของประชาชนทั่วไป แต่เป็นมาตรการป้องกันความเสี่ยงจากจุดหมายปลายทางที่มีความเสี่ยงสูง รวมถึงบุคคลที่มีรูปแบบการเดินทางผิดปกติ

แถลงการณ์ระบุด้วยว่า กฎระเบียบดังกล่าวมีขึ้นเพื่อแก้ไข “ปัญหา” เช่น กรณีประชาชนถูกหลอกลวงให้ออกจากประเทศ หรือเข้าไปเกี่ยวข้องกับการพนันผิดกฎหมายและกิจกรรมหลอกลวงต่าง ๆ ในต่างประเทศ

จากข้อมูลที่เปิดเผยต่อสาธารณะในปัจจุบัน พลเมืองจีนไม่สามารถตรวจสอบด้วยตนเองได้ว่า พวกเขาตกอยู่ภายใต้มาตรการควบคุมการเดินทางออกนอกประเทศหรือไม่

หากไม่ได้รับแจ้งอย่างเป็นทางการ ไม่ว่าจะเป็นลายลักษณ์อักษรหรือด้วยวาจา โดยทั่วไปแล้ว ประชาชนจะเพิ่งทราบว่าตนเองถูกจำกัดการเดินทางเมื่อไปยื่นขอเอกสารการเดินทาง หรือเมื่อพยายามเดินทางออกนอกประเทศ

ภายใต้กฎหมายว่าด้วยการอนุญาตทางปกครองของจีน (Administrative Licensing Law) หากหน่วยงานของรัฐมีคำสั่งไม่อนุมัติใบอนุญาตทางปกครอง หน่วยงานนั้นควรต้องชี้แจงเหตุผลเป็นลายลักษณ์อักษร แต่ผู้ให้สัมภาษณ์บางรายกับสำนักข่าวบีบีซีระบุว่า ข้อกำหนดดังกล่าวไม่ได้ถูกบังคับใช้อย่างจริงจังในทุกกรณี

ข้อมูลจากฐานข้อมูลของศาลประชาชนสูงสุดของจีนพบว่า ในปี 2016 มีบันทึกเพียง 89 คดี ที่กล่าวถึงมาตรการห้ามเดินทางออกนอกประเทศ แต่ตัวเลขดังกล่าวเพิ่มขึ้นเป็น 188,760 คดีในปี 2025

สัดส่วนคำพิพากษาคดีแพ่งที่เกี่ยวข้องกับคำสั่งห้ามเดินทางออกนอกประเทศก็เพิ่มขึ้นมากกว่า 30 เท่า ระหว่างปี 2019-2025 จากประมาณ 0.23% เป็น 7.3% แต่เชื่อว่าจำนวนคดีจริงอาจสูงกว่านี้ เนื่องจากมีคำพิพากษาจำนวนเพิ่มขึ้นที่ไม่ได้ถูกเปิดเผยต่อสาธารณะ

ภายใต้กฎใหม่ที่มีผลบังคับใช้ เจ้าหน้าที่บริเวณชายแดนยังมีหน้าที่ต้องแนะนำหรือเตือนพลเมืองจีนไม่ให้เดินทางไปยังประเทศหรือภูมิภาคที่ถูกจัดว่าเป็น “พื้นที่ความเสี่ยงสูง” แต่ก่อนที่จะมีกฎใหม่นี้ ประชาชนบางกลุ่มในจีน ตั้งแต่ข้าราชการ พนักงานรัฐวิสาหกิจ ไปจนถึงประชาชนทั่วไป ก็เผชิญข้อจำกัดในการเดินทางไปยังบางประเทศอยู่แล้ว